Waraabowga waa mid ka mid ah cudurada la isku gudbiyo ee galmada la isugu gudbiyo (STIs), oo loo yaqaanno cudurada galmada lagu kala qaado (STDs). Waxaa keena bakteeriyada Treponema pallidum waxaana badanaa lagu ogaan karaa muuqaalka kore ee xanuunka furan ee loo yaqaan 'chancre', oo loo yaqaan 'chancre', xubnaha taranka, afka, futada ama malawadka. Antibiyootikadu waxay daweyn kartaa waraabowga, laakiin koorsadu waxay ku xiran tahay heerka tallaalka infekshanku ku jiro (heerka koowaad, sare, qarsoodi, iyo jaamacadda).
Heer walba waxay leedahay calaamadaha astaamaha iyo calaamadaha - iyo dhibaatooyinka iman kara.
Inkastoo heerka infekshanka sifilisku uu si aad ah hoos ugu dhacay isticmaalka penicillin-ga intramuscular-ka ee 1940-yadii, inta badan guulahaas ayaa la baddalay sannadihii la soo dhaafay. Maanta, cudurku wuxuu saameeyaa in ka badan 27,000 oo Maraykan ah sanadkiiba mar iyo in ka badan 6 milyan oo qof oo dunida ah.
Inkastoo fikradda ah in waraabowga ay noqon karto mid dhib badan, infekshanku si fudud ayaa loo daaweeyaa haddii la aqoonsado oo la ogaado, oo si fudud looga fogaado isticmaalida cinjirka galmada iyo yareynta lamaanayaasha galmada.
Astaamaha
Astaamaha waraabowga waxaa lagu gartaa heerka infekshanka. Inkasta oo calaamadaha qaarkood ay yihiin kuwo aan la dabooli karin, qaar kalana waa kuwo aan kala duwaneyn oo laga yaabo in la baadho.
- Waraabowga asaasiga ah ayaa badanaa muujiya joornaal, badanaa 21 maalmood gudahood marka la qaado. Sababtoo ah ganaaxyo badanaa waa kuwo aan xanuun lahayn oo gudaha ah, si fudud ayey u maqnaan karaan bukaanka iyo dhakhaatiirta labadaba. Daaweyn la'aan, chancre wuxuu ku bogsiin doonaa meel kasta saddex ilaa lix toddobaad.
- Waraabowga labaad wuxuu dhacaa afar illaa 10 asbuuc ka dib infekshanka asaasiga ah. Mid ka mid ah astaamaha dabeecadda waa finan baahsan oo ku saabsan jirridda, addimada, iyo (ugu caansan) calaacasha iyo cagaha cagaha . Calaamadaha hargabku waxay raaci karaan finanka. Waxaa jira, si kastaba ha ahaatee, kiisaska muujin kara siyaabo badan oo aan caadi ahayn. Calaamaduhu waxay u muuqdaan inay xallilaan daaweyn la'aan saddex ilaa lix toddobaad.
- Waraabowga laf-dhabarta waxaa calaamad u ah maqnaanshaha cirridka ee astaamaha ah, oo meel kasta ka socota mudo sanado ilaa toban sano ah, waxaana lagu saleeyaa baaritaanka dhiigga. Marka la eego ujeeddooyinka ogaanshaha, marxaladda waxaa lagu sharraxayaa inay noqoto mid hore u qarsoon (wax ka yar hal sano laga soo bilaabo baaritaanka dhiigga ugu dambeeyey) ama qarsoodi daahfuran (wax ka badan hal sano laga bilaabo baadhitaanka dhiigga ugu dambeeyey).
- Syphilis sambilis ah waa marxaladda ugu weyn ee cudurka. Waxaa lagu gartaa cudurada waaweyn ee maqaarka, lafaha, wadnaha, beerka, iyo xubnaha kale. Neurosyphilis , murugsanaantu waa dhibaatada ugu daran, waxay saameysaa maskaxda, waana mid aad u adag in la daweeyo.
Cudurka foosha ku dhasha waa xaalad caafimaad oo halis ah kaas oo hooyada cudurka qabta ay u gudbiso waraabowga ilmo aan dhalan. Marka laga reebo sanbabada, beerka, beeryarada, iyo xanuunada maskaxda, waraabowga ku dhasha waxay keeni karaan muuqaal iyo muuqaal muuqaal ah, dib-u-dhac xagga horumarka ah, iyo naafada garaadka.
Sababaha
Baadhitaanka 'Treponema pallidum' waa bakteeriyo isku-dhejis ah oo kaliya oo keena cudurka dadka. Jidhkeedu wuxuu u ogolaanayaa inuu ku xoqo unugyada xuubka ama galo nasasho yar oo maqaarka ah.
Waraabowga waxaa lagu kala qaadaa si qaas ah iyada oo loo maro galmo afka ah , siilka, ama dabada , ama hooyada ilaa ilmuhu uurka ku jiro. Si aan caadi aheyn, waraabowga waxaa lagu gudbin karaa dhunkasho haddii maqaarka jaban uu taabto xanuunka furan.
Syphilis laguma gudbin karo kuraasta musqusha, xiriirka joogtada ah, ama maacuunta la wadaago ama alaabta daryeelka shakhsi ahaaneed.
Waxaa jira arrimo qaarkood oo kordhin kara khatarta infekshanka qofka:
- Galmada aan la ilaalin
- Wada-hawlgalayaasha jinsiga badan
- Cudurka HIV
Ahaanshaha nin leh galmoodka rag (MSM), dadka ay ka mid yihiin kuwa ugu badan ee infekshanka sambiliska
Ciladeynta
Baaritaanka waraabowga waa hab laba-talaabo ah kaas oo aan la-marin-tirin-tirin ah (taas oo sheegi karta waxyeellada uu keeno T. pallidum ) waxaa la isticmaalaa baaritaannada saddex-mar ah (kaas oo ogaan kara bakteeriyada lafteeda). Labadaba waa tijaabo dhiig ku salaysan. Sababtoo ah tijaabooyinka aan dhammays tirnayn ayaa ah mid xasaasi ah, waxaa badanaa la sameeyaa marka hore.
Haddii baaritaanku yahay mid wanaagsan, baaritaanka seddexaad ayaa loo isticmaali doonaa si loo xaqiijiyo baaritaanka.
Marka la baaro dhiigga, waraabowga waxaa badanaa la ogaan karaa wiig ama labo jeer soo-gaadhis. Natiijooyinka ugu saxsan ayaa la heli karaa inta lagu jiro saddexda bilood ee ugu horeeya, halka qiimaha waxyeelladu ay si joogto ah u kordhayaan 90 maalmood gudahood.
Dhiiga, unugyada, iyo dheecaannada jidhka ayaa sidoo kale si toos ah loo baadhi karaa iyada oo la adeegsanayo nidaam loo yaqaan microscopy mugdiga ah . Inkasta oo inta badan loo isticmaalo maanta (sababtoo ah baahida loo qabo farsamoyaqaanno xirfad leh), microscopyka mugdi-socodka ayaa ku siin kara dhakhaatiirta caddayn muuqaal ah, caddayn muuqaal ah oo infekshan ah. Waxaa la isticmaali karaa inta lagu guda jiro infekshanka goor hore ama marxaladda dambe marka cudurka infekshanku ay adag tahay in la baaro.
Daaweynta
Caabuqyada sambiliska waxaa lagu daaweyn karaa antibiotics. Penicillin (oo laga qaado duritaanka) ayaa loo tixgeliyaa daroogada doorashada, laakiin qaar kale (sida doxycycline, tetracycline, azithromycin, ama ceftriaxone) ayaa loo isticmaali karaa haddii qofku xasaasiyad ku leeyahay penicillin.
Daaweynta waraabowga waxay ku kala duwanaan kartaa heerka infekshanka:
- Waraabowga asaasiga ah, heerka labaad, iyo hore ee qarsoon waxaa lagu daaweyn karaa hal duritaan oo penicillin ah.
- Syphilis dhammaato waxay u baahan tahay saddex darbo, mid kasta oo la siiyo mudo hal toddobaad ah.
- Syphilis waxaa lagu daaweynayaa si la mid ah astaamaha marxaladda qarsoon ee hurda haddii maskaxda iyo nidaamka dareenka dhexe uusan ku lug lahayn.
- Neurosyphilis waxay u baahan tahay daaweyn 10-ilaa 14-maalmood ah oo daaweyn ah, oo ay la socoto penicillin-ka intramuscular ama isku-dar ah buufiska penicillin iyo daawooyinka afka.
Xitaa haddii infekshanka aargoosiga la nadiifiyo, waxyeello loo geysto maskaxda ama xubno kale ayaa laga yaabaa in aan dib loo noqon karin. Waxqabadyo dheeraad ah, oo ay ka mid yihiin qalliin, ayaa laga yaabaa in loo baahdo si ay u caawiso maareynta ama dayactirka dhaawaca.
Ka hortagga
Kondhomku waxay ahaanayaan difaaca koowaad ee ka hortaga cudurada laysku qaadsiiyo galmada sida waraabowga. Inkastoo cinjiradu aysan ahayn mid la marsiiyo (gaar ahaan haddii aadan si sax ah u isticmaalin), waxay yihiin qaabka ugu kalsoon ee looga hortagi karo.
Sidoo kale waa muhiim in la yareeyo tirada dadka aad galmo la leedahay, gaar ahaan kuwa aan qarsoodi ahayn. Ugu dambeyntii, dadka aad u tiro badan ee aad u galmooneysid, ayaa kaaga sii daraya khatarta infekshanka.
Si aad u ilaaliso naftaada iyo dadka kale, waxaa laga yaabaa inaad doonaysid inaad ka fekerto in lagaa qaado baaritaanka STD ee dhakhtarkaaga ama rugta caafimaadka ee xaafadda. Hawlgallada Adeegyada Ka-hortagga ee Maraykanka ayaa hadda kugula talinaysa in dadku ay halis dheeraad ah ugu jiraan cudurka. Tani waxaa ka mid ah MSM, dadka isticmaala daroogada, ama dadka leh wadaagyo badan oo galmo ah iyo / ama galmo galmo aan la ilaalin.
Ereyga
Inkastoo dadka qaarkiis ay halis weyn ugu jiraan waraabowga dadka kale, ha nacasin naftaada inaad ku fikirto inaad amaan tahay sababtoo ah "ma seexan kartid." Marka loo eego tirakoobyada Xarumaha Xakamaynta iyo Ka Hortagga Cudurrada, heerarka waraabowga ee haweenka ayaa kor u kacay 35.7 boqolkiiba intii u dhexaysay 2015 iyo 2016 oo kali ah oo kordhay kooxo da 'kasta iyo jinsiyado / qowmiyado dadku ku nool yihiin Mareykanka.
Haddii aad shaki ka qabtid xaaladdaada, samee naftaada oo tijaabi. Xitaa haddii aad si fiican u tijaabiso, markii hore aad ogtahay, dhakhso ayaa laguu daaweyn karaa-oo aad u yar tahay inaad u qaaddo dad kale.
Ilaha:
> Bowen, V .; Su, J .; Torrone, E. et al. "Kordhinta dhacdooyinka marinka dhalmada ee ku dhaca - Maraykanka, 2012-2014." MMWR. 2015; 64 (44): 1241-5. DOI: 10.15585 / mmwr.mm6444a3.
> Xarumaha Xakamaynta iyo Ka Hortagga Cudurrada. "2016 Baaritaanka Cudurrada Galmada la isugu gudbiyo: Waraabowga." Atlanta, Georgia; updated September 26, 2017.
> Hayden, Deborah. (2008) Po: Genius, Madness, iyo Maqalka Syphilis. New York City, New York: Buugaagta Aasaasiga ah. ISBN: 978-0786724130.
> Lee, K .; Nyo-Metzger, Q .; Wolff, T. et al. "Cudurada galmoodka la isugu gudbiyo: Talooyin ka socda Waaxda Shaqaalaha ee Ka Hortagga Maraykanka." Amer Fam Phys. 2016; 94 (11): 907-915.
> Workowski, B. iyo Bolan, G. "Xeerka Daaweynta Cudurrada Galmada la isugu gudbiyo, 2015." MMWR . 2015 Aug 28; 64 (33): 924.