Dhammaanteen waxaanu helnaa saxaro ama shuban waqti gaaban. Inkasta oo saxaradu ay noqon karto biyo, dareeraha, iyo muujinta astaamaha caadiga ah ee sumowga cuntada ama caloosha caloosha, marxaladaha kale ee mindhicirku waxay si fudud u jilicsanaan karaan caadi ahaan iyada oo aan la helin sabab cad.
Halkan fiiri 14 sababood oo ah saxaro dabacsan (haddii saxaradu tahay mid adag, laakiin si sahlan, dabacsan, shub la'aan, ama shuban buuxa).
1) Fructose
Nooc ka mid ah sonkorta miro, khudradda miro, malab, iyo khudrado, fructose ayaa sidoo kale laga helaa sonkorta miiska iyo sharoobada hadhuudhka sare (oo loo isticmaalo cuntooyinka macaan iyo cabitaanka la macmalay). Haddii xaddi badan la wada cuno ama haddii aad qabto xaalad sida fructose malabsorption , fructose waxay keeni kartaa saxaro dabacsan ama shuban, gaas, ama xanuunka caloosha.
Talo: Haddii aad isticmaashid cuntooyinka sare ee fructose sida juuska, malab, sharoobada agageedka, sharoobada hadhuudhka ah, sharoobada, ama timirta ama sonkorta qumbaha, xaddididda qaddarkaaga adeegga ayaa caawin karta.
2) Cabitaanka Sonkorta
Dadka qaarkood waxay ogaadaan in khamri sonkor ah, oo ay ku jiraan xylitol, mannitol, sorbitol, erythritol, iyo macmacaan kale oo macmacaan ah, waxay leeyihiin saameyn jilicsan. Badanaa waxaa loo isticmaalaa macmacaan macmacaan ah (nacnac aan sonkor lahayn iyo xanjo, cabitaanka cuntada, iyo sonkorta beddelaadda), khamriga sonkorta waxaa sidoo kale laga helaa dabiici ahaan cuntada. Sorbitol, tusaale ahaan, waxaa laga helaa fersken, tufaax, isteroberi, iyo xayr.
Cabbirada sonkorta leh ee aan si fiican loo nuugin. Natiijada, isticmaalka xad-dhaafka xad-dhaafka ah wuxuu dhaliyaa khamriga sonkorta si uu biyaha uga soo jiido dhiigga mindhicirka, taasoo keentay shuban iyo saxaro dabacsan.
Talo: Isticmaal khamriga sonkorta ee dhexdhexaadka ah. Haddii aad ku tiirsan tahay macmacaan macmal ah si aad u maamusho sonkorowga ama xaaladaha kale ee caafimaad, kala hadal bixiyahaaga daryeelka caafimaadka adoo isticmaalaya noocyo badan oo macaan iyo in ay ku cabbaan dhexdhexaad.
3) Coffee
Kaafinta cabitaanka waxay kicin kartaa foosha iyo nasashada murqaha mindhicirka (oo lagu magacaabo peristalsis), kor u qaad dhaqdhaqaaqa mindhicirka. Marka laga reebo tayada mindhicirka-kobcinta, kafeega wuxuu sidoo kale keeni karaa saxaro dabacsan sababtoo ah sida saxarada oo si dhaqso ah u wareegto mindhicirka, waxaa jira wakhti yar oo biyo ah oo dib loogu celiyo jirka (iyo saxaro si ay u adkeyso). Cudurka qaxwaha waxaa kale oo uu jidhku keenaa dheecaan badan, taas oo sababi karta saxaro dabacsan.
Tilmaamee: Iskuday qulqulo madow, sida dubaalka Faransiiska ah, oo u muuqda in kaarafku ka yar yahay laydhka fudud. Sidoo kale ka bood caanaha ama kareemka, sonkorta xad dhaafka ah, iyo macaaniinta sida sorbitol, taas oo sidoo kale dhalin karta saxaro dabacsan.
4) Raashinka Caatada leh
Cunto dufan ama cunto dufan sare leh (sida cuntada keto) waxay kicin kartaa dhaqdhaqaaqa mindhicirka iyo saxarada dabacsan ee dadka qaarkood. Cuntada caloosha iyo mindhicirka yar (gaar ahaan cuntada dufanka leh) waxay dhalisaa foosha qanjidhada iyo dhaqdhaqaaqa saxarada. Waxa loo yaqaan 'reflex gastrlexic reflex', qandhadaas oo ku jirta mindhicirka weyn waxay u horseedi kartaa dhaqdhaqaaqa mindhicirka waqti gaaban ka dib cunista. Xaaladaha qaarkood sida xanuunka pankreatitis ayaa sidoo kale keeni kara saxaro dabacsan ama shuban.
Inkasta oo raashinka dufanku uu kicin karo saxaro dabacsan, la hadal dhakhtarkaaga haddii ay tahay dhacdo joogto ah.
5) Cuntada basbaaska leh
Cuntooyinka kulul iyo hareereysan waxay ka xanaajin karaan xoqidda mindhicirka waxayna keenaan saxaro dabacsan. Caadi ahaan waxay dhacdaa kaddib marka la cuno cuntooyinka basbaaska leh oo dib ugu soo noqonaya wax yar ka dib. Boogooyinka cuntooyinka basbaaska ah laguma nuugayo jidhka waxayna u sii maraan mindhicirradaada.
Talo: Inkastoo qof kasta oo cunaa cunto yaryar uu leeyahay saxaro dabacsan, haddii uu kugu dhaco, iskuday inaad yareyso cuntooyinka basbaaska leh. Cunista caanaha, bariiska, ama rootiga ayaa laga yaabaa in ay ka caawiso in ay ka xanaajiso qaar ka mid ah saameynta cuntooyinka basbaaska leh ee mindhicirka.
6) Khamriga
Ethanol ee khamriga waxay xoojisaa foosha qanjidhada, taas oo macnaheedu yahay in qashinka loo mariyo mindhicirada si dhakhso ah iyo waqti yar oo loo isticmaalo qanjidhada si uu u nuugo biyaha, taas oo keeni karta saxaro biyood.
Talo: Haddii aad dareentid in cabitaanka khamrigaaga uu saameynayo saxaradaada, isku day inaad aragto in khamriga iyo ruuxu ay ku siinayaan dhib yar oo dheefshiidka ah oo ka badan biirka ama alkolka. Dib u goosashada qaadashadaada guud ayaa sidoo kale kaa caawin doonta.
7) Lactose Intolerance
Sonkorta dabiiciga ah, lactose waxaa laga helaa caanaha, jalaatada, jiiska, iyo waxyaabaha kale ee caanaha laga sameeyo. Dad badan oo qaangaar ah ayaa leh lakab yari hoosaysa, enzim oo jabiya lactose. Isticmaalka caanaha ama caanaha waxay keeni kartaa saxarada iyo shubanka dabacsan ee dadka qaba xanuunka lactose .
8) Ciriiri Calaamadaha Calaamadaha
Xaalad saameyneysa mindhicirka weyn, mindhicirka mindhicirka (IBS) waxay sababi kartaa casiraad, calool xanuun, gaas, cuncun, calool-gal, iyo shuban. Calaamaduhu si aad ah ayey u kala duwan yihiin qof ilaa qof. Dadka qaarkiis waxay leeyihiin saxaro ama shuban dabacsan, halka kuwo kale ay caloosha ku jiraan ama ay udhexeeyaan labada labadood.
9) Cudurka Cagaac
Waxyaabaha Gluten sida rootiga, baastada, iyo alaabada la dubay ayaa dhibaato ka haysataa dadka qaba cudurka baruurta. Protein ka samaysan sarreen, barley, iyo galley, gluten wuxuu keenaa fal-celin otomaati ah oo ku dhaca dadka qaba cudur-sidaha baruurta. Mid ka mid ah calaamadaha ayaa noqon kara shuban ama saxaro dabacsan.
Xaaladdu waxay sababi kartaa tamar hooseeya, miisaan la'aan lumin, iyo koritaan la'aanta. Haddii xaalada aan la daaweyn, waxaa laga yaabaa in ay adagtahay in lagu xiro cuntooyinka gluten-ku jira ee calaamadaha sababtoo ah waxyeello u gaar ah xabadka.
10) Dawo
Shakhsiyaadka qaarkood, isticmaalka daawooyinka dhirta (sida senna ) ama daawooyinka (sida antacids oo ku jirta magnesium hydroxide) waxay keeni kartaa marinnada saxarada dabacsan. Qaar ka mid ah daawooyinka iyo waxyaabaha dheeraadka ah waxaa ka mid ah:
- Antacids oo ku jirta magnesium hydroxide
- Antibiotics
- Chemotherapy
- Magnesium
- Senna
Cilmi baaris ayaa soo jeedinaysa in shubisku ay kaa caawin karaan ka hortagga shubanka oo dhici kara ka dib markaad qaadato antibiotics. Cilmi-baaristaan waxaa ka mid ah warbixinta lagu soo daabacay Nafaqada Hawl-qabadka Daaweynta ee sannadka 2016-ka, kaas oo ku lug leh falanqaynta tijaabooyinka hore ee la daabacay ee baaritaanka saamaynta probiotics ee dadka qaba cudurka shubanka ee antibiyootigga.
Falanqaynta ayaa lagu ogaaday in cudurka probiotics uu la xiriiro khatarta yareysa ee shubanka dabiiciga ah ee lala xiriiriyo dadka waaweyn (laakiin aan ka aheyn da'da 65 jir). Sida laga soo xigtay daraasad kale, Lactobacillus rhamnosus GG iyo Saccharomyces boulardii ayaa ah nooca ugu waxtarka leh ee shubanku ku xidhan yahay.
11) Calool xanuunka
Ifilada caloosha waxay keeni kartaa shuban, matag, casiraad, qandho, iyo madax xanuun. Sidoo kale loo yaqaan 'gastroenteritis viral', waa cudur aad u faafa.
Viruses (sida asoviruses, rotaviruses, iyo adenoviruses) waxay bartilmaameedsanayaan habka dheef-shiidka oo ay sababaan caabuqa caloosha iyo mindhicirrada, shubanka, matag, iyo casiraad.
Calaamaduhu sida caadiga ah waxay u muuqdaan hal illaa seddex maalmood ka dib markaad infekshanku ku dhacdo waxayna u dhexeysaa khafiif illaa aad u daran. Cunista cunnada sida mooska, bariiska, tufaaxa, iyo tolida ayaa laga yaabaa inay ku caawiyaan. Dhalinyarada, dadka waaweyn, iyo dadka difaacoodu daciif yahay waxay halis u yihiin fuuqbax waana in si taxadar leh loo daawadaa.
12) Sunta Cuntada
Sidoo kale loo yaqaan 'gastroenteritis', suntan cuntada waa natiijada cunista cunto aan la qaboojin, kaydin aad u dheer heerkulka qolka, ama aan si fiican u kululayn, waxaana lagu sumoobaa bakteeriya sida salmonella ama E.coli. Natiijadu waa barar calooshaada iyo mindhicirka, iyo calaamadaha ku jiri kara shuban, matag, calool xanuun, iyo lallabo.
Xaaladaha khafiifka ah, haraaga biyaha iyo cuntada cunta ee potassium-ka ah ayaa laga yaabaa inay caawiyaan calaamadaha, inkastoo qaar ka mid ah dadka u baahan daaweyn.
13) Sumoobida cudurka
Xaalad lagu arkay dadka sida ugu badan ee loo arkay bariatric (miisaan lumis), maskaxda, ama qalliinka caloosha, ciribtirka cilladda waa marka cuntada aad cunayso aad uga dhaqsaha badan calooshaada mindhicirkaaga yar, taasoo keenta saxaro dabacsan.
14) Xaaladaha kale ee Caafimaadka
- Malabsiborka qamriga
- Cudurka jirrada ee Crohn
- Hyperthyroidism
- Infekshinka feyraska
- Colitis cagaarshow
Xaaladahan waxaa lagu ogaan karaa ama la maamuli karaa, sidaas darteed waxa ugu wanaagsan in la shaqeeyo bixiyaha xanaanada caafimaadkaaga haddii aad ka shakisan tahay inaad leedahay ama la helay.
Ereyga
Xaalado badan oo saxaro dabacsan ayaa ah natiijada wax aad cuntay oo si dhaqso ah ugu soo laaban doonta. Markuu dhaco, waxay caadi ahaan socdaa laba ilaa saddex maalmood. Dadka qaarkiis waxay badanaa ka helaan saxaro dabacsan, sababtoo ah isbeddelada cuntada ama qayb ka mid ah cudurrada mindhicirka (IBS) ama xaalado kale. Waa inaad la tashato dhakhtarkaaga haddii calaamadahaagu aanay xalin ama kugu noqonin dhacdo joogto ah.
U fiirso xirfadle caafimaad isla markiiba haddii aad leedahay mid ka mid ah calaamadaha soo socda:
- Xanuun daran oo caloosha ah
- Dhiiga ama malayga saxarada
- Madow ama saxaro madow
- Qarxin, matag, madax-xanuun, madax-wareer, ama suuxdin
- Jahwareer
- Fuuqbax (afka oo qalala, kaadida ama kaadida madow)
- Qandhada 101 F ama ka sareeya ama soconaya muddo ka badan dhowr maalmood
- Heerka garaaca wadnaha
- Miisaanka oo aan la garanayn
Sidoo kale wac dhakhtarkaaga haddii aad tahay qof qaangaar ah, dhowaan isbitaal la seexday, uur leh, ama uu leeyahay nidaam difaaca jirka (sida qaadashada steroids, daawooyinka diidmada ku-beddelashada, ama TNF-alpha inhibitorsada sida infliximab ama etanercept). Fikrad ahaan, waa mawduuc aan fiicnayn oo laga hadlayo, laakiin dhakhtarkaagu wuu fahmaa oo uu ku caawin karaa. Wadahadalku wuxuu kaa dhigi karaa mid aan ku raaxeysan karin, laakiin wuxuu ku siin doonaa gargaar calaamadahaaga.
Ilaha:
> Jafarnejad S, Shab-Bidar S, Speakman JR, Parastui K, Daneshi-Maskooni M, Jabhadda Kobanheegan Probiotics Khatarta Khatarta Ka Hortaga Shubanka Da'yarta ee Dadka waawayn (18-64 Sano) Laakiin Ma'aha Waayeelka (> 65 Sano): Falanqaynta Meta. Imtixaanka Nutr Clinic. 2016 Aug; 31 (4): 502-13.
> Diidmada: Macluumaadka ku jira boggan waxaa loogu talagalay ulajeedooyinka waxbarashada oo kaliya maahan beddel talobixin, ogeysiin ama daaweyn dhakhtarka ruqsada leh. Loogama jeedo inuu daboolo dhammaan taxaddarrada suurtagalka ah, isdhexgalka daroogada, duruufaha ama saameynta xun. Waa inaad raadisaa daryeel caafimaad oo degdeg ah wixii arrimo caafimaad ah oo la tasho dhakhtarkaaga intaadan isticmaalin daawo kale ama inaad isbeddel ku sameyso xakamayntaada.