Koox ka kooban 80 ama cuduro badan oo ay keeneen Nidaamka Nidaamka Immune
Si fudud ayaa loo dhigaa, cudur cudurada wadnaha ah wuxuu xiriir la leeyahay nidaamka difaaca jidhka kaas oo keena jirka inuu weeraro unugyadiisa. Nidaamka difaaca jirku waa nidaam adag oo ah unugyo khaas ah iyo hay'ado difaacaya walxaha shisheeye iyo kuwa soo galootiga ah. Walxaha ajnabiga ah iyo kuwa soo galootiga ah waxaa ku jiri kara bakteeriya, dulin, unugyada kansarka, iyo unugyada.
Caadi ahaan, nidaamka difaaca jirku wuxuu kaliya ka jawaabaa walxaha shisheeye iyo soo duulayaasha si loo ilaaliyo jirka. Daawooyinka caadiga ah waa borotiinno ay soo saaraan nidaamka difaaca si loo yareeyo weerarrada shisheeye.)
Marka nidaamka difaaca jidhku uu ku dhaco, jidhku wuxuu qaladaa unugyada asaga oo shisheeye ah, wuxuuna soo saaraa unugyada difaaca (lymphocytes) iyo macquulaha isdaba-marinta ee bartilmaameedsanaya kuna weeraraya unugyadaas. Jawaabta aan fiicnayn, oo loo yaqaan 'dareen-celin', waxay sababi kartaa dhaawac iyo jirro dhaawac ah.
Jawaab-celinta Macaamiisha
Waxaa laga yaabaa inaad ka fekereyso sida jawaab-celinta otomaatiga ah ay dhici karto. Dareen-celin-xumada ayaa laga yaabaa in la kiciyo:
- haddii walaxda caadiga ah ee jirka la beddelo, sida fayraska ama daroogada, oo keena jirku inuu aqoonsado sida ajnabigaa.
- haddii walax shisheeye oo la mid ah walaxda caadiga ah ee jirku uu galo jirka.
- haddii unugyada xakameynaya wax-soosaarka antibody-ka oo soo saaraan unugyo unugyo aan caadi ahayn oo weeraraya unugyada jidhkooda.
- maadada caadiga ah ee jirka ku jirta jirka (ie, dheecaanka jidhka) ayaa loo sii daayaa dhiigga, taasoo kicinaysa falcelin aan caadi ahayn. Tani waxay sababi kartaa dhaawac.
Cudurka macmaleenta ma aha wax aan caadi ahayn
Waxaa jira in ka badan 80 nooc oo ah cudurrada isbitaallada. Astaamaha waxay ku xiran yihiin qaybta jidhka ee ay saameysay.
Waxaa jira jirro cusbataallada jirka oo tilmaamaya noocyo gaar ah oo ah unugyo (sida., Xididdada dhiigga, maqaarka, ama jilicsanaanta). Cudurada kale ee isbitaallada ayaa laga yaabaa inay bartilmaameeyaan hay'ad gaar ah. Xubin kasta ayaa ku lug leh. Astaamaha kuwaas oo sida caadiga ah la xiriira cudurrada "autoimmune" waxaa ka mid ah barar, xanuun, murqo xanuun, daal, iyo xumad hoose. Caabuqa ayaa badanaa calaamada ugu horeysa ee cudurka infalawansada.
Cudurrada maskaxda ayaa saameeya in ka badan 23.5 milyan oo Mareykan ah, sida ay sheegtay haweenka womenshealth.gov. AARDA.org waxa ay sheegaysaa in ay jiraan 50 milyan oo Maraykan ah oo ku nool xanuunka cudurada wadnaha, kuwaas oo 75% ay yihiin haween. Inkastoo qaar ka mid ah cudurrada isbitaallada ay dhif yihiin, haddana xaalado badan ayaa caadi ah. Cudurada maskaxda ayaa wax u dhimaya qofkasta laakiin waxaa la aaminsan yahay in dadka qaarkiis ay leeyihiin saameeyn hiddesid ah oo lagu horumarinayo cudur cudurada wadnaha ah (autoimmune disease) xaalado gaar ah (tusaale, waxuu u dhaqmaa sidii kicin). Dadka halis weyn ugu jira inay ku dhacaan cudur infalawansiin ah waxaa ka mid ah:
- dumarka da'da ilmaha.
- dadka qaba taariikhda qoyska ee cudur-wadareedka.
- dadka leh astaamo khaas ah oo dabeecad ah oo ku dhaqmi kara sidii kicin lahaa.
- dadka jinsi gaar ah ama qowmiyad.
Noocyo badan oo arthritis ah ayaa loo tixgeliyaa cudurrada farsamada, kuwaas oo ay ka mid yihiin:
- Ankolosing spondylitis
- Lupus
- Rheumatoid arthritis
- Cudurka arthritis-ka
- Cudurka 'Scleroderma'
- Dermatomyositis
- Cudurka Behcet
- Cudurka baruurta
- Cudurka cudurrada Crohn / lafdhabarta ulcerative
- Cudurka Sjogren
- Reiter's syndrome (arthritis reactive)
- Cudurka unuga isku dhafan
- Aragtida Raynaud
- Arthritis-ka weyn ee unugyada / arthritis-ka
- Polymyalgia rheumatica
- Polyarteritis nodosa
- Polymyositis
- Takayasu xididada
- Wegeners granulomatosis
- Vasculitis
Cudurrada kale ee korontada ku shaqeeya waxaa ka mid ah alopecia isata, difaaca jirka ee antiphospholipid antibody syndrome, cirridka nooca 1 , nooca 1aad ee sonkorowga , cudurada Graves, cudurka Hashimoto , hemolytic anemia, macluusha isqaadsiinta trombocytopenic purpura, xanuunka caabuqa bararka , barar badan , myasthenia gravis, cirrhosis primary , cudurka psoriasis, iyo vitiligo.
Cudurka dareenka daba-dheeraaday iyo fibromyalgia looma tixgeliyo cudurrada farsamada. Tani waxay ahayd ilo wareer ah illaa qaar ka mid ah calaamadaha daal joogta ah iyo fibromyalgia oo isku dhejiyey dhowr cudur oo isbitaallada.
Waa ciribtirka calaamadaha cudurrada kale ee infalawansiirta, iyo sidoo kale cudurrada aan ahayn ootimmune, taas oo samayn karta cilad-darro hab-socod ah. Sida laga soo xigtay AARDA.org, bukaannada cudurrada kiliimka ah badankoodu waxay qaadaan wax ka badan 4 sano waxayna arki karaan ilaa 5 dhakhtar ka hor inta aan si sax ah loo ogaan.
Daaweynta Cudurka Autoimmune
Daaweynta cudurada isbitaallada ayaa diirada saaraya xakamaynta fal-celin-dareen-celin-la'aaneed ee daawooyinka difaaca jirka. Corticosteroids waxaa loo isticmaali karaa in lagu xakameeyo bararka iyo xakamaynta nidaamka difaaca. Doorashooyinka kale ee dawada waxay ku xiran tahay cudurkeenaha gaarka ah ee korontada. Tusaale ahaan daawooyinka bayoolojiga ah , tusaale ahaan, hadda waxaa loo isticmaalaa in lagu daaweeyo arthritis-ka ama noocyada kale ee xanuunka arthritis-ka .
> Ilo:
> Cudurka macmalka ee haweenka. Ururka Daawooyinka Cudurrada Macaamiisha Maraykanka.
> Xaashida Xaqiiqo ee Cudurada Maqnaanshaha. Womenshealth.gov. July 16, 2012.
> Cudurrada Maqnaanshaha. Macluumaadka Merck. Peter J. Delves, Ph.D.