1 -
Kama-guuldareysiga Kelyaha: Waa Maxay Qalitaanka Kalyaha?Waa Maxay Kelyaha Dhib?
Kelyaha oo ku fashilmay waa xaalad ah kelyuhu ma sii shaandheynayaan dhiigga qashinka aan loo baahnayn ee ku jira dhiigga sidoo kale waa inay ahaadaan. Tani waxay u dhici kartaa sababo kala duwan, waxayna kala duwanyihiin arrin yar oo si fudud loo xajin karo arin nool oo dheer oo u baahan in la sameeyo sifaynta si ay u qabato shaqada kelyaha.
Kufsiga daran ee Kelyaha
Waxaa jira laba nooc oo asaasi ah oo ka mid ah kalyaha oo shaqeyn waaya, xaalad degdeg ah iyo dabadheer.
Kelyo-gaabinta oo gaabis ah waa arrin ba'an oo had iyo jeer dhacdo kedis ah halka kelyuhu aanay shaqaynayn iyo sida caadiga ah ay sameeyaan . Xaalado badan, dhibaatooyin ba'an leh oo kelyaha si dhakhso ah loo daweeyo ayaa si buuxda u xalliya ama sababi kara arrimo yaryar oo ay ku noqdaan hawlaha caadiga ah ee caadiga ah. Bukaannada qaarkood, arin sida fuuqbax ayaa jirta waxaana dhibaatada lagu daaweyn karaa wax fudud sida cabitaanka biyo badan ama helitaanka dareerayaasha IV.
Ereyga macquul ah ee farsamo ahaan waa macnaheedu waa cudur ka yar lix bilood oo dherer ah, iyadoo daba dheeraatay caadi ahaan lix bilood ama ka weynba.
Qalitaanka Kelyaha Daba-joogta ah
Qalitaanka kiliinaha joogtada ah, diiradda maqaalkani, ayaa sidoo kale loo yaqaano cudurka dhamaadka kelyaha ama ESRD. Waa xaalad halka kelyuhu ay lumiyaan awooddooda inay ku nadiifiyaan qashinka iyo biyaha xad-dhaafka ah ee dhiigga si ay u beddelaan kaadida. Marka kelyuhu ay waxyeello u geystaan ma awoodi karaan inay dhiig ku filan ku noolaadaan noloshooda, bukaanku wuxuu u baahan yahay sifeynta ama qalitaanka kalyaha si loo noolaado.
Marka kelyuhu ay ku fashilmaan, sifeynta - daaweynta halka dhiigga la gooyey oo la nadiifiyey si ay u qabato shaqada kelyuhu ma sameyn karaan - waa la sameeyaa. In kastoo sifeynta sifeynta waxay sameyn kartaa hawsha lagama maarmaanka u ah kelyaha, daaweynta waa qaali iyo waqti-qaadasho, waxay u baahan tahay ugu yaraan saddex daaweyn 3 saacadood ah todobaadkii.
Qalliinka kelyaha ee loo yaqaan 'kidney transplant surgery' ayaa ah "daaweynta" oo kaliya ee loogu talagalay cudurka dhamaadka kelyaha, sida kelyaha xubinta taranka ah ayaa kaa saari doona baahida loo qabo sifeynta. Boog-baddal ayaa keena caqabado u gaar ah laakiin waxay bixisaa horumar weyn oo caafimaad guud ahaan ah marka qalitaanka lagu guuleysto.
2 -
Sonkorowga iyo Kalyaanta KalyahaSonkorowga iyo Kalyaanta Kalyaha
Sonkorowga aan kontoroolka lahayn ayaa ah # 1 sababta keentay kelyaha oo ku dhaca Maraykanka, oo ka masuul ah in ka badan 30% bukaanka qaba cudurka. Inta badan dadka qaata kelyaha waxa ay leeyihiin nooca 1 ama nooca 2aad ee sonkorowga .
Waqti ka dib, heerarka sare ee gulukooska ee dhiigga ayaa baabi'inaya awoodda kelyaha si uu u walaaqo sunta iyo qashinka dhiigga. Maaddada 'glucose' ayaa ka weyn tan molecules in kelyaha la filayo in uu xareeyo. Farsamaynta sheyga ayaa waxyeello u geysatay iyada oo glucose lagu qasbay kaadida, kaddibna kelyuhu waxay lumisaa awoodda ay ku xakameyn karaan meco-yari yaryar. Dhibaatadu waxay sii socotaa ilaa ay aad u daran tahay in qashinka ay bilaabaan in ay ku dhistaan dhiigga.
Baadhitaanada dhiiggu waxay caadi ahaan muujinayaan labada kiilo ee kor u kaca iyo BUN labadaba. Marka qashinka uu bilaabo inuu koro, sifeynta ama kilyaha xubin waa tallaabada xigta ee daaweynta.
3 -
Cadaadiska Dhiig Sarreeya iyo Kelyaha KelyahaCadaadiska Dhiig Sarreeya iyo Kelyaha Kelyaha
Dhiig-baxa, ama cadaadiska dhiigga oo sareeya , wuxuu keenaa nabaro unugyada kelyaha. Marka cadaadiska dhiiggu kor u kaco, kelyuhu waxay isku dayaan inay magdhowaan cadaadiska sii kordhaya. Nabarada cagaarshow waxay isku uruursadaan muddada bilaha iyo sannadaha illaa ay kelyuhu awood u leeyihiin inay shaandhayaan dhiigga ayaa daciif ah.
Dhiig aan la daaweynin, cadaadiska dhiigga oo sareeya ayaa sii wadi doona inuu nabaro ku dhaco kelyaha ilaa ay ka dhacaan iyo sifeynta ama qalitaanka kelyaha ayaa noqoto mid lagama maarmaan ah.
4 -
Cudurrada Kilyaha Daba-joogga ah iyo Kalyaanta KalyahaCudurrada Kilyaha Daba-joogga ah iyo Kalyaanta Kalyaha
Cudurada kelyaha ee joogtada ah waxay sababaan nabaro kelyaha ah, oo la mid ah cilladaha keena cadaadiska dhiigga sareeya iyo sokorowga. Cudur kasta, dhaawaca waa la kordhay, ilaa kelyuhu ay waayaan awoodda ay ku kala saaraan qaybo yaryar oo ka yimaada dhiiga.
Cudurrada foosha badan iyo kuwa halista ah, ayaa ka sii daraya suurtagalnimada in kelyaha aan la joojineynin. Infekshinka ku dhaca mareenka ee la iska indho-tiray waxay keeni kartaa infakshanka kalyaha oo sii jiraya illaa laga daaweeyo antibiotics .
Haddii caabuqyada ku filan ay ku filan yihiin, ama la iska indho-tiray oo aan la daaweyn, natiijadu waxay noqon kartaa baahida loo qabo sifeynta ama kelyaha.
5 -
Cudurka Kelyaha ee Polycystic Kidney iyo Kelyaha KelyahaCudurka Kelyaha ee Polycystic
Waxaa jira laba nooc oo ah cudurka kalyaha ee polycystic (PKD) . Marka hore, Autosomal Dominant PKD (ADPKD), waa cudur aad u dhinta - cunugga wuxuu leeyahay 50% fursad ah inuu dhaxlayo cudurka haddii waalid waliba qaado. Mid ka mid ah 500 ilmo dhasha ah ayaa leh ADPKD, taas oo keenta in bukaanku ku koraan kelyaha waxaana keena kelyaha oo aan shaqaynin 50% kiisaska.
Gaaritaanka Autosomal PKD-da soo roon (ARPKD) way ka yar tahay laakiin waa nooc ka sii daran oo cudur ah. Labada waalidba waa inay noqdaan sidaha cudurka, iyo carruurtoodu waxay leeyihiin 25% fursad ay ku haystaan ARPKD. Qiyaastii 1 qof 20,000 ilmo dhasha ah ayaa cudurka qaba.
Noocaan cudurkan, cysts waxay ku koraan gudaha kelyaha, taas oo keeneysa dhaawac weyn oo bukaanno badani u dhintaan bisha koowaad ee nolosha.
Kuwa ka badbaaday, saddex-meeloodba waxay u baahan doonaan sifaynta markay jiraan da'da 10 jirka. Si wax looga qabto, carruurta ARPKD waxay sidoo kale qabaan cudurada beerka oo sidoo kale keeni kara dhibaatooyin nolosha halis geliya.
6 -
Kufsiyada Kelyaha iyo Kelyaha KelyahaKufsiyada Kelyaha iyo Kelyaha Kelyaha
Koritaanka buro ee kelyaha, kansar ama benigno, waxay sababi kartaa dhaawac culus dhismayaasha kelyaha. Kelyaha caadiga ah ee qaangaarka ah wuxuu qiyaastaa qiyaastii 10 sentimitir 5 sentimitir, laakiin cagaha ku jira kelyaha ayaa gaari kara 10 sentimitir dhexroor ama ka weyn intaan bukaanku dareemin waxyeellada ugu yar.
Waqtigaas waxaa laga helaa bukaanka, xitaa haddii aan kansar ahayn, kelyuhu ma sii shaqeynayaan. Xaaladaha qaarkood, waxyeelladu waa mid aad u daran in kelyaha la saaro si looga hortago dhaawaca xubnaha kale, oo ay ku jiraan wadnaha. Haddii kelyaha soo haray uusan si fiican u shaqeynin, sifeynta ama qalitaanka kelyaha ayaa loo baahan karaa.
7 -
Dhibaatooyinka Kelyaha ee Dhallaanka ee Kelyaha iyo Kelyaha KalluunkaDhibaatooyinka Kelyaha ee Dhalaanka ah iyo Qalida Kelyaha
Cudurka kelyaha ee congenital waa dhibaatada kelyaha ku jira dhalashada. Xaaladaha aan caadiga ahayn waxay kala duwan yihiin qaababka aan caadiga ahayn, xannibaadda kaadida, xayawaanka aan caadiga ahayn ee kalyaha oo waxyeellada u geysta, ama xataa ku dhalanaya keli keli keli ah. Haddii dhibaatadu ay tahay mid aad u daran, kelyaha oo aan la joojin karin ayaa laga yaabaa.
8 -
Kilyaha dhagaxyada iyo Kalyaha oo aan wax laga qabanKilyaha dhagaxyada iyo Kursiga Kelyaha
Dhibaatooyinka kelyaha, dhibaatooyinka kaadida (tubooyinka u oggolaanaya kaadida inay ka soo baxaan kelyaha iyo kaadiheysta), iyo xaalado kale ayaa ka hortagi kara kaadida ka soo daaya kelyaha. Caadi ahaan, dhibaatadu waxay ka bilowdaa kelyaha, laakiin mararka qaarkood dhifka, kaadiheystu ma faaruqi karo iyo kaadidu waxay ku soo noqonaysaa tuubooyinka, ka dibna kelyaha.
Marka xannibku uu aad u daran yahay, kelyaha ayaa dhaawacaya iyada oo kaadida ay sii socoto in la soo saaro, laakiin ma kici karo kalyaha. Xaaladdani waxay noqon kartaa mid aad u xanuun badan waxayna keeni kartaa qalliin si ay u sii daayaan kaadida.
Haddii dhibaatada aan la daaweyn, kelyuhu ma sii shaqeyn karaan waxaana laga yaabaa inay ubaahan tahay in qalliin looga saaro. Xaaladaha badankood, kelyaha aan waxyeelleynin waxay awoodi doonaan inay magdhowaan; Si kastaba ha noqotee, haddii kelyaha kale uu waxyeelo u geysto, sifeynta ama kelyaha xubin kelyaha ayaa lagama maarmaan ah.
9 -
Ciladaha khatarta ah ee Kelyaha KhatartaKaabashka Kalyaha: Yaa Khatar Ku Jira?
Daraasadaha ayaa si isdabajoog ah u muujiyay in dadka Afrikaan ah ee Maraykanku ay u badan tahay in ay u baahan yihiin daaweyn kelyo la'aan ah, oo ay ku xigto Native Americans, markaa Asian / Pacific Islanders. Caucasians ayaa ah kuwa ugu yaryar in ay qabaan cudurada dambe ee kalyaha, oo qaba cuduro afar jeer ka hooseeya madow.
Farqiga udhaca cudurada waxaa loo aaneeyey waxyaabo badan, oo ay ka mid yihiin heerarka sare ee sonkorowga ee qaar ka mid ah jinsiyadaha, helitaanka daryeelka caafimaadka, rabitaanka xakamaynta cudurrada sida cadaadiska dhiigga oo sarreeya, iyo awoodda ay u leeyihiin in ay qaataan daawooyinka lagama maarmaanka ah.
Ragga ayaa u muuqda in ay u badan tahay in ay kelyaha ka shaqeyn waayaan haweenka - qiyaastii 55% bukaannada ayaa lab ah. Heerka cudurku wuxuu u dhexeeyaa da'da 45 ilaa 64, da'da marka sonkorowga iyo cudurrada kale ay qaadeen tobanaan sano si ay u waxyeeleeyaan kelyaha.
Ilaha:
Cudurrada Takhasuska Qaliinka. Nolosha Qalitaanka. 2008. http://www.transplantliving.org/beforethetransplant/diseases/default.aspx
Tirakoobka, Nidaamka Nidaamka Warbixinta ee Maraykanka. 2007. http://www.usrds.org/2007/ref/A_incidence_07.pdf