Kala duwanaansho muuqda oo ku saleysan jinsi
Wadnaha haweenku wuxuu u eg yahay nin, laakiin waxaa jira farqi weyn. Tusaale ahaan, wadnaha haweenku sida caadiga ah way ka yar yihiin sida qaar ka mid ah qolalka gudaha. Darbiyada loo qaybiyo qaar ka mid ah qolladahani waa kuwo khafiif ah. Dumarka wadnaha ee haweenka ayaa si dhaqso badan u roon ragga, laakiin waxay yareeyaan ilaa boqolkiiba 10 dhiig ka yar cadaadis kasta. Marka haween la cadaadiyo, heerka garaaca wadnaha ayaa kor u kacaya, wadnaheeduna waa ka sii deynayaa dhiig badan.
Marka nin la cadaadiyo, halbowlaha wadnaha ayaa xoojiya, kor u kaca cadaadiska dhiigiisa.
Maxay u kala duwan yihiin arrimahan? Waxay ku xiran yihiin jinsiga sababtoo ah doorka calaamadaha, daaweynta, iyo natiijooyinka cudurada wadnaha ee caadiga ah.
Cudurka Halbowlaha ee Halbowlaha (CAD)
CAD, sababta ugu weyn ee wadno xanuunka, waa habka isku midka ah ee ragga iyo dumarka. Dufanka dheeraadka ah ee ku wareegaya dhiigga ayaa lagu dhejiyaa derbiyada wadnaha xididdada wadnaha, sameynta kaydka loo yaqaan 'plaques'. Marka dabaqyadani si tartiib ah u koraan, waxay noqdaan kuwo adag oo si tartiib tartiib ah u yareynaya halbowlaha, ayagoo farageliya socodka dhiigga. Marar dhaadheer ayaa daboolan jilicsan oo noqda mid aan degganeyn oo dillaacay. Tani waxay kicisaa dhacdooyinka dhacdooyinka soo saara xinjir dhiig oo joojiya socodka dhiigga. Si kastaba ha ahaatee, natiijadu waa wadnaha wadnaha.
Iyadoo ay jirto hawshan, haweenku waxay leeyihiin astaamaha khatarta ee CAD-yada aan raggu haysan. Waxay sidoo kale u muuqdaan inay leeyihiin calaamado kala duwan oo wadno-qabad wadnaha ah. Marka calaamaduhu muuqdaan, CAD waxay noqon kartaa mid aad u adag in la baaro iyadoo la isticmaalayo hababka baaritaanka caadiga ah.
Kadib markii uu wadnuhu istaago, haweenku had iyo jeer ma sameeyaan sidoo kale ragga. Mararka qaarkood, sababtoo ah dumarku had iyo jeer ma helaan daaweynta ugu fiican ee cudurkooda. Waqtiyada kale, sababtoo ah ma aysan ogeyn inay khatar ku jireen ilaa ay ka daahday. Halkan waxaa ah lix qaab oo CAD-du ku kala duwan ragga iyo dumarka:
- Dumarka waxay leeyihiin khataraha ragga oo aan haysan. Cudurada qaarkood ee laga helo dumarka oo kaliya ayaa kordhiya halista CAD. Kuwaas waxaa ka mid ah endometriosis, cudurada ugxan-yari ee polycystic (PCOS), sonkorowga, iyo cadaadiska sare ee dhiigga ee uurka ku dhaca. Endometriosis ayaa la ogaaday in ay kor u qaadayso khatarta ah in ay kor u qaaddo CAD-da boqolkiiba 400 boqolkiiba haweenka da'doodu ka yar tahay 40 jir. Haweenku waxay sidoo kale wadaagaan astaamaha khatarta ah ee ragga, sida cadaadiska dhiigga sarreeya, heerka sonkorta dhiigga oo sarreeya, heerarka kolestaroolka sare, sigaarcabka, iyo cayilka. Sida ragga, dumarka waxaa saameyn kara taariikhda qoysaska wadnaha , gaar ahaan marka aabaha ama walaalkiis laga helay CAD kahor intaanay da'doodu gaarin 55 ama hooyada ama walaashaa laga helay da'da 65 jir.
- Dumarku guud ahaan way weynaadaan marka ay qabaan wadnahooda koowaad ee wadnaha. Ragga ayaa halis ugu jira inay wadno xanuunka inta badan noloshooda ka horreeya haweenka. Estrogen wuxuu dumarku ka difaacayaa cudurrada wadnaha ilaa cillad ka dib, markii heerarka estrogen uu hoos u dhaco. Tani waa sababta da'da qiyaasta da'da wadnaha ee haweenku ay tahay 70, laakiin 66 ragga.
- Calaamadaha wadnaha ee wadnuhu way ka duwanaan karaan haweenka. Xanuun xanuun (oo sidoo kale lagu tilmaamaa miisaan culus saaran laabta) waa astaamaha ugu badan ee wadnaha ee ragga. Dumarka qaarkood ayaa sidoo kale la kulma xanuunka feedhaha, laakiin waxay u badan tahay inay yeeshaan calaamado kala duwan. Ayada oo ay ka duwan tahay xayawaan-xanuunka foosha lagu arko filimka, haweenku waxay inta badan dareemaan calaamado hoosaad ah seddex ama afar isbuuc ka hor intaan wadnuhu wadno. Calaamadaha casriga ah waxaa ka mid ah:
- Daal ama daal badan . Adiga oo aanad tabar dareynin, laakiin aad dareentid daal badan, laakiin ma seexan kartid, ama qabo laab laab "culus". Tusaale ahaan, waxqabadka sahlan sida sariirta ayaa kaa dhigaysa inaad dareentid daal aan caadi ahayn ama aad si lama filaan ah u xiran tahay jimicsiga caadiga ah ka dib.
- Neefsasho gaaban ama dhidid. Fadlan naga hel markaan astaamihiisu dhacdo iyada oo aan loo baahnayn, waxaa la socda astaamo xanuun xannuunsan ama daal, oo ka sii daraya wakhti ka dambeeya jimicsiga, ama duufaan qabow, dareen xasaasi ah oo dhacaya sabab la'aan. Sidoo kale, haddii neefsashadu kugu adkaato markaad jiifto oo aad ka roonaato marka aad fadhidid.
- Xanuunka qoorta, dhabarka, ama daanka. Ka fiirso marka aysan jirin murqo gooni ah ama isku-dhafan oo xanuun ama marka raaxo-daradu ka sii darto markaad adigu is-qabatid oo aad joojiso marka aad joojiso. Xanuunka wuxuu ku jiri karaa labada gacmood, halka badanaaba gacanta bidix ee ragga. Sidoo kale, fiiro u yeelo xanuunka bilaabaya laabta oo ku faafaya dhabarka, xanuunka oo si lama filaan ah u dhacaya oo habeenki kugu toosi kara, ama xanuun dhinaca hoose ee daanka.
- CAD-ga dumarka mararka qaar way adag tahay in la ogaado. Raajada raajada (anjiogram) ayaa la qaadaa inta lagu jiro qalabka 'catheterization' ee wadnaha waa baaritaanka caadiga ah ee dahabka si loo helo cillado ama xannibaadyo ku dhaca halbowlayaasha wadnaha. Laakiin CAD-ga dumarka badanaa waxay saamaysaa halbowlayaasha yaryar oo aan si cad loogu arki karin angiogram. Taasi waa sababta dumarka loo siiyo "dhammaan calaamadaha" ka dib marka la sameeyo angiogram oo ay sii wadaan calaamadaha waa in ay arkaan dhakhtarka wadnaha ee ku takhasusay dumarka qaba cudurka wadnaha.
- Wadna garaaca wadnaha way ka sii adag tahay qof dumar ah. Dumarku maaha inay sameeyaan iyo sidoo kale ragga ka dib markii wadno-qabad wadnaha ah. Waxay badanaa u baahan yihiin joogitaan isbitaal oo dheeraada waxayna u badan tahay inay dhintaan ka hor intaadan ka tegin isbitaalka. Tani waxay sababi kartaa xaqiiqda ah in haweenka qaba wadne qabadka ay leeyihiin waxyaabo badan oo aan la daaweyn, sida sonkorowga ama cadaadiska dhiigga. Mararka qaarkood, waa sababta ay qoysaskoodii hore u dhigeen iskana ilaaliyaan naftooda.
- Dumarku marwalba ma helaan daawooyinka haboon kadib wadno-qabad wadnaha ah. Kadib marka wadno-qabad wadnaha ah, haweenku waxay halis ugu jiraan inay yeeshaan xinjir dhiig oo keeni kara wadno-daal kale. Sababaha aan la garaneyn, maahan sida loo qaato daroogada si looga hortago xiniinyaha dhiigga. Tani waxay sharxi kartaa sababta ay haweenku u badan tahay in ragga ay ku dhacaan wadno-qabadka wadnaha ee 12 bilood gudahood.
Qalbka Wadnaha
Wadnaha oo ku fashilmay ragga waxaa badanaa keena dhaawac ka soo gaaray wadnaha oo ka hortagaya murqaha isaga oo ka hortagaya inuu qandaraas la geliyo si adag. Dhinaca kale, haweenku waxay u badan tahay inay yeeshaan qaliin wadnaha ah marka cadaadiska dhiig karka, cudurrada kalyaha, ama xaalado kale ay ka hortagaan muruqyada wadnaha inay si habboon u raaxaystaan inta u dhaxaysa garaaca. Dumarka qaba noocyadan wadnaha oo dhammi guud ahaan waxay ku noolyihiin rag ka badan ragga wadnaha ku dhaca. Hase yeeshe, waxay u baahan yihiin isbitaalada si joogta ah ee neefta oo gaabiya, waxay leeyihiin awood jireed oo xadidan, waxayna u badan tahay inay u baahdaan daryeelka guriga ee xanaanada.
Fayraska Dabaysha
Qalabka fooshiska (afib) waa xaalad keenaysa wadnaha inuu garaaco si aan caadi ahayn, oo badanaa degdeg ah, qosol. Daraasadihii ugu dambeeyay waxay ogaadeen in haweenka afartan ay leeyihiin calaamado badan, nolol tayadoodu ka sii darayso, suurtagalnimada istaroogga, iyo natiijooyinka ka sii xun ragga. Waxay sidoo kale u badan tahay in lagu daaweeyo afartoodka oo leh kateetaroolka kateetarka, laakiin waxay u badan tahay in la cusbitaal la dhigo afartii habraaca ka dib ragga. Iyadoo ay jirto dhibaatooyinka, haweenka qaata daaweynta afarta waxay u badan tahay in ay sii noolaadaan waqti dheer waxayna u badantahay in ay u dhintaan dhibaatada wadnaha ee ka jirta ragga.
Ilaali naftaada
Haddii aad tahay nin ama qof dumar ah, marna ma dhicin inaad hoos u dhigto fursadaada inaad dareento wadna xanuun. Waa kuwan waxaad u baahan tahay inaad samayso:
- Sigaar joojin ama ha bilaabin
- Sii jimicsi joogto ah (ugu yaraan, socod 30 daqiiqo maalintii)
- Cun cunto caafimaad leh oo khudradda cagaaran, khudaarta cagaaran, miro geedka, iyo kalluunka iyo alaabta xayawaanka ah, carbohydrates fudud, iyo cuntooyinka la warshadeeyay
- Joogto miisaan caadi ah, cadaadiska dhiigga, lipid dhiig, iyo heerarka sonkorta dhiigga.
Dr. Cho waa dhakhtarka wadnaha iyo madaxa qaybta Cleveland Clinic's Tomsich Family Department of Cardiovascular Medicine. Waxay sidoo kale tahay Agaasimaha Xarunta Daaweynta Wadnaha Dumarka (Women's Cardiovascular Center).
> Isha
> Mu F, Rich-Edwards J, Rimm EB, et al. Endometriosis iyo khatarta cudurka wadnaha wadnaha. Natiijooyinka Aqoonta Wadnaha Cardiovasc, 2016: 9 (3): 257-264.
> McSweeney JC, Rosenfeld AG, Abel WM, et al. Ka hortagga iyo la kulma cudurka wadnaha ee ischemic sida naagta: Xaaladda Sayniska. Circ, 2016; 133 (13): 1302-1331.
> Mehta LS, Beckie TM, DeVon HA, et al. Cudurka miyir-qaadashada ee ku dhaca dumarka: Warbixin cilmi-baaris oo ka timid Ururka Wadnaha "American Heart Association". Wadada, 2016; 133 (9): 916-947.
> Piccini JP, Simon DN, Steinberg BA, iyo al. Kala duwanaanshaha natiijooyinka bukaan-socodka iyo natiijooyinka ficil-celinta ee foosha indhaha ee haweenka iyo ragga: Natiijooyin laba-sanno ah oo laga helay diiwaanka ORBIT-AF. JAMA Cardiol, 2016; 1 (3): 282-291.
> Kaiser DW, Fan J, Schmitt S, iyo al. Kala duwanaanshaha jinsiga ee natiijooyinka kiliiniga ka dib kateetarka ablenka ee fibrillada atrial. JACC Clin Electrophysiol, 2016; DOI: 10.1016 / j.jacep.2016.04.014.