Iska xeji xoqitaanka iyo xanuunka dhaqdhaqaaqa garabka garabka
Bustitis waayeelku waa sabab macquul ah ee xanuunka dambe ee dhabarka. Scapula, oo sidoo kale loo yaqaan lafa garbaha, waa lafo muhiim ah oo isbeddeleysa booskiisa sare ee jirka iyo garabka garabka. Dhaqdhaqaaqa maskaxda ku yaal dhabarka sare ayaa muhiim u ah shaqada caadiga ah ee garabka iyo lafdhabarta. Marka dhaqdhaqaaqa garbaha garbaha oo aan caadi ahayn, barar weyn iyo xanuun ayaa keeni kara.
Scapula
Scapula waxaa sidoo kale loo yaqaannaa garbaha garabka . Lafaha waa lafo qaabeeya saddex gees oo ku fadhiya dibadda qafiska feedhahaaga ee dhabarkaaga sare. Waxaad leedahay hal lafo oo jilicsan dhinac kasta oo jidhkaaga ah. Dhinaca dhinaca dambe (lateral) ee scapula waxaa ku jira godka garabka garabka (oo loo yaqaan glenoid), halka lafta intiisa kale u adeegto sida dhibcaha ku xiran garabka iyo muruqyada danbe.
Markaad gacantaada iyo dhabarka u wareejisid, scapula waxay ku wareegaysaa qafiska. Dhaqdhaqaaqa bukaanka ah (oo loo yaqaan dhaqdhaqaaqa maskaxda) wuxuu muhiim u yahay shaqada caadiga ah ee dhabarka iyo garabka. Marka calaamadda qaloocani aysan kudhicin dhaqdhaqaaq isku-dhafan, hawsha laf-dhabarka iyo garabka garabka ayaa noqon kara dhibaato.
Shabakadda Burundi
Miisaanku waa dheecaan buuxa oo jirka ku jira kaas oo u oggolaanaya maareyn siman oo u dhaxeeya dhismayaasha. Waxaad leedahay buro muhiim u ah jirkaaga oo ku jira qaybta garabka , garabka bidix ee dibedda , iyo dhinaca hore ee jilibka .
Miisaaniyadan waxay u oggolaanayaan dhaqdhaqaaqa xawaaraha u dhexeeya lafaha iyo curinta. Marka buraasku uu noqdo barar iyo xannibaad , dhaqdhaqaaqa caadiga ahi wuxuu noqon karaa mid xanuun badan.
Dhanka gadaashiisa, waxaa jira laba xabo oo muhiim ah oo ku xeeran scapula. Labada ka mid ah burooyinkan bursa waxay u dhexeeyaan lafaha iyo muruqyada muruqyada serratus, oo ah muruq muhiima oo xakameynaya dhaqdhaqaaqa jajabka ee derbiga laabta.
Mid ka mid ah mashiinka bursa wuxuu ku yaalaa dhinaca geeska sare ee scapula (oo aan ka fogeyn dhabarka qoorta of the neck), kan kalena wuxuu ku yaalaa dhinaca hoose ee scapula (dhexda dhexe). Midkood ama labadaba buugyarahan bursa waxay ku lug yeelan karaan bursiska aan kala go 'lahayn. Intaa waxaa dheer, tiro ka mid ah burax kale oo yar yar ayaa lagu sharaxay taranka iyo wareegyada ku hareereysan, laakiin labadan waxay u muuqdaan inay yihiin dembiilayaasha ugu waaweyn ee dadka qaba bursitis la'aanta.
Caabuqnimada Buurta
Marka bursae ay noqdaan kuwo barara ama xanaaqa, xaalad loo yaqaan 'bursitis' ayaa ah natiijada. Bursitis waxay dhacdaa marka barar iyo barar dhumucdiisu tahay miisaanka. Marka tani dhacdo, dhaqdhaqaaqa muruqyada iyo garabka garabka ayaa keeni kara raaxo. Calaamadaha ugu caansan ee dadka lagu garto bursitis la'aanta ah waxaa ka mid ah:
- Xanuun
- Dareemo qabasho (crepitus)
- Udhaqaaqa dhaqdhaqaaqa
- Dhiirrigelinta tooska ah ee miisaanka loo yaqaan 'scapular'
- Farsamooyinka jilicsan ee aan caadiga ahayn
Marka la baaro, dadka qaba bursitis ee scapula waxay muujin karaan dhaqdhaqaaq aan caadi ahayn ee garbaha garbaha. Tani waxay u horseedi kartaa raadin la yiraahdo "kediska" ee scapula, halkaasoo garbaha garoonku uusan si adag u xirnayn qafiska feedhaha, oo si aan caadi aheyn uga baxa.
Dadka lafaha miskaha ah ayaa waxay leeyihiin farsamo aan caadi ahayn oo garabka garabka ah, sababtoo ah godka garbaha ayaa si aan caadi ahayn loo dhigin.
Sababaha keena bursitis aan kala go 'lahayn ayaa kala duwanaan kara. Inta badan waa caadi, waa cillad siyaado ah oo dhaqdhaqaaq gaar ah uu keenayo in cuncun ku dhaco burushka. Kuwaas waxaa ka mid ah ciyaaraha isboortiga ama hawlaha la xiriira shaqada oo ka imaanaya isticmaalka ku celceliska. Dhaawacyada jilicsan waxay sidoo kale keeni kartaa bursitis aan kaligood laheyn marka dhaawac gaar ah uu keeno barar ama barar ku yimaada muraayadda. Ugu dambeyntii, waxaa jira xaalado aan caadi aheyn oo ah unugyada aan caadiga ahayn ama burooyinka lafaha ay keeni karaan cuncun miisaanka.
Mid ka mid ah kuwa ugu caansan waa kobaca lafaha ee loo yaqaan 'osteochondroma'. Kobaca lafaha ee ladhanaya waxay keeni kartaa saadaalinta maqaarka taasoo keenta xanaaqa muraayadda.
Daaweynta Bursitis
Daaweynta bursitis waxay mar walba ku bilowdaa tallaabooyin fudud. Dadka badankood ee qaba xaaladdaan waxay ka heli karaan gargaar dhawr daaweyn fudud. Nasiib wanaag, daaweynta qallafsan ayaa aad loogu baahan yahay si loo saxo dhibaatada, waana arrin aan caadi ahayn qof ku daaweynaya xaaladdan si uu u dareemo astaamaha joogtada ah ee raaxo darada. Talaabooyinka daaweynta waxaa ka mid ah:
- Nasasho: Marka hore, iyo inta badan muhiimka ah, talaabo laga qaado maareynta nacaybka foosha la'aanta ah waa in lagu nasto bursa cuncun leh oo u ogolaato bararka inuu dego. Tani waxay badanaa qaadataa dhowr toddobaad, waxaana lagu gaari karaa iyadoo wax laga beddelayo waxqabad gaar ah (sida cayaaraha ama hawlaha la xiriira shaqada) taas oo u muuqata in ay sii xumaynayso xaaladda.
- Baraf : Yaraynta barar iyo xakameynta xanuunka waa talaabooyin wax ku ool ah oo ku saabsan maaraynta xaaladan. Barafku waa qalab wax ku ool ah oo lagu fulinayo labadan hawlood. Ogaanshaha sida loo nabdoonayo barafku wuxuu kaa caawin karaa inaad maamusho xanuunka iyo bararka la xiriira bursitis.
- Daawooyinka Ka Hortagga Cadaadiska : Daawooyinka aan dawooyinka ahayn ee anti-inflammatory ah sidoo kale waa daaweyn aad u faa'iido leh oo lagu xakameyn karo caabuq ka yimaadda bursitis. Guud ahaan, dadka qaata daawooyinkan waa inay si joogto ah u isticmaalaan dhawr wiig si ay uga caawiyaan joojinta jawaabta bararsan. Ka hor intaadan wax daawo ah qaadan, waa inaad xaqiijisaa dhakhtarkaaga in ay kugu amaanan tahay inaad isticmaasho daawooyinkaas.
- Daaweynta Jirka : Daaweynta jirka ayaa dhab ahaantii ka mid ah daaweynta ugu faa'iido badan ee bursiska aan kala go 'lahayn. Waxaa jira laba sababood oo daaweyntu ay faa'iido u leedahay. Marka hore, daaweyntu waxay kaa caawin kartaa xaddidaadda astaamaha caabuqa muraayadda. Marka labaad, daaweynta jireed waxay noqon kartaa mid aad wax ku ool u ah kor u qaadida farsamooyinka jilicsan si aan dhibaatadu u noqon mid socota oo soo noqnoqota. Dhaqdhaqaaq aan caadi ahayn ee kudhaca maskaxda feeruhu ma aha oo kaliya inay horseedi karto horumarinta fekerka, laakiin waxa laga yaabaa in ay keento dib u soo noqoshada dhibaatada haddii farsamooyinka aan caadiga ahayn aan wax laga qaban.
- Cortisone Injections : Cortisone cirbadaha ayaa aad u caawin kara in la siiyo daawo adag oo ka hortag ah si toos ah goobta goobta caabuqa. Cortisone waa in la xaddido marka la eego inta jeer ee la isa siiyo qofka, laakiin qiyaasta xadidan waxay noqon kartaa mid waxtar leh. Dadka laga yaabo in ay ubaahan yihiin daaweyn qalliin, daaweyn guul leh ee cortisone waa calaamad muujinaysa in qalliinka uu u badanyahay inuu noqdo mid wax ku ool ah.
Sida lagu sheegay, qalliinku waa lagama maarmaan, laakiin waxay noqon kartaa mid wax ku ool ah shakhsiyaadka yar yar ee ku fashilmay helitaanka gargaarka daaweynta ee kor ku xusan. Qalliinka waxaa inta badan loo isticmaalaa shakhsiyaadka qaba anatomy aan caadi ahayn, sida lafaha ama burooyinka, taas oo keenta caro toos ah oo miisaanka ku jirta.
> Ilo:
> Kuhn JE, Planer KD, Hawkins RJ. "Astaamaha suufka cirridka iyo cagaha" J Am Acad Orthop Surg. 1998 Sep-Oct; 6 (5): 267-73.