Haddii adiga ama qof aad taqaanid uu leeyahay qalal, waxaad u badan tahay inaad qabtid su'aalo badan oo ku saabsan waxa macneheedu yahay iyo waxa aad filayso.
Badanaa waxaa badanaa la qabtaa oo guud ahaan waxay keenaan walaac dadka ku lug leh. Haddii aad la kulantid ama aad markhaati ka noqotid qalooca, way ku adkaan kartaa in la garto iyo go'aamiyo waxa aad sameyneyso.
Waa Maxay Bixin?
Qulqulatadu waxay qeexaysaa dhacdooyinka qeexaya xaalado aan caadi aheyn, badanaa dhaqdhaqaaq jireed, oo laga yaabo inay la socdaan isbeddelka miyir-qabka.
Duufaantu waxay noqon kartaa mid muujinaysa xaalado caafimaad oo kala duwan.
Qaar ka mid ah qaloocinta waxaa ka mid ah waxa u muuqda jidhka oo dhan, qaarna waxay ku lug leeyihiin hal meel oo kaliya jirka, sida gacanta ama lugta. Iskuulku wuxuu noqon karaa mid gaaban muddada, oo soconaya kaliya illaa dhowr ilbiriqsi, ama waxaa laga yaabaa inuu sii wato mudo dheer, mararka qaarkood isagoo aan dhammayn ilaa daawada la siiyo.
Maxaad Qabaneysaa Haddii Aad Taqaan ama Maqal Muuqaal ah?
Haddii aad shil gasho, waxa ugu horeeya ee aad isku daydo inaad sameyso waa inaad hubiso in qofka jirkoodu ama uu qabo qalal uu keligiis keligiis joogo marka daryeelka caafimaadku yimaado. Qofka waa inuu wacaa sida ugu dhakhsaha badan ee suurtogalka ah. Haddii aad kaligaa kula jirto qof qalalaaso, habka ugu fiican ee ficilku yahay waa inaad wacdaa gargaar deg-deg ah intaad ku sii jirtid qofka qaba xanuunka qallafsan.
Haddii aad joogtid halka qof uu qabo qalal-jebin, uma baahnid inaad jir ahaan fara-galiso.
Haddii ay suurtagal tahay, walxaha fiiqan iska ilaali oo ka ilaali dariiqooyinka ama dhibco sare oo u oggolaan kara inay dhacaan.
Marka gargaar caafimaad la yimaado, sharax waxa aad u aragtay xirfadlayaasha daryeelka caafimaadka si faahfaahin ah inta aad awooddo, gaar ahaan marka la eego sida uu u bilowday. U hubso inaad soo sheegto dhacdooyinka ama dhaawacyada aad ka warqabto.
Haddii aad ogtahay in wax walbaa la isticmaalay, sida daawooyinka ama daroogooyinka, u noqo daacad iyo gaar ah markaad soo sheegayso sidaad u awoodo, maxaa yeelay faahfaahintaan waxay xoojin karaan daaweyn caafimaad oo haboon, taas oo laga yaabo inay ka hortagto cawaaqib xumo joogto ah.
Haddii aad u maleyneyso inaad la kulmeysid qaloocsan, waa inaad wacdid daaweyn sida ugu dhakhsaha badan ee suurtogalka ah inaad sidaas u sameyso, oo u qeex khibradaada faahfaahinta inta ugu badan ee suurtogalka ah.
Maxay Sababta Maxsuulka U Joojin Kartaa?
Waxaa jira dhibaatooyin caafimaad oo badan oo muujin kara qallayl. Sababaha ugu badan ee keena qalalaasaha waxaa ka mid ah:
- Qabsashada jahwareerka
- Daawada Daawada
- Infekshin daran, sepsis (caabuq ku dhaca dhiigga)
- Qandho aad u sarreysa
- Matag aad u daran iyo / ama shuban
- Dhibaatooyinka sonkorowga (heerarka sonkorta dhiigga oo aad u sarreeya ama hoos u dhaca)
- Cilladaha fuuq -baxa-fuuq- baxa ama dheecaan ka badan
- Nafaqo darro xun
- Dhiig badan oo lumis ah
- Dhibaatada jidhka
- Dareen-celinta xasaasiyadda daran
- Daawo xad dhaaf ah
- Ka bixida daroogada
- Istarooga kuleylka
Qaar badan oo ka mid ah xaaladahan caafimaad waxay sababi karaan isbeddelo daran oo jirka ka yimaada, taasoo keeni karta dareen diidmo leh. Qaar ka mid ah xaaladahan waxay soo saari karaan isku dheelitir la'aanta dareeraha iyo / ama istraatijiyadaha korantada ee keeni kara gariir.
Electrolytes, sida sodyum, potassium, iyo kalsiyum waa in lagu hayaa meelo gaar ah oo ku jira jirka si loo taageero hawlaha jidheed ee caadiga ah. Isugeyn la'aanta dareeraha iyo elektaroolitigu waxay faragelisaa hawlaha caadiga ah ee maskaxda, taas oo keenaysa isbeddelo xagga miyir-qabka iyo qalal-jebinta jirka.
Sidee loola wareegayaa?
Sababtoo ah sababaha qalalaasuhu aad ayuu u kala duwanyahay, daaweynta qallal-celinta ayaa markii ugu horreysigu diiradda saarey xaalada caafimaadkaaga, taas oo macnaheedu yahay in kooxdaada caafimaadka ay u baahan tahay in la bilaabo daaweynta xitaa kahor intaanay keenin cirridka.
Si kastaba ha noqotee, kooxdaada ayaa sidoo kale si dhakhso ah u shaqeyn doonta si loo ogaado sababta keena suuxdinta.
Nidaamkani wuxuu ku lugleeyahay hubinta dheecaan aan caadi ahayn iyo heerarka elektarooliga, daroogooyinka, cudurrada iyo xaaladaha neerfaha sida istaroogga.
Marka xaaladda degdegga ah la kontoroolo, dhakhtarkaagu wuxuu sii wadi doonaa qiimeyn dhamaystiran si loo ogaado haddii aad qabto dhibaato caafimaad oo kuu sheegi karta inaad ku haysato qalalaaso, sida suuxdinta ama ku fashilidda jidhka. Daaweyn ayaa markaa loo habeyn doonaa in lagu maamulo sababaha gaarka ah ee qallalkaaga muddada dheer.
Waa maxay nooca tijaabooyinka cudurka lagu ogaanayo inaad ubaahan tahay ka dib markaad rabto?
Baadhitaanada cudurka ee loo yaqaan 'congestive test' waxaa ka mid ah baaritaanka jirka iyo taariikhda qofka laga yaabo inuu arko dhacdada. Intaa waxaa dheer, baaritaanka sunta ah ee sunta sunta iyo suurtogalnimada baaritaanka dhiigga sunta ah ayaa badanaa la hubiyaa. Cudurka dheecaanka dhiiga (electrolyte) iyo gulukooska (sonkorta), iyo sidoo kale tirakoobka dhiigga ee casaanka iyo cadaanka ah ayaa loo baahan karaa si loo qiimeeyo sababta keenista qallalka. Xaaladaha qaarkood, electroencephalogram (EEG), raajo, ama imtixaannada sawirrada maskaxda ayaa lagama maarmaan ah.
Haddii aad la kulantay qallal, waxaa laga yaabaa inaadan u baahnayn in lagaa qaado dhammaan baaritaanada nooca cudurada, waxaadna u baahan doontaa keliya baaritaannada dhakhtarkaagu uu u baahan yahay lagama maarmaan ka dib markaad baarto iyo dhageysiga taariikhdaada caafimaad. Marka natiijooyinka tijaabooyinkani ay muujiyaan nooca xaaladda caafimaad ee keeni lahaa qalalaasaha, qorshe daaweyn muddo dheer ah ayaa lagama maarmaan u ah in lagu maareeyo xanuunkaaga iyo in laga hortago qulqul kale.
Waa maxay Xaaladaha Caafimaad ee Laguu Diidi Karin Is-Bedelasho?
Waxaa jira dhowr xaaladood oo laga yaabo in lagu wareero qalalaasaha, sababtoo ah waxay muujinayaan sifooyin isku mid ah, kuwaas oo ay ka mid noqon karaan dhacdooyin degdeg ah, gariir, ama dhaqdhaqaaq aan ikhtiyaar ahayn. Xaaladaha ugu caamsan ee laga yaabo in lagu wareero qalalaasaha waa:
- Qalal / suuxdin - Qalalashada qaarkood waxay u muuqdaan kuwo qalalaaso, halka qaarkood aanay samayn. Sidoo kale, qallal-celinta qaar ayaa ah suuxdin, halka qaarkood aysan ahayn.
- Xaalad nafsi ah
- Myoclonus
- Tics / Tourette's
- Dabaysha
- Dabeecad macquul ah dabeecad xumo
- Cudurka Creutzfeldt-Jakob
Ereyga
Duufaantu waxay u baahan tahay daryeel caafimaad oo degdeg ah. Haddii aad dareento xummad ama haddii aad shil gasho, raadso caawimaad caafimaad oo dhakhso leh, sababtoo ah qaar ka mid ah sababaha keena gariirku waxay keeni karaan cawaaqib joogto ah haddii aan si dhakhso ah loola dhaqmin.
Xummad ayaa noqon karta calaamad muhiim ah oo ku saabsan xaalad caafimaad oo u baahan in wax laga qabto. Dhiigbaxu wuxuu noqon karaa calaamadda suuxdinta, laakiin taasi maahan dariiqa. Haddii adiga ama qof aad jeceshahay uu ku dhacay qallal, waxaa jira fursad aad u xoog badan oo ah in dhakhtarradaada ay awood u yeeshaan inay tilmaamaan sababta keenista cirridkaaga waxayna maamulaan daaweyn mudo gaaban iyo waqti dheer ah.
Mararka qaarkood, gariir ayaa keena dhacdo hal mar ah, sida istarooga kulaylka ama fuuqbax daran. Xaaladahaan, mar haddii aad caafimaad ahaan deggan tahay, waa inaadan ka walwalsaneyn inaad yeelato qalooca kale. Xaqiiqdii, dad badan oo la kulma qallal-celin marna ma dareemaan mar kale mar kale noloshooda.
> Ilo:
> Fantas C, Cohen A, Syncope Dhakhaatiirta Carruurta: Habab Dhaqameed Si Kala-duwanaansho iyo Maareyn Kala Duwan oo Loo Helo Waaxda Xaaladda Degdega ah, Hawl-wadeenada Pediatr Emerg. 2017 Apr; 14 (4): 1-28.