Myopathy waa erey loo isticmaalo qeexidda cudurrada muruqyada. Haddii lagaa baaray cudurka myopathy, ama hadda laguu qiimeynayo cudurka myopathy, waxaa jira fursad aad u badan oo aanad maqlin miyir-beelka illaa hadda, sababtoo ah ma aha mid caadi ah xaaladaha kale ee caafimaad. Waxaa laga yaabaa inaad qabtid su'aalo ku saabsan geedi-socodka ogaanshaha, waxa aad u malaynayso in la saadaaliyo marka la eego qiyaasta cudurka iyo daaweynta, iyo in xubnaha kale ee qoyskaaga laga yaabo inay halis ugu jiraan cudurka myopathy.
Waa Maxay Miyirku?
Myopathy waxaa loola jeedaa cudurka muruqyada. Marka qofku qabo cudurka murqaha, murqaha wuxuu u shaqeynayaa si wax ku ool ah marka loo baahdo. Taasi waxay dhici kartaa marka muruqyada aysan si habboon u korin, marka ay waxyeello u geystaan, ama marka ay ka maqan yihiin qaybo muhiim ah.
Muruqyada caadi ahaan waxay ku shaqeeyaan qandaraas, taasoo macnaheedu yahay inay noqoto mid gaaban. Musqul caadi ah wuxuu ka kooban yahay borotiino iyo qaybo kale oo qaabdhismeed ah kuwaas oo udhaqaaqaya si isku xiran si ay ugu saxdo muruqa. Marka mid ka mid ah qaybahaasi ay khaldan yihiin, tani waxay keeni kartaa myopathy.
Waxaa jira tiro ka mid ah sababaha kala duwan ee cudurada muruqa, sidaa awgeedna waxaa jira tiro badan oo ah noocyo kala duwan oo loo yaqaan 'myopathies'. Mid kasta oo ka mid ah myopathies kala duwan waxay leedahay magac gaar ah, sabab, qiyaaso baaritaano ogaanshaha, qiyaasaha la filayo, iyo daaweynta. Qaar ka mid ah myopathies ayaa la filayaa inay ka sii daraan wakhti ka dib, halka kuwo qaar ay yihiin kuwo deggan. Qaar ka mid ah myopathies waa dhaxaltooyo, qaar badanina maaha.
Astaamaha
Guud ahaan, myopathy wuxuu keenaa daciifnimada murqaha. Nooca ugu caansan ee daciifnimada waxaa lagu qeexaa sida daciifnimo. Taas macnaheedu waa in muruqyada gacmaha sare iyo lugaha sare ay si cad u jajaban yihiin muruqyada gacanta ama cagaha. Marmarka qaarkood, myopathy wuxuu daciifiyaa muruqyada neefsashada (muruqyada xakameynaya neefsashada).
Tilmaamo kale oo ka mid ah myopathy waxaa ka mid ah daal, tamar la'aanta, iyo daciifnimada daciifka ah sida maalinta ay ku dhacdo ama daciifnimo xooggan oo leh jimicsi.
Badanaa, markii dadku sanooyin badan qabeen, maskaxda gariirku waxay billaabmaysaa inay soo baxdo, taas oo ah khafiifinta oo lumisa muruqyada, oo daciifisa awoodda muruqyada xitaa in ka badan. Myopathy waxaa badanaa la xiriira qaab aan caadi ahayn lafaha, badanaa sababtoo ah muruqyada murqaha ayaa ka hortagaya lafaha inay ilaaliyaan qaabkooda caadiga ah.
Sideen ku ogaanayaa haddii aan qabo cudurka dhimirka?
Guud ahaan, myopathy waa cudur adag. Haddii aad leedahay calaamadaha cudurka myopathy, waxaa jira fursad weyn oo aad ku heli karto gudbin dhakhtarka neerfaha ama rheumatologist, ama labadaba, taas oo ku xiran calaamadahaaga midka ugu caansan.
Baadhitaanada baaritaanka waxaa ka mid ah qiimeyn jireed oo taxadar leh, oo ay ku jirto baaritaanka maqaarkaaga, calaamadahaaga, awoodda muruqyada, dheelitirkaaga iyo dareenkaaga. Dhakhtarkaagu wuxuu qaadan doonaa taariikh caafimaad oo faahfaahsan oo ku weydiin doona taariikhdaada caafimaad ee qoyskaaga.
Waxaa sidoo kale jira dhowr baaritaan oo aad u baahatid, iyadoo ku xiran taariikhdaada caafimaad iyo natiijooyinka baaritaanka jireed. Imtixaanadan waxaa ka mid ah baaritaanka dhiigga, sida tirooyinka dhiigga ee buuxa (CBC) iyo heerarka elektaroolitiga.
Tijaabooyinka kale ee dhiigga waxaa ka mid ah sicir-bararka laf-dhabarka (ESR) iyo baaritaanka antinuclear antibody (ANA), kaas oo qiyaasaya caabuqa. Creatine kinase ee dhiigga ayaa qiimeyn kara burburka muruqa. Baaritaannada qanjirada , baaritaanka dheef-shiid kiimikaad iyo dheef-shiid kiimikaadka ayaa loo baahan karaa.
Baaritaan kale oo loo yaqaan 'electromyography' (EMG) waa baaritaan koronto oo qiimeynaya hawlaha muruqa iyadoo loo marayo isticmaalka irbadaha oo ogaanaya sifooyin dhowr ah oo ku saabsan dhismaha muruqyadaada iyo dhaqdhaqaaqaaga. Marmarka qaarkood, baaritaanno takhasus gaar ah sida muruq goynta iyo baaritaanka hidda-socodka ayaa kaa caawin kara baarista nooca myopathy qaarkood.
Noocyada
Miyir-beelka la-dhaxlo waxaa loola jeedaa miyir-qabka in qofku ku dhasho.
Qaar badan oo ka mid ah xaaladahaan waxaa la rumeysan yahay in la dhaxlo ama loo sii gudbiyo qoysaska ayadoo loo marayo hidaha. Inkastoo, astaamaha cagaarshoowga caadadu badanaa ka bilaabaan da 'yar, haddana had iyo jeer ma aha kiiska. Mararka qaarkood jirada cudurada la iska dhaxlo maaha inay bilaabaan inay soo saaraan astaamo illaa qofku yahay da'yar ama xitaa qof weyn.
Caadooyinka caadiga ah ee dhaxaltooyada leh waxaa ka mid ah :
- Mitochondrial myopathy : Tani waa cudur uu keeno cillad ku jirta qaybta korontada soo saarta unugyada, oo loo yaqaan mitochondria . Waxaa jira noocyo badan oo ah miyokathriyal mitochondria, halka ay sababi karaan isku-dhafnaanta dhaxalka ah (sida caadiga ah ee unugyada), waxay sidoo kale dhici karaan iyada oo aan lahayn taariikhda qoyska oo dhan.
- Miyir-qabtiga metaboole : Tani waa koox ka mid ah cudurada ay sababaan dhibaatooyinka dheef-shiid kiimikaalka oo faragalinaya shaqada muruqa. Waxaa jira tiro ka mid ah noocyada kala duwan ee loo yaqaan 'metabolic miropathies' oo ay sababaan cilladaha ku jira genka ee qoodhadhka loogu talagalay enzymes gaar ahaaneed ee lagama maarmaanka u ah dhaqdhaqaaqa caadiga ah.
- Nemaline myopathy : Tani waa koox ka mid ah xanuunada oo lagu garto jiritaanka qaababka loo yaqaan 'rode nemaline' ee muruqyada. Nemaline myopathy ayaa inta badan la xiriirta daciifnimada muruqyada neefsashada.
Miyir-qabka dhalmada waxaa ka mid ah:
- Miyir-beelka dhexe ee muhiimka ah : Tani waa miyir-beel la iska dhaxlo oo keena tabar-dari, dhibaatooyinka lafaha, iyo fal-celinta daran ee daawooyinka qaarkood. Darnaanta cudurkan ayaa isbedbedesha, waxay keeni kartaa daciifnimo qoto dheer oo ka dhexjirta dadka qaarkiis iyo xoogaa khafiif ah oo ka yimaada dadka kale.
- Dhoobada murqaha : Tani waa koox ka mid ah cudurrada ay sababaan kacdoonada muruqyada ama unugyada muruqyada aan caadi ahayn. Farsamo ahaan, dystrophy muruqu ma aha miyir la'aanta, laakiin waxaa badanaa jira isku dhafka calaamadaha, sidaas darteed marka hore waxaad heli kartaa qiimeyn caafimaad oo loogu talagalay in lagu go'aamiyo inaad leedahay miyir-qabatin ama dystrophy murqaha. Farqiga ugu weyn ee u dhexeeya myopathy iyo muruqyada musqusha ayaa ah muruqyada aan si fiican ugu shaqeyneyn myopathy, halka muruqyada ay ku kacaan dystrophy.
Myopathy waxaa sidoo kale sababi kara cuduro kala duwan oo soo saara dhibaatooyin xagga jirka ah marka laga reebo dhibaatooyinka murqaha.
Caadi ahaan sida loo yaqaan 'myopathies' waxaa ka mid ah:
- Xanuunka infalawansadu / autoimmune myopathy : Tani waxay dhacdaa marka jirku isu soo baxo, taas oo keeneysa in ay ka sii daraan murqaha ama farageliyaan shaqada murqaha. Waxaa jira koox ka mid ah myopathies oo lagu garto infakshanka kudhaca ama ku dhow muruqa. Xaaladaha qaarkood waxaa ka mid ah polymyositis , dermatomyositis, sarcoidosis, lupus, iyo rheumatoid arthritis.
- Miyir-qabka sunta ah : Tani waxay dhacdaa marka sunta, daawo, ama daroogo waxyeeli karta dhismaha murqaha ama shaqada.
- Miyir-beelka 'endocrine' : Tani waxay dhacdaa marka jirro hormoonnada ay farageliso hawlaha murqaha. Sababaha ugu caansan waxaa ka mid ah dhibaatooyinka qanjidhka ama qanjirrada.
- Miyir-qabad infekshi ah : Tani waxay dhici kartaa marka cudurku uu ka hortago muruqyada si habboon u shaqaynaya.
- Myopathy secondary oo dheeli tirka dheellitirnaanta : Xalalka korontada , sida heerarka xad dhaafka ah ama heerka potassium, waxay faragelin karaan shaqada murqaha.
Maxaan filanayaa haddii aan qabo cudurka Myopathy ama Myopathy?
Guud ahaan, miyir-qabtada ku dhasha miyir-qabka waxaa la filayaa in ay sii xumaato ama xasiliso waqtigii loogu talagalay oo aanan caadi ahaan la fileynin inay sii wanaajiso. Miyirafyada aan ahayn kuwa aan dhali karin, sida infekshanka, dheef-shiid kiimikaad, ama sunta ah sunta, ayaa laga yaabaa inay kor u qaadaan marka ay sabab u tahay cudurka myopathy.
Helitaanka xaalad gaar ah oo xaalad gaar ah ayaa muhiim ah si loo hubiyo inaad haysato natiijada ugu fiican ee suurtogalka ah. Haddii aad qabto nooc ka mid ah myopathy oo aan la fileynin in la hagaajiyo, waa inaad si taxadar leh u qaadataa arrimaha sida foosha, cadaadiska cadaadiska, iyo inaad hubiso inaad ka qaybqaadato daaweynta jirka si aad ugu shaqeyso intii ugu fiicneyd.
Daaweynta
Ma jiraan daaweyn wax ku ool ah oo dib u soo nooleyn karta ama u bogsan kara muruqyadaada si loo daaweeyo cudurka myopathy. Marka ay jirto sabab la aqoonsan karo, sida dhibaatada endocrine, hagaajinta sababta waxay gacan ka geysan kartaa hagaajinta calaamadaha cudurka myopathy, ama ugu yaraan inay ka hortagto inay ka sii darto.
Badanaa, taageerada neefsashadu waa qayb muhiim ah oo ka mid ah myopathy hormone, sidaa darteed neefsigaada si ammaan ah ayaa loo hayn karaa.
Miyuu Qoyskeyga Qaadi Karaa Miyir-Xumada Hadday Miyir-Xummadu Qabto?
Haa, qaar ka mid ah myopathies ayaa dhab ahaan la dhaxlay. Haddii aad leedahay halyeeyga la iska dhaxlo, markaa waxaa jiraya fursad ah in qaar ka mid ah walaalahaaga, caruurtaada, walaalaha, iyo adeerka, ama qaraabada kale ay sidoo kale koriin karaan cudurka myopathy. Waa muhiim inaad qoyskaaga ogeysiiso xaaladaada, sida baaritaanka hore u caawin karto inay helaan daaweyn hore iyo daryeel taageero.
Qaar ka mid ah myopathies kuwaas oo aan si gaar ah loo tixgeliyo dhasha ama dhaxalka weli waxay leeyihiin u nugul qoysaska, sidaas darteed qoyskaaga waxaa laga yaabaa in khatar sare xitaa haddii aad leedahay miyir la'aanta in aan la ogaado in la dhaxlo.
Ereyga
Myopathy ma aha xaalad aad uwanaagsan. Cudurka murqaha dhab ahaantii wuxuu waxyeeleyn karaa tayada noloshaada. Si kastaba ha noqotee, shaqsiyaad badan oo laga helay cudurka myopathy ayaa awood u leh inay ku noolaadaan nolol firfircooni ah, oo ay ka mid yihiin ilaalinta shaqo ku qanacsan iyo ku raaxaysashada farxad qoys iyo bulsho.
> Ilo:
> Lundberg IE, Miller FW, Tjärnlund A, Bottai M, J, Diagnosis iyo qeexidda dhalatada bararka ilmagaleenka, Intern Med Med. 2016 Jul; 280 (1): 39-51