Fahminta Xaqiiqda iyo Daaweynta Ciladaha Qalalaasaha
MRCP Versus ERCP loogu talagalay Xakamaynta Bile
Si aad si dhab ah u fahamto waxa Magnetic Resonance Cholangio-Pancreatography (MRCP) iyo Endoskopic Retrograde Cholangio-Pancreatography, waa inaad marka hore fahamtaa waxa xakamaynta bilicda iyo waxa caadi ahaan keena dhibaatadan.
Inkastoo qanjiradu ay inta badan kicinayaan xannibaadyo bili ah, waxaa jira sababo badan oo ay sababi karto khatarta biliiga ah iyo siyaabo badan oo lagu daaweyn karo arrimahan ku xiran da'da bukaanka, caafimaadka, anatomy, taariikhda nidaamka dheef-shiidka iyo tixgelinno kale oo kala duwan qof ahaan qof.
Cadaadiska Biyoodhka Faahfaahsan
Aynu bilowno sida nidaamka dheef-shiidku u shaqeeyo. Si aad u hesho cuntooyinka ugu badan ee suurtogalka ah ee cuntada, cuntada waa in la jajabiyaa habka dheef-shiidka sidaa daraadeed fitamiinada, macdanta, borotiinka, dufanka, iyo carbohydrates-ka waxaa lagu nuugi karaa xiidmaha yaryar. Nidaamkani wuxuu ka bilaabmaa cunista cunista, oo ay ku xigto caloosha oo la adeegsado asiidhyada iyo xayawaanka cuntada ku xeeran si ay u caawiso burburinta. Ka dib markaa, xitaa waxaa lagu daraa cuntada si loo jebiyo qaybta dufanka cuntada.
Bile waa juice dheef-shiid kiimiko ah oo lagu sameeyo beerka waxaana loo isticmaali karaa isla markiiba ama loo kaydiyaa isticmaalka dambe. Haddii xitaa la isticmaali doono waqti dambe, waxay ka iman doontaa beerka xameeynta galka iyadoo loo marayo mid ka mid ah tuubooyinka bileedka oo xitaa ka qaadaya beerka ilaa meesha loo isticmaalo in lagu caawiyo dheefshiidka.
Haddii xitaa la isticmaalo isla markiiba ka dib markaad ka tagto beerka, waxay ka soo bixi doontaa beerka si toos ah qaybta ugu horeysa ee mindhicirka yar (duodenum) iyada oo loo marayo xameetida caadiga ah.
Qiyaastii konton boqolkiiba xitaa isla markiiba ayaa loo istcimaalaa habkan iyadoo qeybta kalena ay sugeyso cirbadda, halka biyaha intooda badan laga saaro iyo xitaa noqoto mid xoog badan.
Marka xitaa aysan awoodin in ay u guurto mid ka mid ah ka soo baxa xiidmaha ka yimaada beerka ama saliingaha sababtoo ah dhibaatada dhuumaha, tan waxaa loo yaqaana xannibaad biliary ah.
Nooca ugu caansan ee xannibaadda biliicda ah waa dhagax, oo ah kubad xitaa qallafsan inta lagu guda jiro geedi socodka biyaha laga saaro xaydaanka, taas oo ka mid ah hawlaha gallbladder. Dhagaxyadan yar waxay ku xanniban yihiin xargaha ama xayawaanka ka qaada xabbadda kaadida ee duodenumka.
Sababaha Caadiga ah ee Nabadgelyada Ba'an
- Galleyda (tani waa sababta ugu badan ee keenta xanuunka biliary)
- Xanuun aan caadi aheyn oo ka mid ah qulqulka xiidmaha, oo loo yaqaan "stenosis"
- Xanuunka qulqulista dabka
- Sameynta cyst ee mid ka mid ah tuubada
- Xididdada Lymph node ee ciddida ka soo baxda
- Pankreatitis, gaar ahaan soo noqoshada ama dabadheerta
- Dhaawaca / dhaawaca ee ku lug leh beerka, xameetanaha, beeryarada ama qashinka xiidmaha
- Tumors, kansar ama hargab
- Caabuqa qanjirada, xameetada ama xameetada
- Cudurka beerka
Waxyaabaha Halista ah ee Nidaamka Khatarta ah
Waxaa jira sababo badan oo uu qofku u heli lahaa xannibaad biliary ah, qaar ka mid ah sababaha ugu badan waa:
- Taariikhda qashinka
- Taariikhda qaliinka ee saameeya qulqulka xiidmaha
- Taariikhda kansarka biliary ah
- Taariikhda kansarka beerka ama cudurka
- Taariikhda kansarka faafa ama cudurka
- Taariikhda dhibaatooyinka dhuxusha
- Taariikhda dhow ee qaliinka si looga saaro qashinka
- Cudurka fareecada ee joogtada ah
- Cayilka
- Miisaanka oo degdega
Calaamadaha iyo Calaamadaha Xanuunka Khatarta ah
Calaamadaha iyo astaamaha xanibaadaha bilicdigu way kala duwan yihiin shakhsi ahaan, laakiin caadi ahaan waxaa ka mid ah hal ama in ka badan kuwa soo socda:
- Xanuunka caloosha, sida caadiga ah ee caloosha sare
- Cuncun
- Jaundice (maqaarka haragga)
- Lalabbo iyo Matag
- Dhoobada ama dhaqdhaqaaqa midabada madow
- Kaadi madow
Aqoonsiga Dhibaatada Qulqulka
Haddii lagala tuhmo halis biliir ah, waxaa jira baaritaano dhiig, barashada sawirada, iyo hababka loo samayn karo si loo xaqiijiyo ogaanshaha.
Tijaabooyinka dhiigga ee caadiga ah ee tilmaamaya dhibaatada dhuunta suurtogalka ah ee suurtogalka ah waxaa ka mid ah heerka fosfatada alkalineka ah oo sarreeya, heerka bilirubin ee sareeya, iyo enzymes oo kor u kaca.
Dhibaato keenta xitaa dib ugu soo noqoshada beerka wuxuu keeni doonaa isbeddello isbeddel ah oo ku yimaada baaritaano dhiig oo hubiya shaqada beerka.
Baaritaano dheeraad ah oo la samayn karo si loo ogaado xanibaadaha bilicda ah waxaa ka mid ah:
- Ultrasound ee caloosha
- Baadhitaanka CT-ga ee caloosha
- Cudurka (Transcepatic Cholangiogram) (PTCA)
- Magnetic Resonance Cholangio-Pancreatography (MRCP)
- Endoscopic Retrograde Cholangio-Pancreatography (ERCP)
Daaweynta la samayn karo si loo daaweeyo xannibaadda biya-xirka waxay ku xiran tahay sababta iyo goobta dhibaatada. Sababta ugu caansan waa dhagax, iyo daweynada waxaa ka mid ah Endoscopic Retrograde Cholangio-Pancreatography (ERCP) iyo qalliin si looga saaro xameetida (cholecystectomy).
Haddii sababta xannibaadda ay tahay wax aan ahayn dhagax dhagax, daaweyntu way ka duwanaan kartaa qof ahaan ilaa qof. Tusaale ahaan, qof qaba hurgun biliary ah oo sabab u ah kansarka waxaa si aad ah loola dhaqmayaa si ka duwan kan qofka la kulma dhibaatooyin isku mid ah sababo infekshanka. Bukaanka waayeelka leh qanjirada ayaa laga yaabaa inay helaan daaweyn kala duwan marka loo eego haweeney 30 jir ah oo la kulma calaamadaha iyo astaamaha, maadaama bukaanka waayeelku aanu awoodin inuu u dulqaato daaweyn la mid ah kan kan yar.
Caadi ahaan, qaabka ugu yar ee lagu ogaado cudurka iyo daaweynta waa tan ugu horaysa ee la isku dayayo-sida MRCP-iyadoo habab badan oo soo noqnoqda ah sida ERCP ama qalliin lagu sameeyo qalliin lagu sameeyaa oo keliya haddii loo baahdo. Taasi waxay tidhi, qalliinka qaaxada, oo loo yaqaan 'cholecystectomy', waa mid ka mid ah qalliinnada ugu badan ee laga sameeyo Maraykanka.
Maxay tahay Magnetic Resonance Cholangio-Pancreatography (MRCP)
Magnetic Resonance Cholangio-Pancreatography, oo loo yaqaan MRCP, waa tijaabo aan ku haboonayn sida MRI-ga caadiga ah. Baaritaankaan waxaa loo isticmaalaa in lagu baaro beerka, beeryarada, gallbladder, iyo qulqulka xiidka si loo go'aamiyo haddii carqalad uu jiro. Baaritaanku wuxuu kaa caawin karaa baaritaanka xannibaad, wuxuuna sidoo kale kaa caawin karaa go'aanka sababaha xannibaadda, kaasoo go'aamin kara sida arrinta loo daaweyn lahaa.
Goorma Miyuu Qabtaa MRCP?
MRCP ayaa la sameeyaa marka ay jirto shaki ah in xannibaadda xayawaanka ku jirta ay joogaan oo ay keenayso arrin. Tijaabadani ma ogaan karto haddii xayawaanka xayawaanka ku jira ay joogaan, imtixaankani wuxuu badanaa ogaan karaa waxa keenaya arrinta. Nasiib darro, iyada oo MRCP ay tahay hab weyn oo lagu ogaanayo dhibaatada, baaritaankani waxa uu kaliya ka caawin karaa sida ugu habboon ee loo daaweeyo arrinta - MRCP lafteeda ma daaweyn karto xannibaadda.
Maxaa dhacaya inta lagu jiro MRCP?
Inta lagu jiro MRCP bukaanku waxa laga rabaa inuu weli sariir ku socdo oo ka soo baxo mashiinka-la midka ah MRI. Imtixaanku waa mid aan loodinayn, taasoo macnaheedu yahay in wax la dhigo ama aanu jirku jirin. Sida raajada, mashiinku ma aha inuu kugu taabto si uu u baaro gudaha gudaha. Imtixaanku waa mid buuq badan oo caadi ahaan qaadata dhowr saacadood.
Khatarta MRCP
Halista MRCP waa mid aad u yar. Bukaan-jiifka la kulma claustrophobia ama aad u culus waxay u baahan tahay mishiinka furan ee MRI-ka ee daraasaddooda, halkii laga heli lahaa mishiinka daawada ee tubaakada, hase yeeshee khataraha lama huraanka ah ee noocan ah daraasaddan. Haddii dhexdhexaadinta la isticmaalo, waxaa jira halis yar oo ah falcelinta xasaasiyadeed, iyo is-beddelka waa in loo isticmaalaa taxadar leh bukaannada qaba dhibaatooyinka kalyaha.
Bukaannada qaba muraayadaha biraha ah waxay yeelan karaan keliya MRCP haddii maqaar-galahooda uu yahay MRI ammaan ah, maadaama habsocodka uu isticmaalayo jeel xoog badan si uu u abuuro sawirrada jirka gudihiisa. Ma jirto shucaac shucaac inta lagu jiro MRI.
ERCP ayaa lagu sharraxay
Endoskopic Retrograde Cholangio-Pancreatography, oo loo yaqaan 'ERCP', ayaa ah habka loo yaqaan ' endoscope' oo ah meesha loo yaqaan ' endoscope light ' oo afka la geliyo, si tartiib ah ugu riixdo hunguriga caloosha, ka dibna qaybta hore ee mindhicirka yar ee loo yaqaan 'duodenum'.
Endoscope waxay leedahay labadaba nalka iyo kamarad dhammaadka, taas oo u oggolaanaysa dhakhtarka inuu si muuqaal ah u eego gudaha gudaha habka dheef-shiidka. Tani waa macquul sababtoo ah caanaha caadiga ah ee xaamilada ah ee loo yaqaan 'duodenum' ayaa ku faafa duuduubka, iyo haddii dhagxaanta ama xakamaynta kale ay ku jirto xuubka xiidmaha, xirfadlaha dhakhtarka xirfadlaha ah ayaa badanaa ka saari kara dhagaxa adoo isticmaalaya xadhig, xargo ama baakad ku taal agagaarkiisa.
Goorma Loo Sameynayaa ERCP?
ERCP waxaa loo qabtaa mid ka mid ah laba sababood. Sababta ugu horreysa waa in la sameeyo ogaanshaha - si loo go'aamiyo haddii xannibaadda biliiga ah ay joogaan iyada oo si muuqata loo eegayo canshuurta. Sababta labaad ee ERCP waa la sameeyaa marka daraasadaha kale, sida baaritaanka dhiigga ama MRCP, ay tilmaameyso in khalkhalka biliiga ah uusan ahayn oo kaliya, laakiin dhibaatada waxaa lagu xakameyn karaa adigoo ku dhejinaya duufaan ama ka saarista dhagax dhuunta.
Si ka duwan MRCP, taas oo bixisa sawirada waxa ka dhacaya jirka, ERCP dhab ahaantii waxay u dhaqmi karaan dhibaatada.
Halista ERCP
In kasta oo ERCP loo tixgeliyo nidaam khatar ah, sida habraac kasta oo soo noqnoqday waxaa jira dhibaatooyin iman kara oo laga doodi karo. Marka lagu daro khatarta la xiriirta suuxdinta , ERCP waxay keeni kartaa xanuunka faafa, caabuqa, iyo dhiigbaxa.
Dhibaatada ugu ba'an waxay caadi ahaan tahay mid qalooc ah-si khiyaano ah u sameysma daloolka-mindhicirka ama meelaha kale ee ERCP uu baarayo. Halista dhoobada ayaa hoos u dhacda gacmaha xirfadlaha dhakhtarka xirfadlayaasha ah, laakiin taasi macquul maaha.
Suuxinta iyo ERCP
Nidaamka ERCP waxaa lagu sameeyaa bukaanka qaata suuxdinta guud si aaney uga warqabin habka la fulinayo. Bukaan-socodka ayaa lagu qoondeeyn doonaa oo lagu dhejin doonaa qalabka neefsashada waxaana lagu seexiyaa habka oo dhan.
Marka habsocodka la dhammeeyo, daawo ayaa la siin doonaa si loo joojiyo suuxdinta iyo bukaanku si tartiib ah ayuu u toosi doonaa. Marka bukaanku awood u yeesho inuu naftiisa neefsado, tuubada endotracheal waa la saaraa, bukaankana waxaa sida caadiga ah loo qaataa Qaybta Daaweynta Suuxinta Qalitaanka ( PACU ) ama qolkooda cusbitaallada si ay uga soo kabtaan.
Nidaamkan waxaa loo sameyn karaa sida bukaan-jiifka ama qaabka bukaan-socodka. Haddii bukaanku aanu si xun u xanuunsan, waxay ku noqon karaan guriga isla maalintaa, halka bukaanada bukaanka ah ay u baahan karaan inay ka soo kabsadaan isbitaalka.
> Isha:
> Diidmada Bustaanta. Abaalmarinta Febraayo, 2017. http://www.nytimes.com/health/guides/disease/bile-duct-obstruction/overview.html