Dhibaatooyinka shaqeed ee platelet waa koox ka mid ah dhiig-baxa dhiig-baxa halka qorraxdu aanay si haboon u shaqaynayn, taasoo keentay dhiig-bax. Dhibaatooyinkan waxaa lagu dhaxli karaa (qoysaska loo soo gudbiyey) ama la helay (horumariyay waqti danbe).
Waa Maxay Calaamadaha Qalitaanka Cudurka Qaadashada?
Gawracatadu waa qayb ka mid ah nidaamka xinjirta, habka naga caawiya inaan joojino dhiigbaxa.
Haddii qoloftaadu aysan si fiican u shaqayn, waxaad halis ugu jirtaa dhiig-bax. Astaamaha waxaa ka mid noqon kara:
- Nabar sii kordhaya
- Nosebleeds
- Dhiig xanuunka
- Menorrhagia (dhiigbax xad dhaaf ah)
- Dhiigbax dheerad ah ka dib markii la gooyey ama dhaawac kale
- Dhiig bax badan oo qaliinka ah
Maxay Sababta Cudurka Dhacdooyinka Qaadashada?
Xanuunka caloosha ayaa loo kala qaybin karaa labo qaybood oo waawayn: dhalasho (dhaxal) ama la heley. Cudurada badankood waa mid ku dhasha, oo ay ka mid yihiin:
- Glanzmann's trombasthenia
- Bernard-Soulier Syndrome
- Calaamadda "trompet" syndrome
- Xanuunada MYH9-ga: May-Hegglin oo aan caadi ahayn, Epstein syndrome, Cudurka Fechtner, iyo Sebastian Syndrom
- Cudurka Wiskott-Aldrich: Tani waa calaamadaha difaaca difaaca jidhka iyo xinjirta aan caadiga ahayn. Waxaa lagu gartaa xinjiraha aadka u yaryar (xanuunka badankeed ee unugyada jidhka ee caadiga ah ayaa caadi u ah kuwa caadiga ah).
- Cudurka Chediak-Higashi
- Hermansky-Pudlak syndrome
Sababaha loo kasbaday waxaa ka mid ah:
- Daawooyinka: Daawooyinka sida aspirin, dipyridamole (Persantine), iyo clopidgrel (Plavix) waxaa loogu talagalay in lagu yareeyo xajmiga jirka. Ibuprofen ayaa sidoo kale hoos u dhigta waxtarnimada taratiyada laakiin waxay ka yar tahay asbirin.
- Cudurka beerka
- Uremia (cudur daran oo kalyaha ah)
- Xanuunada Myeloproliferative sida trombocythemia muhiim ah
Sidee Ay Bixin Kartaa Dhibaatooyinka Qalniinka Miyir-qabka?
Ka soo horjeeda jirrooyinka kale ee wadnaha, kuwaas oo inta badan la xariira nambarka trimelet (kor loo qaado ama hoos u dhaco), cudurada wadnaha ee jirka ayaa laga yaabaa in ay yeeshaan qadar caadi ah.
Noocyada kale ee xinjirta qolofta ayaa waxay yeelan karaan cudurka trombocytopenia , ama tirakoobka hoose ee platelet. Qalabka difaaca waa in dib loo eego qiyaasta mikroskoob ee kudhaca dhiigga. Dhowr ka mid ah xanuunada qumman ee wadnaha lagu dhasho ayaa keena xinjiraha oo ka weyn kan caadiga ah. Qaar kale ayaa ka maqan qaybaha muhiimka ah ee xinjiraha, oo loo yaqaanno granules, oo la arki karo. Marmarka qaarkood qumbadu waxay caadi u tahay muuqaalka iyo cabbirka.
Hawlaha soo hadhay waxay u bilaabmaysaa sida kuwa kale ee dhiigbaxa. Ka soo horjeeda uophilia (cudurada isku dhaca ee coagulation), baaritaannada baaritaanka sida wakhtiga prothrombin (PT) iyo waqtiga qaybta isbeddeliska (PTT) waa caadi. Jirrada baaritaanka jirdhiska Qaadku wuxuu u baahan yahay baaritaan takhasus. Hoos waxaa ku qoran liiska gaaban ee imtixaanada caadiga ah ee la isticmaalo.
- Waqtiga dhiigbaxa: Baaritaankaan looma tixgelin si gaar ah ciladaha wadnaha ee jirka iyo sababtoo ah xaddidaadaha baaritaanka looma tixgelinayo baaritaan sax ah ee nidaamka xinjirta.
- Qalabka taranka ee platelet: Tani waxaa loo tixgeliyaa dad badan si loo baaro baaritaan wanaagsan oo loogu talagalay xanuunada wadnaha. Baaritaankaan waxaa saameyn ku yeeshay qiyaasta taratoonka waxaana laga yaabaa inuusan noqon mid sax ah haddii aad qabtid qadar yaryar oo hooseeya.
- Baaritaanka gawaarida ee tirakoobka : Baaritaankani wuxuu eegayaa sida qummaatiyadu u dhajiyaan midba midka kale (iskudhufka) si wax looga qabto dareemayaasha kala duwan. Tijaabadan waxaa sidoo kale loo isticmaali karaa si loo qiyaaso waxtarnimada asbiriin ama clopidogrel (Plavix).
- Qalab-dareenka 'elekronik': Waa hab gaar ah oo lagu eego taratada oo leh mikroskoob gaar ah oo laga arki karo qaybo gaar ah oo ka mid ah qolofta.
Waa Maxay Daaweyntu?
Daaweyntu waxay ku saleysantahay jirkaaga maskaxda ee shakhsiga ah ee aad qabtid. Xanuunka qalliinka wadnaha ayaa marar dhif ah u baahan daaweyn haddii aadan dhaawac ama qaliin u baahnayn.
- Aspirin iyo NSAIDs: Iska ilaali asbiriin ama anti-bararka (NSAIDs) sida ibuprofen. Daawooyinkani waxay yareeyaan xajmiga jirka ee laga yaabo inay ka sii daraan khatarta dhiigbaxa.
- Kontoroolka Hormoonal La'aanta: Si la mid ah waxyaabo kale oo keena dhiigbaxa caadada ah, kontoroolka hormoonnada hormoonka ah ayaa loo isticmaali karaa in lagu ilaaliyo dhiigga caadada ugu yar.
- Daawooyinka anti-fibrinolytic: Sababtoo ah waxay ku adkaan kartaa in jirka uu samaysmo xinjirta xasaasiga ah, gaar ahaan dusha sare ee xajiinta (afka, sanka, iwm.), Daawooyinka antifibrinolytic sida Amicar ama Lysteda ayaa loo isticmaali karaa in la joojiyo dhiigbaxa. Daawooyinkaan waxaa badanaa loo isticmaalaa xaaladahan oo ah suntan, cirridka dhiigga, iyo menorrhagia. Waxa kale oo la isticmaali karaa qalliinka ka dib (gaar ahaan afka, sanka, iyo dhuunta) si looga hortago dhiigbaxa.
- Dheecaannada 'Platelet transfers': Xitaa xinjirta jidhka ee wadnaha ayaa leh xinjirta ' trigelet count' caadiga ah, dhiig baxa ayaa loo isticmaali karaa dhiig-bax daran ama haddii aad u baahan tahay inaad tagto qalitaan.
- Ciladda VIIa (NovoSevenRT): Waxyaabahani waxay beddelaan alaabta la isticmaali karo bukaanka qaarkood oo qaba xanuunka qalliinka wadnaha. Tani waxaa badanaa loo isticmaalaa bukaanada aan awoodin in ay qaataan daawooyinka trompetalka ah sida doorasho daaweyn.