Marka neerfayaashaada ay ka caroodaan, muruqyadaadu way saameynayaan
Ka feker murqahaaga sida halyeeyada ku yaal xarig. Kacbada (murqahaaga) kuma dhaqaaqi kartid adigoo aan lahayn xarriiq (xasaasiyadahaaga) adoo hagaya. Gacanta ku haysa cunuggu waa nidaamkaaga dareenka dhexe (maskaxdaada iyo xuduntaada lafdhabarka ah).
Meelaha sclerosis (MS), dhaawaca dhuunta dareeraha ee habka dhexe ee neerfayaasha ayaa waxyeeli kara calaamadaha ku dhaca inta u dhaxeysa neerfayaasha iyo muruqyadaada.
Si kale haddii loo yiraahdo, dabeecada kalluunka ayaa si fiican u shaqeynin si ay si habboon u dhaqaajiso xayawaanka. Taas awgeed, murqaha daciifka, lafdhabarta, iyo luminta iskuxirka ayaa dhici karta.
Aan aragno calaamadaha muruqyada xoogaa faahfaahin ah, oo ay ku jiraan sidaad adiga (ama qofkii aad jeceshahay) ugu haboonaan karto.
Tabar-darrada MS
Murqaha murqaha ee MS wuxuu ka badan yahay oo kaliya isagoo leh tamar la'aanta ama aan laheyn xoog u qaadista xummad culus; Halkii, waa run dhab ah murqahaaga muruqyadaada, waxay u dhowdahay inay aad u daacad yihiin ama daalan yihiin inay shaqeeyaan.
Inkastoo murqaha daciifku uu ku dhici karo meel kasta oo jidhka ka mid ah, waxa ugu muhiimsan ee addimada. Tabar-darrada gacmaha iyo lugaha waxay noqon kartaa mid naafo ah, sidoo kale, waxay u horseedi kartaa dhibaatooyinka socodka, qubaysashada, dharka, iyo dhamaystirka hawlaha kale ee asaasiga ah ee nolol maalmeedka.
Hal tusaale oo ka mid ah dhibaatada murqaha oo kudhaca miyirka MS waa hoos u dhac , taas oo macnaheedu yahay inaadan kor u qaadi karin qaybta hore ee cagtaada.
Dhibaatada cagta waxay dhacdaa iyadoo ay sabab u tahay calaamadaha dareen-celinta oo liita si murqaha loo isticmaalo lugahaaga. Si loo ciribtiro calaamaddan, qofku wuxuu jiidi karaa suulashiisa ama wuxuu qaadan karaa qaabab kale oo socod ah, sida lugta lugta.
La qabsashada
La qabsashada murqaha laf-dhabarka marka hore waxay keeneysaa in la iska ilo-galo ilaha-haddii ay ka timaaddo cudurka laftiisa (laga bilaabo demyelination of nerves ee maskaxda iyo / ama xadhkaha lafdhabarka) ama aan ka jirin isticmaalka.
Haddii uu murqahaagu uu ka yimaado MS, ka dibna murqaha lagu xoojiyo miisaanka (oo loo yaqaan tababarka iska caabinta) ma caawin doono; Dhab ahaantii, waxay ka sii dari karaan daciifnimadaada.
Waxa ugu fiican ee aad sameyn kartid waa inaad heshaa daaweeyaha jimicsiga oo khibrad u leh la shaqeynta bukaanka qaba MS. Tijaabiye jireed ayaa kaa caawin kara inaad ogaato muruqyada ay naafo yihiin calaamadaha dareemayaasha iyo kuwa ay leeyihiin calaamadaha caafimaadka leh. Sidan ayaad ku baran kartaa xoojinta iyo ilaalinta murqaha muruqyada ee hela calaamadaha dareenka saxda ah.
Tijaabiye jireed ayaa sidoo kale kugula talin kara qalabka caawinta. Tusaale ahaan, orthotic foot-lugta ayaa badanaa loo isticmaalaa in lagu daaweeyo hoos u dhaca MS. Sidoo kale waa fikrad wanaagsan inaad ka hesho takhtarkaaga wixii ku saabsan daaweyn shaqeynaya - qof kaa caawin kara inaad dhisato jawi guri iyo / ama goob shaqo oo ammaan ah oo sare u qaadaysa ilaalinta tamarta tamarta.
Ugu dambeyntii, haddii uu muruqyadaagu liito uu ka dhigi karo diidmo (laga yaabee inaad leedahay daalin la'aan ama aad ku jirto kursiga curyaanka), ka dibna xoojinta muruqyadaada adigoo miisaan culus ah iyo barnaamij jimicsi ayaa caawin kara.
Sidoo kale, waxaa muhiim ah in lagu daaweeyo sababaha ka dambeeya murqahaaga, haddii ay macquul tahay. Tusaale ahaan, haddii daalku uu yahay dembiilaha marka loo eego in aad ka fikiraysid caadooyinka hurdo fiican, tabaha xejinta tamarta, ama xitaa qaadashada dawooyinka rijeetada sida Provigil (modafinil) ama Ritalon (methylphenidate).
Jimicsigu wuxuu kaa caawin karaa daal, iyo sidoo kale abaalmarin labalaab ah (waxaad xoojin kartaa muruqyadaada waxayna dareemeysaa waqti isku mid ah).
Murqaha MS
MS gudaheeda, murqaha muruqyada ama murqaha muruqyada (oo loo yaqaan ' spasticity' ) waxay u dhacaan sababtoo ah demyelination (luminta kalluunka) ee waddooyinka mareenada (dhaqdhaqaaqa) calaamadaha maskaxda. Iyadoo ay sabab u tahay waddooyinkaas waxyeelloobay, dareenka dareemayaasha ee muruqyada ayaa hoos u dhacaya, taas oo sababi karta murqaha qofka inuu adkaado oo uu isku kalsoonaado.
Sababta keentay xanuunka, murqaha ayaa laga yaabaa in uu kuuso iyo / ama noqdaan mid adag oo adag-oo waxay noqon kartaa mid aad u xanuun badan. Waqti ka dib, qofku wuxuu joojin karaa isticmaalka murqaha qaarkood sababtoo ah xanuunka, taasina waxay horseedi kartaa murqaha muruqyada (marka murquhu kaa baabi'iyo, muuqaal yar).
Sidoo kale, adoo xoog u adkeynaya, qofku wuxuu ku dhici karaa qandaraas-marka wadajirku uu barafoobayo, sababtoo ah yareynta muruqa.
Qandaraasyadu waxay u horseedi karaan sameynta nabaro cadaadis, oo loo yaqaanno nabaro sariirta ah, laga soo bilaabo in lagu xiro meel fadhiya ama jiifa. Dhibaatooyinka cadaadiska waa kuwo halis ah waxaana laga yaabaa inay noqdaan kuwo nolosha halis u ah haddii ay ku dhacaan cudurka.
La qabsashada
Marka laga reebo murqaha daciifka, waxaa jira daawooyin yareeya muruqyada iyo xajmiga, waxayna ku shaqeeyaan iyaga oo dejiya muruqyada. Qaar ka mid ah daawooyinkan waxaa ka mid ah:
- Dhibaatooyinka muruqyada sida baclofen iyo Zanaflex (tizanidine)
- Benzodiazepines sida Valium (diazepam)
Dhibaatada daawooyinkaasi waa inay daalaan ama daciifaan murqaha.
Fursadaha kale ee caafimaad waxaa ka mid ah antibonvulsant Neurontin (gabapentin), irbadaha Botox (kuwaas oo si toos ah ugu socda muruqa), ama bamlofen baclofen (ku yaalla caloosha qofka).
Isku dar ah, ama meel daweenta ah, dib-u-dhiska daweynta jidhka iyo xirfad-shaqeedku waa qayb muhiim ah oo lagu maareynayo xanuunka MS. Takhasusaha baxnaaninta ayaa ku bari kara (ama midka aad jeceshahay) laylisyo gaar ah, iyo sidoo kale sida looga hortago qandhooyinka.
Marka lagu daro daaweynta baxnaaninta, daaweynaha kale waxaa badanaa la isticmaalaa si uu ula qabsado xayawaanka. Qaar ka mid ah daaweynahan kale ayaa waxaa ka mid ah marijuana, yoga, duugis, iyo biofeedback.
Ugu dambeyntii, iska ilaalinta (ama yareynta) waxyeellada foosha ayaa ah mid muhiim u ah kuwa kuleylka ah, kuleylka gudaha jirka (sida qandho), kaadihayste buuxa, dhar xanaaq badan ama dhar adag. Daaweynta caabuqyada sida ugu dhakhsaha badan (sida cudurka infekshinka kaadida) iyo xanuunka ayaa sidoo kale kaa caawin kara ka hortagga muruqyada iyo qalafsanaanta.
Isku-duwidda luminta MS
Maqnaanshaha isku-dheellitirnaanta, ama miisaanka, MS-ka ayaa ka weyn qaybo ka mid ah dhibaatooyinka muruqyada, gaar ahaan muruqyada daciifnimada iyo xawaaraha. Waxyaabaha kale ee la xidhiidha MS-ga ee ka qaybqaata luminta isku-duwiddu waa aragti qalafsan, vertigo, iyo dhibaatooyinka dareenka, sida kabuubyada lugaha.
Mid ka mid ah welwelka ugu weyn ee luminta isku-duwidda ayaa hoos u dhacaya. Tani waa sababta oo ah dhibaatooyinka dheelitir la'aanta, qofku wuxuu qaadan karaa habab isdabajoog ah, oo loo yaqaan ' ataxia '.
Sida laga soo xigtay falanqeyn ballaaran, oo lagu magacaabo Multiple Sclerosis , dadka qaba MS (guud ahaan da'da ballaaran ee da 'weyn iyo cudur daran), celceliska hoos u dhaca celceliska qiyaastii waa hal fallaadh bishii, taas oo u muuqata mid aad u sareysa oo walwalsan.
Cilmi-baarisyada kale waxay muujiyeen in boqolkiiba 50 dadka dhexdhexaadka ah ee da'da weyn ee leh waayo-aragnimada MS ugu yaraan hal gooyo mudo lix bilood ah.
La qabsashada
Daaweynta dhibaatooyinka dheelitirka ee MS waxaa ku jira baaritaan dhameeystiran takhtarkaaga si loo yareeyo sababaha asaasiga ah. Tusaale ahaan, haddii daciifka murqaha uu yahay culeyska ka dambeeya luminta isuduwidda, ka dibna qalab caawiye ah sida cantoobaha ama socodka ayaa laga yaabaa inay faa'iido leeyihiin, iyo sidoo kale jimicsiga xoojiya muruqyada qaarkood ee lugahaaga iyo garbahaaga.
Xitaa in ka badan, barnaamijka jimicsiga ma aha oo kaliya hagaajinta muruqyadaada, laakiin cilmi-baaristu waxay muujinaysaa inay sidoo kale hagaajin karto calaamadaha kale ee MS sida daal, niyad-jab, iyo dhibaatooyinka garashada.
Takhasusleh shaqeynaya ayaa sidoo kale kaa caawin kara inaad hubiso in gurigaaga ammaan yahay oo uu ku dhaco saaxiibtinimo, taas oo ka dhalatay arrimahaaga dheelitirka. Fikradaha waxaa ka mid noqon kara in laga takhaluso liisaska dabacsan, hubinta in nalalku uu ku filan yahay, oo lagu rakibayo musqusha.
Ereyga
In kasta oo cudurka sclerosis uu yahay nidaam xanuunka dareenka ah, waxaa jira saameyn hoos u dhaca muruqyadaada, taas oo horseedi karta dhibaatada, xitaa calaamadaha xanuunka. Laakiin warka wanaagsani waa in dib-u-habeyn (iyo marmarka qaarkood dawo), waad heli kartaa gargaar.
Dhamaadka, xitaa haddii aad la kulantid calaamadaha muruqyada fudud, waxaa macquul ah inaad kala hadashid dhakhtarkaaga wixii ku saabsan daaweynta dabiibka jirka. Waxaa laga yaaba in aad la yaabto sida aad ufilan iyo wax ku oolka ah ee istiraatiijiyadaha yar yar iyo jimicsiyada ku xiran calaamadaha murqahaaga gaarka ah.
> Ilo:
> Birnbaum, MD George. 2013. Cudurka Sklerosis ee Multiple: Tilmaamaha Hagaajinta Tijaabada iyo Daaweynta, Koobka 2aad. New York, New York. Jaamacadda Oxford University.
> Correia de Sa J et al. Daaweynta siyaadada ah ee sclerosis badan: dib-u-eegis loogu talagalay habka maadada ee habka daaweynta Ther Adv Neurol Disord . 2011 May; 4 (3): 139-68.
> Moradi M et al. Saameynta barnaamijka tababarka iska caabida ee sideed usbuuc ee ragga oo leh sclerosis badan. Asian J Sports Med . 2015; Jun 6 (2): e22838.
> Ururka Shaqaalaha Qaran ee MS. Tabaruce. Xakameynta iyo MS: Istaraatijiyadaha Maareynta.
> Nilsagard Y et al. Dhirta dadka leh MS - falanqeyn xogta shakhsiyadeed ee shakhsiyaadka laga soo qaatay daraasadaha Australia, Iswidhan, Boqortooyada Ingiriiska iyo Maraykanka. Mucjiso badan . 2015 Jan 21 (1): 92-100.