Dhakhaatiirtu waxay ku ogaanayaan cudurada hurgunka jaban marka mindhicirkaaga yar uu ku fashilmo inuu bogsado, inkasta oo cunto caafimaad leh oo dheeli tiran. Halkan waxaa ku qoran macluumaad dheeraad ah oo ku saabsan xaaladda, cilad-sheegashada, iyo fursadaha daaweyntaada.
Guudmarka
Dadka intooda ugu badan ayaa qaba cudurka barojirta-qiyaastii boqolkiiba 90-ka-helitaanka gargaarka calaamadaha, iyo mindhiciradoodu waxay bilaabaan inay bogsadaan dhowr toddobaad gudahood laga bilaabo bilawga cuntada aan lahayn gluten-free .
Hase yeeshee, mid ka mid ah 10 bukaan oo qaba bukaannadu ma arkaan in gargaarka ama uu ogaado in calaamadaha cudurka cagaabku ay soo noqnoqonayaan ka dib markii uu muddo yar ku jiray. Haddii tani ay tahay kiiskaaga, dhakhtarkaagu wuxuu kuu sheegi karaa suurtogalnimada cudurka cagaarshowga.
Cudurka qanjidhka cagaaran wuxuu dhacaa marka mindhicirkaaga yaru uu ku guuleysto inuu bogsado oo aad sii wado inaad ka xanuunsato xannibaadda qosolka ah , xitaa haddii aad raashin adag oo taxaddar leh oo dheellitiran leh oo muddo sanad ah ama ka badan ah. Dadka qaba cudur halis ah oo xakameynaya-taas oo ah xaalad aad u yar-waxay khatar badan u tahay dhibaatooyinka halista ah, oo ay ku jiraan nooc ka mid ah lymphoma-ka non-Hodgkin ee la xidhiidha cudurka baruurta.
Maqnaanshaha
Tani waxay noqon kartaa mid cabsi leh, laakiin ha u ogolaanin inay kugu cabsigeliso: Waxaa laga yaabaa inaadan haysan cudur qallooc ah. Kala sheekeysiga aad uhoga yeeleyso xaaladda dhabta ah aad ayay u yartahay: hal daraasad ayaa lagu ogaaday in keliya 1.5 boqolkiiba dhammaan bukaanada cudurka cagaabka ay sameeyeen cudurkeenaha xannuun la'aanta ah.
Dadka intooda ugu badan ee la kulma astaamaha socda, waxaa jira sabab kale-caadi ahaan, micnaha mikroscopic ee gluten ee cuntadaada ee keenaya calaamadahaaga sii socota , inkastoo xaalado yar oo dhakhtarkaagu uu ogaan karo inaadan haysan cudur cagaarshow ka dib .
Laakiin iyada oo aan loo eegin calaamadaha cudurka cagaarshowga, waa haddii aad si adag u dhaqmayso cuntada oo aad ogaatid inaadan wali dareemeynin fiicnaan, dhakhtarkaagu wuxuu u badan yahay inuu rabo inuu sii baaro si uu u helo dhibaatada.
Iyo haddii aad ku daboosho qanjirada xasaasiga ah, waxaa jira daaweynyo kaa caawin kara inaad bogsato.
Astaamaha
Bukaanjiifka cudurka cagaarshowga waxaa lagu wadaagaa dhowr sifooyin oo caadi ah: intooda badani waa kuwa dhexdhexaad ah ama ka weyn (xaalada aan marnaba lagu arki Karin carruurta), badankood ayaa miisaanka lumay, afar ka mid ah shankiiba shuban.
Marka laga soo tago calaamadaha joogtada ah, dadka ugu badan ee leh qajaarka caydhu waxay leeyihiin nafaqo-xumo iyo fitamiin yaraanta oo muujinaysa cufnaan daran.
Si kastaba ha ahaatee, xaalado kale waxay keeni karaan calaamado isku mid ah. Talaabada ugu horreysa ee lagu ogaado cudurka cagaarshowga (ama, laga yaabo inay, go'aamiso xaaladda) waxay noqon doontaa dhakhtarkaaga si loo go'aamiyo in cudurka baaritaanka iyo cudurka laguugu ogaanayo inaad sax tahay markii ugu horeysay.
Ciladeynta
Si aad si habboon u ogaato cudurka baruurta, waa inaad leedahay endoscopy oo laga qaado dheecaan ka soo baxa qanjirada oo ka muuqda qulqulo xummad leh: dhaawaca yar yar ee mindhicirkaaga yar ee kaa caawinaya inaad dheefshiido cuntada. Inkastoo aysan ahayn wax caadi ah, waxaa jira xaalado kale oo sidoo kale keeni kara dhaawac maskaxeed oo la mid ah.
Si loo soo celiyo baaritaankaaga asalka ah, dhakhtarkaaga ayaa laga yaabaa inuu rabo in uu sameeyo baaritaanada baaritaanka dhiigga "celiac" iyo baaritaan si loo eego haddii aad leedahay mid ka mid ah gen genus cudur .
Haddii aad xaqiiqda haysatid cudurada baruurta, tallaabada xigta ee baaritaanka waxay noqon doontaa in la go'aamiyo in aad raacdo cunnooyinka aan lahayn gluten-la'aanta. Taasi waxay ku lug yeelan kartaa kulan lala yeesho aqoon yahanno xirfad leh oo ku takhasusay dareenka cuntada.
Fikradda, dadka badankood waxay ku sarreysa sida ay u raacaan cuntada. Tusaale ahaan, hal daraasad caafimaad ayaa lagu ogaaday in badi dadka bukaanka ah ee sii waday calaamadaha cudurka ka dib markii la ogaaday inay weli cuneen gluten qaarkood , inkastoo ay rumaysteen inay fahmeen cuntada iyo sida loo ogaado cuntooyinka qarsoon ee cuntada. Xayawaanka caadiga ah waxaa ka mid ah gluten maqan oo ku saabsan calaamadaha cuntada , cunitaanka marar badan iyo cunida cuntooyin badan oo la kariyo oo leh calaamado liita.
Waxaa suurtagal ah in "dib u bilaabista" cuntadaada ay kaa caawin karto xalinta dhibaatooyinka calaamadaha sii wadaya. Laakiin haddii aysan sidaas ahayn, dhakhtarkaagu waa inuu raadiyaa waxyaabo kale oo suurtogal ah, oo ay ku jiraan malawadka xajiinta, xajmiga bakteeriyada yar yar, xajmiga feeraha iyo xanuunka mindhicirka xuma .
Marka ay dhacaan waxyaabahan kale ee suurtagalka ah ee calaamadaha joogtada ah ayaa la go'aaminayaa, markaa dhakhtarkaaga ayaa laga yaabaa inuu tixgeliyo cudurka lagu yaqaan "celiac disease". Qaar ka mid ah xarumaha cudurada baruurta, takhasusle ayaa isticmaalaya endoscopy capsule si loo eego dhammaan xiidmaha yar oo xaqiijiyo cudurka.
Noocyada
Haddii lagugu ogaado cudurka cagaarshowga, waxaa laguu sheegay inaad haysato mid ka mid ah laba nooc: Nooca I ama Nooca II. Noocaada waxaa lagu go'aamiyaa baaritaan gaar ah ee unugyada dhiigga ee cad, oo loo yaqaanno T-cell, oo ku jirta xiidmaha yar.
Dadka qaba nooca I ayaa leh unugyada caadiga ah ee T-yada ee ku jira mindhicirka mindhicirka, halka dadka qaba nooca Type II ay leeyihiin unugyo aan caadi ahayn T-yada. Nooca I waa mid aad u badan marka loo eego Nooca II: hal daraasad oo lagu qabtay Boston, kaliya ilaa 15 boqolkiiba dhammaan bukaanada cudurka cagaarshowga ee aan cirridka lahayn ayaa nooci ah nooca nooca II ah ee xaaladda.
Marka laga reebo in uu yahay mid ka yari, Nooca II waa nooca khatarta ah ee cudurka cagaarjir la'aanta: ma aha had iyo jeer si fiican wax uga qabashada daaweynta, waxana ay u badan tahay inuu keeno lymphoma-ka non-Hodgkin. Dhab ahaan, kiliiniyeyaashu waxay u arkaan in ay tahay nooc ka hooseeya heerka lymfoma - mid qaba prognosis liita.
Ereyga
Maadaama cudurka qanjidhka saxda ah ee hufan waa mid aad u yar, bukaanada la ogaaday qaab kasta waxay u badan tahay in loo gudbiyo xarun qolfasal ah oo leh waayo-aragnimo daaweyneysa qaababka cirridka ah ee cudurka. Halka, kiliiniyeyaashu waxay leeyihiin dhowr habab oo kala duwan oo ay isku dayi karaan inay xakameyaan horumarka cudurka iyo u bogsoodaan bogsashada.
> Ilo:
> Malamut G. et al. Cudurka Cudurka Cudurka. Xarumaha Gowraca ee Endoscopy Clinics ee Waqooyiga Ameerika. 2012 Oct; 22 (4): 759-72. doi: 10.1016 / j.giec.2012.07.007. Epub 2012 Aug 24.
> Mooney PD et al. Daaweynta Cudurka Celiac: Tilmaamaha Hawlgabka ee Baaritaanka iyo Daaweynta Cudurka Cudurka Qalobka aan Cafiska iyo Cudurka. Wargeyska Dhiig-baxa iyo Cudurka beerka. 2012 Jun; 21 (2): 197-203.
> Roshan B. et al. Cudurada Cudurka iyo Cudurka Qaaxada ee Cudurka Cudurka Qallafsan ee Cuncunka ee North American Referral Center. Somali Journal of Gastroenterology. 2011 May; 106 (5): 923-8. doi: 10.1038 / ajg 2011.104. Epub 2011 Apr 5.