Botulismku dhab ahaantii ma aha caabuq, laakiin waa suntan waxaana badanaa la xiriira cunista cunto qasacadeysan. Botulismku wuxuu ku bilaabi karaa calaamadaha aan caadiga ahayn, sida indhaha oo isha lagu hayo, laakiin waxay horumarin kartaa oo sababi kartaa dhibaatooyin caafimaad oo daran, sida dhibaatooyinka neefsashada.
Sababaha Botulismka
Botulinum toxin waxay ku xidhan tahay meel yar oo udhaxeysa dareemaha iyo muruqa, ka hortagga dareemada inay farriin u diraan muruqa.
Marka dareen-celintu awoodi kari waayo fariin si toos ah loogu diro murqaha si uu u dhaqaaqo, muruqyada ayaa curyaannimo ka dhigta infakshanka botulism.
Bakteeriyadu waxay soo saari kartaa xaddi badan oo ah sunta botulinum, taas oo markaa ku faafi karta jirka oo dhan, oo murugo badani ku dhacdo waqti badan.
Bakteeriyada keenta botulism waxay ku riyoon kartaa cuntada qasacadaysan. Bakteeriyadu waxay ku noolyihiin dusha sare ee miro iyo khudrado, iyo waxay u badantahay inay sii noolaadaan haddii ay soo gaadhaan aashitada ama kuleylka sarreeya.
Guud ahaan, cuntooyinka qasacadaysan ee lagu diyaariyo gurigooda iyada oo aan la isticmaalin habab wax lagu shaqeyn karo ayaa halis ugu jira. Hase yeeshee, waxaa sidoo kale jira dillaaca botulism oo la xiriira cuntooyinka xirfad ahaan iyo industrially ee qasacadaysan, inkastoo ay dillaacayaashu ay yar yihiin iyo inta u dhexeysa.
Marka cuntada qasacadeysan ay ku dhacdo ogsijiinka iyada oo loo maro ilig ama god yar oo ka mid ah kan, taasi waxay sidoo kale u oggolaan kartaa bakteeriyada inay koraan. Haddii aad haysatid cunto ah oo u muuqda mid waxyeelo leh ama leh qaab aan caadi ahayn ama muujinaysa calaamadaha ama bustaanta dareeraha ama urka xun, waxay ufiican tahay in la tuuro cuntada iyo cuntada gudaha, sababtoo ah cunidda cuntada waxay keeni kartaa botulism ama xitaa infekshan kale nooca cuntada sunta ah.
Calaamadaha iyo Calaamadaha
Botulism waxaa keena nooc bakteeriya oo lagu magacaabo Clostridium botulinum waxaana sidoo kale laga yaabaa inay keenaan bakteeriyaal la yiraahdo Clostridium butyricum iyo Clostridium baratii . Bakteeriyadan waxay soo saari sun ah sunta loo yaqaan 'botulinum toxin taas oo curyaan ah oo murqaha iyo dareen-celinba leh, taas oo keenta isku-dar ah calaamadaha iyo astaamaha soo socda:
- Indhaha ilka dareeraha
- Aragga labaliga ah
- Aragga cakiran
- Wajiga maskaxda
- Afka qalalan
- Hadalka hadalka ah
- Dhibaato liqid
- Murqaha daciifka
- Dhibaato neefsasho
- Murqaha laabta
Haddii aad la kulanto ama aad aragto calaamadaha botulism, waa inaad isla markiiba raadsataa daaweyn. Bakteeriyada faafa ee sababa botulism waxay sii deynaysaa sunta oo si degdeg ah u keeni karta barar halis ah, ka dibna taasi waa dhibaato aad u badan oo ay adag tahay in laga bogsado. Botulism-ka aan la daaweynin ayaa xitaa noqon kara mid dilaa.
Ciladeynta
Botulismka ma aha xaalad caafimaad oo caadi ah, laakiin haddii aad la kulantid waji, indho ama daciifnimo afka ah, kooxdaada caafimaadka ayaa sameyn doonta baadhitaan jireed oo dhammeystiran si loo ogaado sababta keentay daciifnimadaada. Waxaa laga yaabaa inaad u baahato inaad hesho daaweyn caafimaad oo bilawday oo ku saleysan tuhunkaaga takhaatiirta ee botulism ka hor inta aan la ogaanin baadhitaanka shaybaarka. Tani waa sababta oo ah baaritaanka shaybaarka ee botulism uu qaato dhowr maalmood, daaweynta waa in la bilaabaa si dhakhso ah halkii ay ka dambeysay.
Imtixaanka Mouse
Tijaabo ah in ay gacan ka geysan karto taageerada ama xaqiijinta ogaanshaha cudurka botulism waxaa lagu magacaabaa imtixaanka qiyaasta cirbadaha. Imtixaanka qanjirka cagaarshowga wuxuu ku lugleeyaa dhiig yar oo ka yimaada qof laga yaabo in uu ku dhaco botulism-ka jiirka iyo sidoo kale in yar oo dhiigga qofka loo geliyo miir kale oo horey looga talaalay botulism, si uu u ilaaliyo saameynta.
Haddii kaliya cirbada tallaalka ee aan la tallaalin waxa ay muujinaysaa calaamadaha botulism, markaa imtixaanku wuxuu tilmaamayaa baadhitaanka botulism.
Tilmaamo kale oo ka mid ah tijaabinta qiyaasta isbaarista ayaa ku lug leh cirbadeynta bukaanka bukaanka ee jiirka iyo duritaanka antitoxin si loo daweeyo jiirka kale si loo ilaaliyo farqiga u dhaxeeya jiirka. Haddii cirbada lagu duro serum caadi ah waxay muujisaa calaamadaha botulism, halka jiirka oo lagu duro sunta anti-toxin lagu daaweeyo ma muujiso calaamadaha, imtixaanku wuxuu tilmaamayaa baaritaanka botulism.
Si kastaba ha ahaatee, marka la eego in ay jirto daaqad 24-48 saacadood ah ee saameynta tijaabooyinka isbitaallada si ay u noqdaan kuwo muuqda, haddii ay jirto shaki xoogan oo ku saabsan botulism, daaweynta antitoxin ayaa la bilaabay ka hor natiijooyinka baaritaanka.
Waqtigan xaadirka ah, fiiro gaar ah oo ku saabsan calaamadaha sida daciifnimada iyo neefsashada neefsashada ayaa loo tixgeliyaa inay ka qiimo badan tahay daaweyntaada iyo taageeradaada caafimaad.
Daaweynta botulism
Ma jirto daaweyn guri ee botulism.
Waxaa jira daawooyin botulism iyo waxaa jira daaweynyo dhibaatooyinka botulism. Daawada loo yaqaan botulism waxaa ka mid ah antitoxin kaasoo ka hortagaya saameynta infekshanka bakteeriyada. Antitoxinku wuxuu u shaqeeyaa iyada oo loo xakameeyo sunta botulinum, kaas oo uu soo saaro bakteeriyada, iyo ka hortagga sunta inay ka fujiyaan muruqyada.
Si kastaba ha noqotee, haddii aad qaadid cudurka iyo botulism-ka soo baxa, sunta, si firfircoon u dhaqdhaqaaqa muruqyadaada si aad u neefsatid, markaa waxaad yeelan kartaa tabar-dari. Iyadoo ku xiran darnaanta daciifnimadaada, waxaa laga yaabaa inaad u baahato waxqabadyo caafimaad oo aad u sareeya, sida taageerada neefsashada iyadoo la adeegsanayo qalabka neefsashada oo kaa caawiya inaad u dhaqaaqdo hawada gudaha iyo ka baxsan jirkaaga inta aad ka bogsaneyso infekshinka sunta ah.
Botulism miyuu u yahay Botox?
Haa, isku walxaha isku midka ah ee keena murqaha muruqyada ee cuntada cunta wasakhaysan ayaa sidoo kale si ula kac ah loogu isticmaalaa cirridka qurxinta si ay si ku meel gaar ah uga hortagaan muuqaalka lafdhabarta , si looga hortago madax xanuunka madax xanuunka iyo si loo yareeyo muruqyada murqaha . Inkastoo aysan caadi ahayn, duritaanka boogaha botulinum ee sababo caafimaad ama qaab qurxoon ayaa keeni kara curyaan aan loo baahneyn dhaqdhaqaaqa indhaha ama muruqyada wajiga, kuwaas oo inta badan ku meel gaar ah.
Boogta boogta
Waxaa jira nooc kale oo botulism ah oo keena calaamado la mid ah laakiin aan la xiriirin sunta cuntada. Booguhu sidoo kale wuxuu ku dhici karaa bakteeriya, taasoo keenta botulism. Tani waxay aad ugu badan tahay isticmaalka daroogada IV, iyo nooca botulism waxaa sidoo kale lagu daaweyn karaa antitoxin iyo taageero caafimaad ee neefsashada.
Ereyga
Dadka intooda badani waxay maqleen inaanay ammaan ahayn inay cunaan cunto ka dillaacsan ama dillaacsan. Botulism waa mid ka mid ah noocyada sunta cuntada ugu badan ee la xidhiidha cuntooyinka qasacadaysan ee wasakhaysan. Waa muhiim inaad iska tuurto gasacyada sunta ah ee waxyeellada leh iyo in la isticmaalo hababka amniga marka guriga laga cuno cunto si looga hortago faddarada.
Haddii aad ka shakisan tahay in adiga ama qof kale uu leeyahay calaamadaha botulism, waa muhiim inaad si dhakhso ah u raadsato dhakhtar.
> Isha:
> Baakulada raashinka ah - dhibaatada caafimaadka bulshada ee dib-u-soo-baxa, Mezencev R, Klement C, Epidemiol Mikrobiol Imunol. 2017 Jiilaal; 66 (1): 39-48.
> Clostridium, Peptostreptococcus, Bacteroides, iyo Anaerobes kale. In: Ryan KJ, Ray C. eds. Sherris Medical Microbiology, 6e New York, NY: McGraw-Hill; 2014.
> Cuntada Guriga Lagu Cuntay. Ka ilaali naftaada botulism. www.cdc.gov.