"Jilbaha xiran" waa erey loo isticmaalo in lagu tilmaamo awood la'aanta bukaan-socodka si loo leexiyo ama toosiyo jilibkooda. Jilibka qufulka ah wuxuu noqon karaa xaalad aad u xanuun badan oo aan xadidneyn kaliya awoodda loo leexiyo, laakiin sidoo kale awoodda socodka, kor u qaadista, ama xitaa fadhiya si raaxo leh. Raadinta gargaarka ka imanaya raaxada jilibka xidhan waxay ku xiran tahay marka ugu horreysa ee go'aamisa sababta keentay dhibaatada, ka dibna wax ka qabashada isha dhibaatada si loo oggolaado in jilibka si caadi ah loola qabsado.
Waxaa jira laba nooc oo guud ee jilbaha xidhan. Jilibka qufulka ayaa laga yaabaa inuu sababo mishiinka farsamada jilibka, ama jilbaha qufulan ayaa sababi kara xanuun aad u daran si loogu oggolaado dhaqaaqa jilibka . Tallaabada ugu horreysa ee dhakhtarkaagu waa in la ogaado haddii jiluhu uusan ku dhicin xannuun, ama natiijo ka mid ah wax gudaha ah oo jirka gudaheeda ah.
Maxaad Sameyn Kartaa Jilibka Lagu Qaldan?
Marka jilibka la xidho oo uu sababo xakameyn farsamo, waxaa jira wax jir ahaan loola jeedo habka jilibka. Badanaa sababaha jilibka laxiriira ee xaaladdaani waa "baaldinta gacanta" ee jeexan raga . Marka nooc ka mid ah jeex-jeexan yahay, qayb ka mid ah muraayada dillaacsan ayaa ku dhejin kara jilibka, ka hortagga dhaqdhaqaaqa caadiga ah ee jilibka.
Bukaan-jiifku sidoo kale wuxuu yeelan karaa jilib xidhan marka ay qabaan xanuun xoog leh oo leh jilib kasta oo jilibka ah. Inkastoo ay ku adkaan karto bukaanka si loo go'aamiyo iyo haddii ay jirto jirdhis jilicsan jilitaanka jilibka, ama haddii xanuunku yahay arrin, baaritaan jireed oo fiicnaan ah ayaa caadi ahaan kala tagi kara labada nooc ee dhibaatooyinka.
Marmarka qaarkood tijaabadu waxay noqon kartaa mid waxtar leh si loo go'aamiyo sababta keenta jilibka aan leexin doonin. Raajooyinka jilibka ayaa muujin kara lafaha dabacsan, jabka, iyo bararka wadnaha. Waxay sidoo kale ku caawin karaan marka ay caadi yihiin si loo hubiyo in aysan jirin wax halis ah oo ka yimaada gudaha ama agagaarka wadnaha kaas oo ka hortagaya jilibka ka soo jiidashada.
Haddii raajo aan ku caawineynin in lagu ogaado cudurka, baaritaan la yiraahdo MRI waxay sidoo kale caawin kartaa. MRI waxay muujin karaan xanuunka, jooniska iyo dhibaatooyinka. Gaar ahaan, dillaac ama dillaac aan caadi ahayn, ama jilicsanaanta, waxay caadi ahaan muujinaysaa baaritaanka MRI.
Daaweyn Diyaarsan
Marka jirku uu jirku u jilicsan yahay dhaqdhaqaaqa sida baaldi-gacmeed xakameynaya ama jeexjeexan jeexjeexan, daaweynta caadiga ah waa in laga saaro cilladda qalitaanka jilbaha xuubka ah . Mararka qaarkood dhakhtarkaagu wuxuu isku dayi karaa inuu jilibka ku duro suuxdinta gudaha si uu u yareeyo raaxo-darrada isla markaana isku daydo in uu u dhaqaaqo xakameynta, laakiin sida caadiga ah koolajka ama meniscus ayaa laga saari doonaa.
Haddii arrintu ka hortagto dhaqdhaqaaqa waa arrin xanuun, markaa xanuunka waa in la maamulaa. Caadi ahaan sida fudud ee xanuunka loo daweeyo sida barafka , daawooyinka ka hortagga nabarrada, iyo nasashada, waxay u oggolaaneysaa xanuunka inuu hoos u dhaco. Haddii talaabooyinkan fududi aysan waxtar u lahayn, badanaa cirbadeynta suuxdinta gudaha ama tallaalka cortisone waxay kaa caawin kartaa inaad yareyso raaxo la'aanta dhibic taasoo kuu ogolaaneysa inaad mar labaad isku laabato wadajirka. Mararka qaar waa daawooyinka xanuunka loo qoro ee lagama maarmaanka u ah si loo yareeyo xanuunka jilibka xidhan, daawooyinkaasna waa in loo isticmaalaa taxaddar sababtoo ah waxyeellooyinka ka iman kara.
Warka wanaagsani waa in ay jiraan daaweyn wax ku ool ah oo loogu talagalay dadka qaba jilboojis. Haddii aadan awoodin inaad leexiso jilibkaaga, waa in aad qiimeysataa takhtar kaas oo go'aan ka gaari kara halka uu ka taagan yahay dhibaatadaada, ama haddii baaritaano kale loo baahan yahay si loo go'aamiyo sababta. Marka dhibaatada asalka ah la ogaado, qorshe daaweyn ayaa la bilaabi karaa si aad mar kale u guurto!
> Ilo:
> Kramer DE, Micheli LJ. "Dhiirigelinta Meniskalka iyo Xanuunada Meniskabta ee Carruurta: Ciladda iyo daaweynta" J Am Acad Orthop Surg. 2009 Nov; 17 (11): 698-707.