Cudurka Chagas ayaa marka hore u muuqda inuu yahay mid xaddidan, jirro ba'an oo inta badani u eg yahay hargabka. Marka marxaladdan ba'an ee xannuunku uu xalliyo, si kastaba ha ahaatee, sunta T. cruzi waxay ku sii jiri kartaa jirka sanado badan, xitaa dadka u muuqda kuwo caafimaad qaba. Sannado badan ka dib, badanaa ka dib tobanaan sano, qaabka joogtada ah ee cudurka Chagas ayaa kicin kara, soo saarista dhibaatooyin wadnaha, dhibaatooyinka caloosha iyo labadaba.
Calaamadaha cudurrada Chagas waxay ku xiran yihiin darnaanta jirrada daran ee jirrada iyo haddii qofka cudurka qabaa uu ugu dambeyn ku dhaco mid ka mid ah noocyada dambe ee cudurka. Cudurku wuxuu keenaa infekshin leh sunta protozoan oo la yiraahdo Trypanosoma cruzi (T. cruzi), taas oo ah, markaa, waxay ku faaftaa dadka by qaniinyada bugta triatomine.
Cudurka Chagas waxaa inta badan lagu arkaa meelaha miyiga ah ee Latin America. Gobolkan adduunka, waa sababta ugu weyn ee dhimashada wadnaha, iyo sidoo kale naafanimada cudurada wadnaha iyo mindhicirka.
Calaamadaha Xanuunka-Wajiga
Ka dib markii qof uu ku dhacay T. cruzi, waxay jiran karaan meel kasta halkii todobaad ilaa dhowr bilood ka dib.
Cudurka hargabka daran
Dadka intiisa ugu badan ee qaba cudurka Chagas ma laha astaamo ama astaamo fudud. Waxay ku dhici karaan astaamo hargab oo kale ah oo ay ku jiraan qandho iyo malawiga (muruq xanuun).
Inkasta oo calaamadahani ay sii socon karaan illaa dhowr bilood, inta badan dadka qaba cudurkan Chagas marna ma raadsadaan caawinaad caafimaad mana ogaan doonaan inay Chagas haysteen.
Chagoma
Dadka qaar qaba cudur daran oo Chagas ah ayaa ka yimaada barxad joogto ah iyo barar joogta ah goobta qaniinyada cayayaanka triatomine, inta badan agagaarka indhaha ama meel kale oo wejiga ah. Tan waxaa loo yaqaan 'chagoma', oo haddii la aqoonsado, waa mid muhiim ah oo uu cudurku ku dhaco Chagas.
Dhibaatooyinka
Qayb yar oo ka mid ah shakhsiyaadka - ka yar 1 boqolkiiba - marxaladda ba'an ee cudurrada Chagas ayaa ku dhici karta cudur aad u culus. Dadkan waxay ku dhici karaan miyir-qabad (infakshanka muruqa wadnaha), diiqadda pericardial , meningitis , iyo / ama encephalitis . Heerka dhimashada ee la xidhiidha noocyadan daran ee cudurrada faafa ee Chagas ayaa aad u sarreeya.
Calaamadaha Hoose ee Wejiga
Marka marxaladda ba'an ee cudurka Chagas ay haleesho (badanaa 12 asbuuc ee caabuqa bilawga ah), dadka qaba cudurka T. cruzi waxay galaan heerka xannuun ee cudurku. Haddii qof qaba cudur daran oo Chagas ah uu heley daaweyn lagu guuleysto daawooyinka antitrypanosomal, bukaanka T. cruzi badanaa wuxuu ku sii jiraa jidhka nolosha bukaanka.
Wajiga joogtada ah ee cudurka Chagas waxaa loo qaybiyaa labo nooc: Foomka aan caddayn, iyo qaabka go'aaminta.
Foomka aan caddayn
Caadi ahaan qof kasta oo qaba T. cruzi oo aan la daweynin inta lagu jiro marxaladda ba'an ee infekshanka wuxuu gali doonaa nooca aan caadiga ahayn ee cudurku sanado badan-ugu yaraan 10 ilaa 30 sano. Inta lagu jiro marxaladda aan caddayn, ma jiraan wax astaamo ah. Si kastaba ha noqotee, infekshanku wuu sii jiraa, iyo xitaa kan dhiigga ku jira.
Tani waxay ka dhigan tahay in dadka qaba cudurada Chagas ee u muuqda oo dareema inay gebi ahaanba caafimaad qabaan inay weli u gudbin karaan cudurka dadka kale iyagoo bixiya dhiigga ama deeqda xubnaha. Sidoo kale, haweenka uurka leh waxay u gudbin karaan T. cruzi si ay uur-kujiraan iyada oo loo maro gudbin-dheeri ah.
Ilaa boqolkiiba 70 dadka qaba cudurka T. cruzi waxay ku sii jiri doonaan qaabkan aan loo kala go 'lahayn ee Chagas ee noloshooda inteeda kale, iyadoon wax horumarin ah lahayn calaamado dheeraad ah.
Foomamka Caddeynta
Ka dib toban sano ama ka badan oo ku nool qaabka aan cadeyn ee cudurka Chagas, ilaa boqolkiiba 30 dadka qaba infekshanka T. cruzi ayaa ugu dambeyntii muujin doonta mid ka mid ah "foomamka go'aaminta" ee cudurka.
Waxaa jira laba nooc oo waaweyn oo loo yaqaan 'Chagas': Cudurka wadnaha ee Chagas iyo cudurada caloosha ee Chagas.
Cudurka Wadnaha ee Chagas
Cudurka wadnaha ee Chagas waa nooc ka mid ah wadnaha oo loo yaqaan 'kardiomyopathy' , kaas oo wadnuhu uu sii ballaarinayo si uu isugu dayayo in uu magdhowo daciifnimada muruqa wadnaha. Ugu dambeyntii, daciifnimo wadnaha ahi waxay keenaysaa wadnaha wadnaha . Sidaa awgeed, dadka qaba cudurka wadnaha ee Chagas waxay la kulmaan dhammaan calaamadaha caadiga ah ee dadka qaba wadne-la'aanta. Kuwaas waxaa ka mid ah:
- Dyspnea (neefsashada gaaban). Dyspnea wuxuu inta badan ku dhacaa inta ugu badan ee loo yaqaan 'exertion', laakiin waxaa dhici karta in uu dhaco marka uu jiifo ( orthopnea ), marka uu foorarsado ( bendopnea ), ama wuxuu sababi karaa inuu si toos ah u seexdo hurdo qoto dheer ( duufka xiiqda ).
- Edema . Bararka lugaha, iyo suurto galka caloosha, badanaa waxay ka yimaadaan biyaha iyo cusbada oo ku dhasha wadnaha oo aan shaqeynin.
- Tabar darri iyo daal. Awoodda boodhka wadnaha ayaa hoos u dhigi kara daciifnimo iyo daal.
- Nabadgelyo. Madax-madax-bannaaniddu waxay ka dhalan kartaa soo-saarka wadnaha ee hooseeya sababtoo ah murqaha wadnaha oo daciifay, ama arrin xasaasiyad leh .
- Qallafsanaanta. Qalabka wadnaha ee caadiga ah ee badanaa la xidhiidha wadnaha oo shaqeyn waaya ayaa badanaa keena isdhaafsi.
- Syncope . Maqnaanshaha miyir-qabka waxaa laga yaabaa inay keenaan arrin khatar ah oo wadnaha ah.
- Stroke. Stroke waxa uu la xiriiraa wadnaha oo aan ka fekerin nooc kasta, sababtoo ah korodhka sii kordhaya ee xinjirta dhiigga.
- Dhimashada degdega ah. Dhimasho degdeg ah oo ka yimaadda qalabka daaweynta neef-mareenka ama fibrillada "ventricular fibrillation" ayaa aad u dhib badan dadka qaba wadnaha oo aan shaqeynin.
Chagas Cudurka Dabaysha
Cudurka faybarka ee uu keeno infakshanka T. Cruzi waa mid aan caadi ahayn marka loo eego cudurrada wadnaha iyo keena dhimashada inta badan. Si kastaba ha noqotee, qaabka caloosha ee Chagas ayaa soo saari kara calaamadaha halista ah waxayna nolol-maalmeedku aad u adag tahay. Calaamadahan waxaa badanaa ka mid ah:
- Lalabbo iyo matag
- Dysphagia (dhibaatada liqitaanka)
- Odynophagia (liqitaanka xanuunka)
- Dib-u-dhac ku yimaada dhuunta
- Calool daran
- Megacolon iyo megaaseophagus. Cudurka caloosha ee ugu caansan Chagas wuxuu u horseedi karaa cufan weyn, xoqan xoqan ee xiidanka (megacolon) ama hunguriga (megaesophagus). Xaaladahaas, calaamadaha caloosha ama dysphagia waxay noqon karaan kuwo aad u culus sida nafta halis u ah.
Noocyada calaamadaha caloosha iyo mindhicirka waa wax dhib u ah qofkasta, laakiin darnaanta calaamadahaas ee dadka qaba cudurrada Chagas waxay gaari karaan heerarka la yaabka leh waxaana ay noqon kartaa mid aad u adag in la daweeyo. Cudurka caloosha ee Chagas joogtada ah ayaa saameyn xun ku yeelan kara nolosha qofka.
> Ilo:
> Cardoso RN, Macedo FY, Garcia MN, et al. Chagas Cardiomyopathy waxay la socotaa dhacdooyinka sarreeya ee istaroogga: Falanqayn farsameed oo ku saabsan daraasadaha imtixaanka. J Card Fail 2014; 20: 931.
> Rassi A, Rezende JM, Luquetti AO, et al. Heerarka Daaweynta iyo qaababka Cudurka Chagas. In: Trypanosomiasis Maraykanka (Cudurka Chagas): Hal sano Sannadka Cilmi-baarista, 1St Ed, Telleria J, Tibidhenc M (Eds), Elsevier, Burlington, Ma 2010. P.709.
> Sabino EC, Ribeiro AL, Salem VM, et al. Cudurka Shuban-ka 10aad ee Chlamas Cardiomyopathy ee Asymptomatic Trypanosoma Cruzi-Seropositive Dhiig bixiyayaashii hore. Wareegga dhiigga 2013; 127: 1105.