Cudurka mareenka waa cudur ku jira nidaamka difaaca jirka (kaas oo sida caadiga ah weeraro bakteeriyada, fayrasyada, iyo kuwa kale ee ajnabiga ah) waxay bartilmaameedsanayaan unugyada caafimaadka leh ee ku jira jirka. Nidaamkaas difaaca jirka ee marin habaabiyey wuxuu keenaa caabuq iyo calaamado kala duwan oo ku saleysan qaybaha jidhka ay saameeyeen.
Cudurrada Macaamiisha ee Cusub
Rheumatoid Arthritis
Rheumatoid arthritis (RA) waa xaalad xanuun leh oo naafan ah oo bartilmaameed ka dhigan karta xubnahaaga, sida jilibkaaga, miskaha, ama garbaha. Astaamaha, waxaa jira in ka badan hal isku-dhaf oo ay saameysey, waxaana jira waxqabadka asaasiga ah, taasoo la micno ah labada dhinac ee dhinac kasta oo jidhka la beegsanayo.
Inkasta oo gacmahaaga ama lugahaaga ay caadi ahaan xiranyihiin da'da, calaamadaha RA way ka duwan yihiin . Halkii laga xannibo oo kaliya, qofku wuxuu bararayaa barar, xajin, iyo xitaa qaabdhismeedka iyo xitaa isdaba-marinta ka-soo-baxyada ka yimaada nidaamka difaaca jirka.
Daaweynta rheumatoid arthritis (oo leh anti-bararka, DMARDs , iyo / ama bayoolojiyada ) ayaa diiradda saaraya joojinta caabuqa, calaamadaynta calaamadaha, iyo hagaajinta hawl maalmeedka.
Sclerosis badan
Bartilmaameedka habdhiska dhexe ee neerfaha, sclerosis multiple (MS) waa mid aan la saadaalin Karin, mararka qaarkood cilad-xumada kaas oo habka difaaca jirka uu weeraro difaaca jirka ee xuubka dareemayaasha.
Iyadoo shaygan dufan leh, loo yaqaan 'myelin', waa la burburiyaa, waxaa jira faragelinta xiriirka u dhaxeeya jirka iyo maskaxda iyo xangulada lafdhabarta. Dadka qaba MS waxaa laga yaabaa inay yeeshaan calaamado kala duwan oo ku xiran aagagga habka dhexe ee neerfayaasha kuwaas oo ay saameeyeen. Calaamadaha caadiga ah waxaa ka mid ah dhibaatooyinka aragtida, khalkhalka dareenka sida kabuubyo iyo xoqid, daal, dhibaatooyinka kaadiheysta, cilladaha caadada iyo xanuunka.
Sababta keenta MS, sida cuduro kale oo dheellitiran, ayaa weli aan la aqoon. Hase yeeshee, MS waxaa la rumaysan yahay in ay dhibaato u geysaneyso dadka ay u nugul yihiin ee dabiiciga ah.
Warka fiicani waa in daaweynta cudurka MS-isbedelka , inta aan la daweyn, ay beddelaan wejiga MS iyagoo sii yareeya cudurka qofka uu sii socdo. Sidaas awgeed, rajada nolosha iyo tayada nolosha ayaa sii waday wanaajinta waqtiga, mustaqbalkuna weli waa dhalaal.
Nooca 1 Sonkorowga Mellitus
Marka unugyada soo saarista insulin ee beeryaradu ay burburiyaan jawaab-celin otomaati, nooca 1- diabetes mellitus waa natiijada.
Insulin waa hormoon loo isticmaalo jirka si loo ilaaliyo heerarka sonkorta dhiigga caafimaad leh. Marka sonkorta dhiigga, ama glucose, heerarku aad u sarayso, waxyeelo u kelyaha, indhaha, xididdada dhiigga, iyo xubnaha kale waxay keeni karaan.
Sida laga soo xigtay Ururka Macaanka ee Sonkorowga Maraykanka, nooca 1aad ee sonkorowga wuxuu saameeyaa qiyaastii 5% dadka ku nool Mareykanka ee qaba cudurka macaanka (aad u yar oo ka badan nooca 2aad ee sonkorowga).
Marka la eego daaweynta, nooca 1aad ee sonkorowga waxay u baahan tahay xeelado maareyn ah oo nolosha ah (sida qaadashada insulin maalinle ah oo leh siriinjin, qalin, ama bamka) si loo ilaaliyo caafimaadka oo looga fogaado dhaawac jirka ah.
Waxaa muhiim ah in la xuso in qaraabada dhow ee qof qaba sonkorowga nooca 1 uu leeyahay halis dheeraad ah inuu ku dhaco cudurka.
Nasiib wanaag, cilmi baaris ayaa socota si loo ogaado xeeladaha ka hortagga ah ee xubnaha qoyskooda khatarta ku jira.
Caabuqa Caabuqa Caabuqa
Cudurrada mindhicirrada (IBD), oo ay ka mid yihiin cudurka Crohn iyo cudurka colitis, waxaa loola jeedaa infakshan joogto ah ee habka dheef-shiidka. Inkasta oo cudurka Crohn uu keeni karo caabuq ka yimaada afka futada, barar ku dhaca ulcerative colitis wuxuu saameynayaa mindhicirka waaweyn (oo loo yaqaanno colon) iyo malawadka.
Calaamadaha caabuqa joogtada ah ee ay keenaan IBD waxaa ku jiri kara shuban, xanuunka caloosha, saxarada dhiigga, miisaan lumis, iyo daal.
Waxaa jira dhowr nooc oo daawooyin ah oo loo isticmaalo daaweynta IBD, oo ay ku jiraan corticosteroids iyo daroogo cusub oo daroogo loo yaqaan "biologics." Xaalado aad u daran, waxaa loo baahan yahay qalliin si loo soo saaro meelaha waxyeellada leh ee habka dheef-shiidka.
Nidaamka Lupus Erythematosus
Cudurka loo yaqaan 'lupus erythematosus' (SLE) waa cudur isdaba joog ah oo saameeya xubno badan oo jirka ka mid ah sida maqaarka, kala-goysyada, iyo kelyaha, taas oo keenta calaamado kala duwan sida daal, cuncun, iyo xanuun.
Dhiig-baxu wuxuu ka sarreeyaa dumarka sanadaha dhalashada, laakiin waxay saameyn kartaa ragga ama dumarka da 'kasta. SLE waxay sidoo kale ka badan tahay Afrikaanka Ameerikaanka, Aasiyaan, Hispanics, iyo Asal.
Daaweynta SLE waxay u egtahay qaab nololeedka ah sida ilaalinta qorraxda, cunista cunto isku dheelitiran, iyo joojinta joojinta sigaarka, iyo sidoo kale daawooyinka sida wakiilada ka hortagga mallaariyada, corticosteroids, iyo daroogooyinka difaaca.
Psoriasis
Cudurka psoriasis wuxuu dhacaa marka nidaamka difaaca uu si qalad ah u diro unugyada maqaarka si uu si dhakhso ah u koro. Waxaa jira noocyo badan oo cudurka psoriasis ah, oo ah midka ugu caansan oo ah cudurka psoriasis, kaas oo lagu gartey boogaha casaanka ah ee loo yaqaan 'plaques' kaasoo loo yaqaan 'plaques' kaas oo inta badan ku dhaca jilbaha, dhabarka, murqaha, iyo xusullada.
Waxaa jira dhowr fursadood oo daaweyn ah oo loogu talagalay cudurka psoriasis , iyadoo ku xiran darnaanta, oo ay ku jiraan daroogooyinka maadiga ah, daawooyinka, iyo daaweynta iftiinka. Waa muhiim in la baaro, oo la daweeyo, qaabka arthritis-ka ee loo yaqaan 'arthritis', oo loo yaqaan ' psoriatic arthritis .
Cudurka Dhiigga ee Automaymka
Cudurka tareenka ee autoimmune wuxuu loola jeedaa burburka, ama kicinta, ee unugyada thyroid by habka difaaca. Waxaa jira laba nooc: Hashimoto's thyroiditis (hypothyroidism) iyo cudurka Graves (hyperthyroidism).
Astaamaha labada xaaladoodba waa mid aan loo baahneyn oo si dhakhso ah u kobcin kara, ama waqti dambe. Astaamaha qaarkood ee cuduradan waxaa ka mid ah dareen, daal, dulqaadasho qabow ama kuleyl, isbeddelo timo, iyo culeyska ama miisaanka. Calaamadaha calaamadaha waxay keeni karaan in dadku dib u dhigaan dhakhtarkooda, laakiin baaritaanka xaaladaha cudurka thyroid-ka waxaa lagu sameyn karaa baadhitaan caafimaad, baaritaano dhiig, iyo imtixaanada sawirka.
Bukaanka qaba qanjirro aan firfircooneyn, daawada hormoonka dib loo isticmaalo ee loo yaqaan 'thyroid' ayaa la isticmaalaa iyadoo daaweynta qanjirka 'hyperactive' ay ka mid tahay isticmaalka nolol maalmeedka antithyroid ama burburinta qanjirka 'thyroid' iyada oo loo marayo qaliinka ama shucaaca iodine (RAI).
Ereyga
Iyadoo in ka badan 80 cudur oo isbitaallada ah loo aqoonsaday tan, cilmi-baarayaasha ayaa si adag u shaqeynaya si ay si fiican u fahmaan "sababta" ee ka dambeeya xaaladaha is-weerarka, marka lagu daro daweyn cusub oo la kobciyo.
Haddii adiga ama qof aad jeceshahay uu leeyahay cudur isdaba joog ah, sii wad in aad heshid aqoon iyo isku day inaad ka qayb qaadatid caadooyinka hab nololeed caafimaad leh, sida cunto nafaqo leh, jimicsi, iyo maareynta walaacaaga si fiican.
> Ilo:
> Akademiyada Maraykanka ee Dermatology. (2018). Psoriasis.
> Ururka Diabetes-ka Maraykanka. (nd). Lataliyaha Sonkorowga. Nooca 1 Sonkorowga.
> Arthritis Foundation. (nd). Waa maxay arthritis-ka loo yaqaan 'Rheumatoid Arthritis'?
> Crohn's iyo Colitis Foundation. (2014). Xaqiiqooyinka Ku Saabsan Caabuqa Calaamadaha Caabuqa.
> Maidhof W, Hilas O. Lupus: Faahfaahin guud ee Cudurrada iyo Maamulka Maareynta. P T. 2012 Apr; 37 (4): 240-46, 249.