Daaweynta Cirrhosis Alcohol
Dhibcaha Maddrey waxaa la yiraahdaa Magacyo badan, oo ay ka mid yihiin Shaqada Maddrey Takoorka, MDF, DF ama DFI. Waa aalad loo isticmaalo bixiyeyaasha xanaanada caafimaadka si loo go'aamiyo nooca daryeelka ku haboon ee bukaanka qaba nooc gaar ah oo ah dhibaatada beerka oo loo yaqaan ' cirrhosis alkol' .
Qalabka dhibcaha waxaa badanaa loo adeegsadaa goobaha isbitaalka, maadaama shakhsiyaadkaas badanaa ay aad u xanuunsan yihiin marka ay gaaraan gobolka cudurka oo u baahan in la isticmaalo Dhibcaha Maddrey.
Marka la soo koobo, dhibcaha Maddrey waxay gacan ka geysataa sidii loo ogaan lahaa sida xun u waxyeeleeyeen beerka, si qorshaha daryeelka loo horumarin karo.
Yaa u baahan Dhibcaha Maddrey?
Shakhsiyaadka leh cagaarshowga khamriga ah waa bukaanka loo yaqaan 'Maddrey Score'. Kuwani waa bukaanno waxyeelo u geysta beerka ay sababto khamriga, ama isticmaalka xad dhaafka khamriga, waxayna caadi ahaan dareemaan astaamo dhexdhexaad ah ilaa kuwo daran marka la isticmaalayo dhibcaha Maddrey.
Qaar ka mid ah shakhsiyaadkaas ayaa ku jiri doona isbitaalka, kuwa kalena waxaa lagu arki doonaa iyada oo ku saleysan bukaan-socodka. Labada xaaladoodba, waa in ay daryeel ka helaan daryeel bixiye oo ku takhasusay xaamilada ama cagaarshow. Dhakhaatiirta Gastroenterists waxay xanaaneeyaan dhammaan habka dheef-shiidka, oo ay ku jiraan beerka, halka ay dhakhaatiirtu ay diiradda saaraan beerka.
Waa Maxay Cirrhosis Khamrigu?
Cirrhosis-ka khamriga ah waa nooc ka mid ah cudurada beerka ee keena isticmaalka khamriga badan. Waxay ka koobnaan kartaa khafiif illaa aad u daran waxayna sababi kartaa dhibaatooyin badan - oo ay ku jiraan dhimashada.
Cirrhosis wuxuu keenaa caabuq joogto ah beerka, kaydka dufanka leh wuxuuna sababi karaa nudaha unugyada taasoo u adkeyneysa beerka inuu si fiican u shaqaynayo. Xaaladaha qaarkood, beerka ayaa si weyn u weynaaday.
Astaamaha iyo Calaamadaha Cirrhosis
Waxaa jira noocyo kala duwan oo ah cirrhosis, taasoo dhici karta ama laga yaabo inay keento khamriga.
Iyadoo aan loo eegin sababaha, bukaanka leh cudurka cirrhosis ayaa caadi ahaan yeesha calaamado iyo calaamado isku mid ah , taas oo ah mid caadi ah marxaladaha ugu horeeya ee cudurkan waxaana si aad ah uga sii dari kara cudur daran.
- Xanuunka caloosha oo ku xidhan: Beerka wuxuu ku yaalaa caloosha oo ku taal midigta sare wuxuuna bukaanjiifka qaar soo sheegaa in ay dareemayaan dareen xoogan oo ka yimaada beerka oo kordhiya cudurka sii xumaanaya.
- Lalabo: bukaanjiifka qaar ayaa matagaya, laakiin lallabbadu way ka badan tahay waxaana laga yaabaa inay u baahdaan dawo si loogu oggolaado bukaanku inuu cuno cunto caadi ah.
- Si fudud u dillaac: beerka ayaa door weyn ka ciyaaraya caawinta dhiig-xinjirowga ka dib dhaawaca ama dhaawac. Marka cirrhosis ka sii darto, nabaradu waxay u dhacdaa si sahlan oo xaaladaha qaarkood, dhiigbaxu wuxuu dhacaa lama filaan la'aan, iyada oo aan wax dhaawac ahi soo gaarin.
- Xanuunka maskaxda / qulqulka : Marka beerku awoodi waayo inuu shaqadiisa qabto, ammonia wuxuu ku kori karaa dhiigga, taasoo keenta jahwareer, daal, xajmiga maskaxda, iyo awood la'aanta in ay ka taxadaraan hawlo maalmeedka caadiga ah.
- Xusuusnaansho: Marka beerku uu xanuunsanayo ilaa ay ka sii wadi karin shaqadiisa oo dhan, calaamadaha ayaa soo baxaya oo sii xumaanaya marka cudurku sameeyo. Dawo ayaa loo isticmaali karaa si loo hagaajiyo astaamaha.
- Daal / daciifnimo: Daalku aad ayuu u badan yahay waxaana badanaa keena waxa keena cirrhosis.
- Jaundice (maqaarka haragga): Marka beerku uusan awoodin in uu dhiigga ku shubo si fiican maqaarka iyo unugyada kale ee jidhku waxay qaadan karaan muuqaal jaale ah. Tani waxaa badanaa la ogaadaa marka la eego caddaanka indhaha, halkaas oo isbeddelka fudud uu yahay midka cad.
- Xididada xididada u weyn ee caloosha ku jirta: Waxaa keeney cadaadiska dhiiga oo sarreeya iyo ciriiriga marinnada dhiigga ee u dhow beerka, xididdada dhiigga ee caloosha ayaa noqda mid weyn oo ka muuqda maqaarka.
- Xidhanka weyn ee xididdada hunguriga ku jira (varophageal varices): Marka lagu daro xididdada caloosha ee caloosha ayaa la isku dhejiyaa oo weynaadaa, waxay isku mid noqon kartaa maraakiibta hunguriga. Marka xididdadaas si weyn loo ballaadhiyo waxay halis ugu jiraan dhiig-baxa nafta halis geliya, sidaas darteed daaweyntu badanaa waa lagama maarmaan si loo yareeyo khatartaas.
- Cunto xumo, miisaan khasaare: Bukaanno badan ayaa miisaanka kor u qaadi doona sababtoo ah hoorka dareeraha, laakiin kuwa kale waxay ogaadaan in ay miisaanka khasaareen sababtoo ah cunto xumo iyo daal. Lalabbada waxay sidoo kale horseedi kartaa miisaan lumis.
- Horumarka naasaha ee ragga iyo dumarka: Inkastoo sababta dhabta ah ee aan loo fahmin, cirrose waxay keenaysaa hormoonka dheellitirka taas oo markaa keenta isbadel ku yimaada naasaha.
- Gaas
- Dhiigbaxa: Dhiigga cas waxaa dhici karta ama lama arki karo. Qaar ka mid ah, dhiigbax ayaa laga yaabaa inay soo bandhigaan sida "kafeega" taasoo la arko matag. Qaar kale waxay ogaan karaan in saxaradooda aysan ahayn midab casaan ah laakiin waxay noqdaan mid madow ama xitaa madow, oo eeg muuqa-yaasha ama noocyada kale. Labadani waa calaamadaha dhiig-baxa ee nidaamka dheef-shiidka waana in loo sheegaa bixiyaha daryeelka caafimaadka.
- Qaadashada Biyaha ( Ascites ): Bukaanjiifka qaar ayaa haya dareere badan, gaar ahaan caloosha, xaalad keeni karta baahida loo qabo in la helo habka looga saaro dheecaanka.
- Cuncun: Tani waxay noqon kartaa calaamad muujinaysa in beerka uusan fayoobaynin dhiigga si fiican uuna dareemi karo cuncun.
- Bararista lugaha, qoobabka, iyo cagaha: Calaamad kale oo ka mid ah qaadista dareeraha, bararka xuddunta hoose wuxuu noqon karaa calaamad muujinaysa dhibaatooyinka beerka ee shakhsiyaadka qaarkood.
- Neefsashada gaaban: Neefsashada oo gaabis ah waxay noqon kartaa arrin haddii dheecaan dheecaan ku jiro caloosha ay adkeyneyso in neefta qoto dheer ama cadaadis kordhiso caloosha.
Sidee loo xisaabinayaa Maddrey
Maddada Maddrey waxay isticmaashaa laba tijaabo oo dhiig ah si loo ogaado heerka xajmiga beerka, bilirubin iyo wakhtiga prothrombin.
Bilirubin waa riwaayad jilicsan oo beerka ka dhigta marka uu jabiyo hoos u dhaca hemoglobin (qeyb ka mid ah dhiigga) kadibna waxaa laga saaraa xitaa. Caadi ahaan, tani waxaa laga saarayaa jirka laakiin marka ay jirto xaalad beerka waxyeello gaartay, bilirubin wuxuu ku dhisi karaa dhiigga isaga oo sababaya cagaarshow.
Waqtiga Prothrombin waa cabbir sida ugu dhakhsaha badan ee xinjirta dhiigga lagu qiyaaso ilbiriqsi. Mid ka mid ah hawlaha beerka waa in la caawiyo xinjirowga dhiigga, sidaas awgeed waqtiyada xinjirta dheeraadka ah ayaa la filayaa marka beerku dhaawacmo.
Xakameyntu waa xisaabin in shaybaarka loo isticmaalo si loo ogaado natiijooyinka "caadiga ah" ee xaruntan gaarka ah, mana aha natiijada shaybaadhka dhiigga bukaanka.
Isbarbardhiga loo isticmaalo xisaabinta Dhibcaha Maddrey waa:
- Bilirubin (mg / dL) + 4.6 jeer (wakhtiga prothrombin ee kontaroolka yar-yar)
Sidee loo isticmaalaa Dhibcaha Maddrey?
Marka bukaanka qaba cirrhosis khamrigu jiran yahay, Dhibaatada Maddrey waxaa loo isticmaalaa si loo ogaado haddii ay ka faa'iideysanayaan isticmaalka steroids iyada oo qayb ka ah daaweyntooda. Waxay sidoo kale saadaalin kartaa suurtogalnimada noolaanshaha, gaar ahaan saddexda bilood ka dib marka dhibcaha la xisaabiyo.
Haddii dhibcaha Maddrey ay ka yartahay 32, bukaan-socodka waxaa loo tixgeliyaa in uu leeyahay cirrhosis oo fudud oo dhexdhexaad ah oo laga yaabo inuu ka faa'iidaysto isticmaalka steroids. Qiyaastii boqolkiiba 90 bukaanlayda leh dhibcahan ayaa ka badbaadi doonta isla markiiba ka dib marka dhibcaha la dhammeeyey.
Nasiib darro, dhibcaha ka sareeya 32 waxay muujinayaan cudurka beerka ee khamriga daran, taasoo macnaheedu yahay in beerku si xun u waxyeeleeyay aalkolada. Xaaladahan, qiyaastii 60-65 boqolkiiba bukaannada ayaa noolaanaya seddex bilood ka dib marka ay dhaliyaan. Waa bukaanada kuwaas oo ah musharrixiinta ugu fiican ee loogu talagalay isticmaalka steroids iyaga oo qayb ka ah daaweyntooda. Bukaanadaan, khataraha daaweynta gardarrada ah ayaa ka sii daraya faa'iidooyinka mustaqbalka fog ee noolaanshaha.
Waxaa muhiim ah in la xusuusto in Dhibcaha Maddrey uu yahay qalab, ma aha mid dhammaystiran. Taas macnaheedu waa in dhibcuhu kaliya hal shay oo takhtar ama xirfadlaha daryeelka caafimaadku eegayo goorta la go'aaminayo habka ugu wanaagsan ee ficilka. Sababtaas awgeed, waxaad ku arki kartaa bukaanka leh dhibco 30 ah oo qaada steroids waxaana laga yaabaa inaad aragto bukaan kale oo leh dhibco ka sarreeya 32 oo aan ahayn. Steroids waxay leedahay saameyno muhiim ah, sida kor u kaca sonkorta dhiigga, oo laga yaabo inay u baahato in laga fogaado bukaanjiifka qaar.
Sida loo hagaajiyo dhibcaha Maddrey
Dhibcaha Maddrey laguma dhejin dhagax, mana aha ereyga ugu dambeeya ee ku saabsan sida bukaanku uga jawaabi doono daaweynta. Dhibcuhu waa qalab loo isticmaalo saadaalinta natiijooyinka, laakiin bukaanku wali wuu awoodi karaa inuu beddelo habka cudurkooda mararka qaarkood.
Bukaannada qaba cudur khafiif ah, isbeddel ku yimaada qaab nololeedka ayaa abuuri kara isbeddello ballaaran oo ku yimaada awoodda beerka si uu u shaqeeyo oo dhab ahaantii u beddeli karo darnaanta cudurka. Bukaanjiifka qaar qaba cudur khafiif ah oo joojiya qaadashada khamriga waxay keeni kartaa wadarta guud ee cudurka. Bukaanka qaba cudurrada dhexdhexaadka ah iyo kuwa daran, waxaa suurtagal ah in la arko cudurka beerka oo si fiican u hagaajinaya. Dadka kale, isbeddelada hab-nololeedku ma keenaan hagaajin, laakiin ka hortagaan cudurku inuu sii xumaado - way adkaan kartaa in la saadaaliyo inta uu kobcayo.
- Jooji dhammaan cabbitaanka khamriga. Haddii qofku sii wado inuu cabo aalkolo, habka loo xaqiijiyay inuu joojiyo xanuunka iyo in laga yaabo in uu ku soo boodo waxqabadka beerka waa inuu joojiyo khamrada gebi ahaanba. Taas macnaheedu waxa weeye inuusan hubin aalkolo, xitaa marmarka qaarkood ee khamriga ama biirka. Wadarta joojinta khamriga waxay noqon kartaa mid aad u adag, hase yeeshee, gabi ahaanba waa lagama maarmaan u ah helitaanka bukaanka, sida isticmaalka khamriga ee socda ka dib marka la ogaado cirrhosiska khamriga wuxuu kordhin karaa xawaaraha uu bukaanku u socdo heerarka ugu dambeeya ee cirrhosis iyo ugu dambeyn dhimasho.
- Cunto dufan / sodium oo yar. Cuntada ayaa ka caawin karta xakamaynta cirrhosis. Cunto yar oo ku jirta dufanka iyo soodhaydhku waxay ka caawin kartaa inuu yareeyo sii xumeynta cudur wuxuuna hoos u dhigi karaa xajinta dareeraha ay keento beerka. Shakhsiyaadka u baahan in laga saaro dheecaanka caloosha, habka loo yaqaan paracentesis, cuntadu waxay saamayn kartaa inta jeer ee nidaamka loo baahan yahay iyadoo la yareeyo hannaanka dareeraha.
- Kordhinta. Qaar ka mid ah dadka qaba cirrhosis-ka khamriga ayaa aad u xun nafaqadarrada waxayna arki doonaan isbeddel xaaladdooda iyada oo lagu daro fitamiinada iyo macdanta lagu daro cuntada sida ku qoran bixiyaha xanaanada caafimaadka. Ilaha nafaqo-xumada ayaa laga yaabaa inay noqoto kalooriyooyinka qaabka cuntada, maaddaama qaar ka mid ah dadka qaba khamrigu ay yar yahiin wax yar oo ay cunaan inta ugu badan ee kalooriyada ku jira qaabka khamriga. Kuwa kale, cunto yaryar oo tayo wanaagsan ama arrimo kale ayaa keeni kara nafaqo-xumo.
- Kaloori ku filan. Bukaanka qaba cudurrada daran iyo cunto xumo, waxaa laga yaabaa inay lagama maarmaan noqoto in lagu daro cabitaanka cuntada sida cabitaanka ama kor u qaadista. Haddii bukaanku aanu awoodin inuu isticmaalo kalooriyada ku filan si uu u qanciyo baahida jidhka, badanaa 2,000 kalori ama wax ka badan, waxay u baahan karaan quudinta tuubada si ay u kordhiso tirada kaloriinta ay qaadanayaan. Guud ahaan, cuntooyinka caafimaadka leh oo dhan ayaa laga doorbidaa cabitaannada dhammaystiran, laakiin bukaanjiifka qaar ayaa loo soo dhaweynayaa cunto haddii ay ku dhibtoonayaan inay qaataan kaloor ku filan.
- Beerka beerka. Mid ka mid ah daaweynta dhabta ah ee cirrhosis, iyadoon loo eegin sababta, waa beer beer ah. Transplantation waxay si gaar ah ugu adag tahay dadka qaba cirrhosis alkolada sababta oo ah waa inay ka fogaadaan khamriga mudo ah - badanaaba 6 bilood ama ka badan - si ay ugu qalmaan beerista. Tani waxay noqon kartaa mid aad u adag, shakhsiyaad badanna marnaba ma awoodaan inay u qalmaan beerista maxaa yeelay ma awoodaan inay joojiyaan cabbitaanka khamriga.
Bukaanku waa inuu sidoo kale ka fogaadaa aalkolada ka dib marka uu qaato beerka cusub, maadama cusbitaalka cusubi uu waxyeeleyn karo khamriga xitaa ka sarreysa beerka asalka ah sababtoo ah daawooyinka loo baahan yahay si looga hortago diidmada.
Ereyga
Dhibcaha Maddrey waa hal qalab oo adeeg bixiyeyaashu u isticmaalaan daryeelka bukaanka ee laga helay cudurka beerka ee khamriga. Dhibcuhu wuxuu caawiyaa go'aaminta darnaanta cirrhosis wuxuuna ku siinayaa calaamad muujinaysa in steroids loo isticmaali karo qofkaas. Inkasta oo tani ay qayb muhiim ah ka tahay daryeelka la bixiyay, arrimo kale ayaa muhiim u ah ama ka sii muhiimsan, sida haddii bukaanku sii wado cabitaanka khamriga, sida diyaar u ah inay raacaan tilmaamaha iyo waxyaabo kale oo aan isbeddeli karin, sida da'da.
> Ilo:
> Cirrhosis. Medscape. https://emedicine.medscape.com/article/185856-shabaabin
> Waa maxay cirrhosis? NIDDK. https://www.niddk.nih.gov/health-information/liver-disease/cirrhosis