Ka-reebista Jir-Xanuunka Aargudashada ee garabka
Isku-xidhka garabka waa isku-dhaf adag oo isku dhafan saddex lafo. Dadka intooda badan waxay ka fekeraan isku-xirka kubbadda-xir-xirka ah halka sare ee lafta gacanta ay la kulanto mindi garabka (loona yaqaan 'glenohumeral joint'). Si kastaba ha ahaatee, waxaa jira isugeyn kale oo muhiim ah oo ah laba lafo garbaha, iskuxirida qoryaha iyo garabka garabka (xayawaanka acromioclavicular).
Kombiyuutarka wareega ee "acromioclavicular", ayaa sidoo kale loo soo gaabiyaa loo yaqaan 'AC joint', waa isku xidhka ugu dambeeya ee xargaha (lafdhabarta) oo leh dhinaca garabka garabka (oo loo yaqaan 'acromion'). Isku-darka AC-ga wuxuu waxyeello u geysan karaa sida badan oo kale, waxaana laga yaabaa inuu daaweyn u baahdo. Mid ka mid ah daaweynta loo isticmaalo dhibaatooyinka wadajirka ah ee AC ayaa ah in la saaro dhamaadka dhuunta si aysan lafuhu udhicin midba midka kale. Nidaamkan waxaa loo yaqaana dib-u-gurasho farabadan oo inta badan loo yaqaan nidaamka Mumford.
Dhibaatooyinka Wadajirka ah ee AC
Waxaa jira saddex sababood oo asaasi ah sababta ay dadku u haystaan ​​dhibaatooyin daba dheer oo dheer, oo wadajir ah oo lala galayo AC:
- Arthritis-ka bararka (osteoarthritis)
- Arthritis-ka kadib
- Osteolysis Distal xannuun leh
Waxaa sidoo kale jira marxalado dhexdhexaad ah ee AC ay dhibaato ka qabaan goobaha ba'an (dhaawaca lama filaanka ah), laakiin markaad ka hadlaysid joojinta dhamaadka qoryaha dhagaxa, guud ahaan tan waa qaliinka loogu talagalay dadka qaba dhibaatooyinka dheeraadka ah ee dheeraadka ah ee wadajirta AC.
Taasi waxay tidhi, dhaawacyada ba'an waxay inta badan ku dhacaan arthritis-ka ka dib, mid ka mid ah sababaha habka Mumford loo tixgeliyo.
Arthritis-ku wuxuu ku dhacaa marka uu si tartiib ah u korayo waxyeelada kacaawicirka AC-ka. Waqti ka dib, sida dusha sare ee jilicsan ee dillaacsan, lafta soo baxa iyo lafaha lafaha ayaa laga yaabaa inuu horumariyo agagaarka AC.
Inkasta oo wadajirku uusan u dhaqaaqin wax badan, oo leh garabyo garbaha badan, xitaa dhaqdhaqaaq yar oo ka yimaada xiniinyaha arthritic ayaa keeni kara xanuun.
Arthritis-ka kadib waxaa loola jeedaa in dhaawaca soo gaaray uu horseeday horumarinta kilyaha iyo dhibaatada wadajirka ah. Astaamaha lafaha iyo lafaha laftoodu waxay noqon karaan kuwo la mid ah osteoarthritis, laakiin horumarinta dhaawaca way ka duwan tahay. Arthritis-ka ka dib ee isku-xirka AC ayaa dhici karta ka dib marka uu jab-xirmo ku dhaco iyo garabka garabka .
Osteolysis Distal clavicle waa cillad siyaado ah, oo badanaaba lagu arko miisaanka culeyska. Xaqiiqda waxa keena horumarinta lafo-darrada laf-dhabarka dhamaadka qashin-la'aanta, laakiin tani waxaa badanaa lagu arkaa kuwa culeyska culus ee qabanaya culeysyada sare. Mararka qaarkood nasasho iyo daaweyn daaweyneed ah ayaa u oggolaan kara calaamadaha calaamadaha, laakiin xaaladaas waxay sidoo kale keeni kartaa xanuunka dheeriga ah ee wadajirka AC.
Calaamadaha Dhibaatooyinka Wadajirka ah ee AC
Calaamadaha ugu caansan ee dhibaatada ah ee isku-xirka AC waa xanuunka tooska ah ee ku yaala isgoysyada dhamaadka qoryaha sare iyo sare ee garbaha garabka. Mararka qaarkood xanuunku wuxuu ku faafi karaa saldhigga qoorta ama gacanta hoostiisa. Xanuunka murqaha ee muruqyada trapezius iyo muruqyada deltoid waa calaamadaha caadiga ah ee dhibaatada wadajirka ah ee AC.
Calaamadaha xanuunka badanaa waxay ku sii xumaadaan dhaqdhaqaaqa garabka. Dhaqdhaqaaqyo fudud oo u muuqda in ay sii xumeynayaan dhibaatooyinka wadajirka ah ee AC ayaa gaaraya guud ahaan jirka, sida inay ku dhaqaan garabkaaga ama garabkaaga ka soo horjeeda. U gadaal gadaal si aad u gashato suunka suunka ama xajiya qolfahaaga ayaa sidoo kale soo bixi kara calaamadaha xanuunka.
Dhaqdhaqaaqyo isboorti oo aad u xoog badan sida jaraa'idda kursiga ama saxaafadda sare ee miisaanka culus ayaa si gaar ah uga sii dari kara dhibaatooyinka wadajirka ah ee AC. Xanuunka habeenkii (waxaa loogu yeeraa xanuunka macmalka ah) sidoo kale waa dhibaato, gaar ahaan marka ay dadku ku dhacaan dhinacooda ay dhibaatadu saameysey. Xanuunku wuxuu inta badan ka toosi karaa dadka hurdada sida lakabka saarida garabka xanuunka leh.
Ciladeynta dhibaatada wadajirka ah ee AC waxaa lagu sameyn karaa taariikhda taxadar leh ee calaamadaha bukaanka iyo baaritaanka garabka ay saameysay. Xanuunku wuxuu si toos ah ugu caansan yahay wadajirka AC. 'Baaritaanka iibka isgaadhsiinta ee isgaadhsiinta' waxaa lagu sameeyaa iyadoo gacanta laga gooyey gacanta tooska ah ee jirka oo adoo riixaya dhinaca garabka. Tijaabo wanaagsan ayaa dib u soo celisa calaamadaha xanuunka tooska ah ee isku xira AC. Dad badan oo qaba dhibaatooyinka wadajirka ah ee AC ayaa sidoo kale leh calaamado caadi ah oo ku dhaca xajinta wareega , sababtoo ah xaaladahan gacanta ayaa gacanta ku haya.
Baaritaanno lagu sameeyo si loo ogaado dhibaatooyinka wadajirka ah ee AC sida caadiga ah waxay ku bilaabmaan raajada. Raajooyinka ayaa muujin kara xirashada iskuxidhka AC iyada oo la dhejinayo meel bannaan oo u dhexeysa dhamaadka qoraxda qafiska garabka. Lafaha lafaha ayaa sidoo kale laga yaabaa inay muuqdaan sawirka raajada. Haddii raajo aan si cad u muujin dhibaatada, ama haddii ay jiraan su'aal ah waxyeelo kale (sida isdabajooga jeexa ), waxaa laga yaabaa in la sameeyo baaritaanka MRI. MRI wuxuu ku tusi karaa faahfaahin dheeraad ah xaaladda lafaha, jooniska, jooniska, iyo maskaxda ku wareegsan garabka. Haddii ay weli jirto su'aal haddii wadajirka AC uu yahay ilo xanuun, cirbado fudud ee daawada suuxdinta ee dhexdhexaadiyaha AC waa in ay si buuxda u yareeyaan calaamadaha. Haddii wadajirku uu suuxiyo, oo xanuunka si buuxda loo yareeyo iyada oo la adeegsanayo baaritaannada la yiraahdo iyo maneuvers, markaa wadajirka AC ayaa u badan tahay inuu yahay meesha laga helo dhibaatada.
Xulashada Daaweynta Aan Qalabka ahayn
Calaamadeynta maqaarka ee meel fog ayaa markasta ah ugu dambeyntii tallaabada dheer ee daaweynta aan haboonayn. Daaweynta caadiga ah ee xanuunada wadnaha ee AC ay ka mid yihiin:
- Nasasho: Oggolaanshaha walbahaarka ee wadajirka ah inuu hoos u dhaco, khaasatan shaqsiyaadka aad u firfircoon ee laga yaabo inuu sii xumeyn lahaa dhibaatada. Nasasho macnaheedu maahan inaad tahay qof si buuxda u degan, laakiin sida caadiga ah macnaheedu waa ka fogaanshaha waxqabadyo gaar ah oo u muuqda inay ka soo baxayaan calaamadaha xanuunka badan.
- Daawooyinka Afka Ilaaliya ee Afka ah : Dawooyinka anti-inflammatory ee afka, badanaa loo yaqaan NSAIDs , waxay ku caawinayaan inay aamusiyaan nabarrada oo ay xanibto xanuunka ka yimaada AC-ka. Inkastoo had iyo jeer aan xal waara oo waqti dheer ah, daawooyinkan badanaaba waxay ku caawin karaan in la dejiyo bararka iyo in laga yareeyo calaamadaha cudurka.
- Daaweynta Jirka: Daaweyntu waxay gacan ka geysan kartaa hagaajinta farsamooyinka garabka iyo qaadista cadaadiska wadajirka AC. Sida hore loo soo sheegey, qeyb ka mid ah wadajirka AC ayaa ah garabka garabka, farsamooyinka xun ama socodka garbaha garbaha ayaa ka sii dari kara astaamaha dhibaatada wadajirka ah ee AC.
- Cortisone Calaamadaha: Cortisone waa daawo kaabis ah oo ka hortag ah , kaas oo marka si toos ah loogu duro labada isku-dhafan ee AC ay si deg-deg ah u degi karaan calaamadaha caabuqa. In kasta oo saameynta cirbadda hal mar la xirto todobaadyo ama bilo, inta badan xanuunka ayaa laga yaabaa in la xakameeyo mudo dheer.
Haddii dhammaan daaweynadani ay ku fashilmaan inay bixiyaan gargaar deg-deg ah, calaamadaha ayaa kaa horjoogsanaya inaad qabatid waxqabadyada aad rabto oo aad u baahan tahay inaad sameyso, ka dibna qalliin ayaa laga yaabaa in la tixgeliyo. Mid ka mid ah doorashadu waa in laga saaro dhamaadka qoryaha, qaliinka loo yaqaan nidaamka Mumford. Mumford wuxuu ahaa dhakhtar qalliin ah oo markii hore qeexay daaweyntan qalliinka dhibaatooyinka dhamaadka qaansoleydoonka.
Nidaamka Mumford
Nidaamka Mumford waa wax la mid ah sida uu qofku ku hayo maqnaashaha qanjirada. Mumford waa qaliinka ugu horreeya ee lagu sharaxo farsamadan bilawgii 1940-yadii, sidaas darteed magaciisa ayaa ku dhegay habka. U sheegidda qof inuu leeyahay habka Mumford caadi ahaan macnaheedu waa inay dhammaato qallalkooda qallalka oo laga saaro qaliinka. Qaliinkan waxaa sidoo kale lagu sameyn karaa iyada oo la raacayo hababka kale ee qalliinka ee garabka oo ay ku jiraan dayactirka caarada ama dib-u- kicinta .
Nidaamka Mumford waxaa sidoo kale lagu samayn karaa jeexitaan qafiif ah ama qayb ka mid ah qalliinka garabka ee arthroscopic . Inta lagu jiro qaliinka, dhammaadka kalluunka ayaa la saarayaa. Qiyaastii 1 cm ee qashin-qubka ayaa sida caadiga ah laga saaraa adigoo qaadanaya wax aad u yar ama aad u yaryar labadaba waxay keeni karaan dhibaatooyin. Faa'iidada qalliinka arthroscopic waa qaabka ugu yar ee qalliinka ah ee qaliinka, halka faa'idada ay leedahay in ay adagtahay in la xukumo haddii qadarka saxda ah ee lafaha laga saaro.
Dayactirka ka dib habka Mumford waa ay kala duwanaan kartaa, gaar ahaan haddii ay jiraan hannaan kale (sida hagaajinta cagajuglaha) ee lagu sameeyay hawlgal isku mid ah; sida had iyo jeer, ka hubso qaliinkaaga qareemada gaarka ah ee loogu talagalay rehab isaga ama iyadu waxay rabtaa inaad raacdo. Ka dib markii qalliinka Mumford laga go'do, dib u habeyn si dhakhso ah ayuu u bilaabi karaa. Kadib mudo gaaban oo ah qalab joojin ah (inta badan maalmo ama usbuuc), dhaqdhaqaaqyo qunyar ah garabka ayaa bilaabi kara. Waa muhiim inaad isku daydo inaad garbahaaga u gudubto goor hore qalliinka ka dib si looga hortago horumarinta garabka iyo xakamaynta. Marka mowjad fara badan la soo celiyo, barnaamijka xoojinta ayaa bilaabi kara. Caadi ahaan, waxqabadyo buuxda ayaa dib loo bilaabay qiyaastii 6-8 isbuuc ka dib qalliinka, inkasta oo hawlaha culeyska culeyska culus ay qaadan karaan muddo dheer si ay dib ugu noqdaan.
Halista Qalliinka
Khatarta qalliinka ee qaaska ah ee qaaska ah waxay ku xirantahay in laga saaro lafo ama lafo yar. Haddii aad u badan tahay in la soo saaro, matagyada xasaasiga ah ee xajinta waa la jabin karaa, tani waxay u horseedi kartaa xasillooni darro. Haddii lafaha aad u yar la saaro, isku-dhafka wadajirka ah ayaa weli dhici kara, taasoo keentay calaamadaha joogtada ah ee xanuunka. Dhibaatadani waxay si caadi ah u tahay inta lagu jiro qalliinka arthroscopic marka dhamaadka dhamaadka qoryaha dhagaxdu ay adkaan karto in la arko, sidaas darteed gebi ahaanba meesha laga saaro.
Taariikh ahaan, dhaawaca ku xirnaanta muruqa jilicsan ee scapula iyo xarkaha ayaa ahaa dareen weyn. Sababtoo ah habka qallinka ee looyarka AC ay ugu baahan tahay ugu yaraan qayb ka mid ah xakamaynta muruqyada, dib u soo kabashada hawlgabka caadiga ah waxay qaadan kartaa waqti dheer. Iyada oo farsamooyinka arthroscopic, xirmidda muruqyada aan la carqaladeeynin, dhibaatadani way ka yar tahay walaac. Marka lagu daro khatarta khaaska ah, dhibaatooyinka kale ee suurtagalka ah waxaa ka mid ah caabuq, adkaanshaha garabka, ama xanuunka joogtada ah. Adeecitaanka tilmaamo gaar ah oo ka socda dhakhtarkaaga qaliinka, gaar ahaan marka la bilaabayo goorta aad bilaabayso garabkaaga, waxay kaa caawin kartaa xaqiijinta fursadda ugu wanaagsan ee soo kabashada buuxda.
> Ilo:
> Simovitch R, Sanders B, Ozbaydar M, Lavery K, Warner JJ. "Dhaawacyada wadajirka Acromioclavicular: ogaanshaha iyo maamulka" J Am Acad Orthop Surg. 2009 Apr; 17 (4): 207-19.