Noocyada dawakhaadku way kala duwanaan karaan sida ugu badan
Dawakhaadku waa dhibaato caadi ah. Inta badan ma'aha, waxaa sababa xaalad ama jirro si sahal ah loola dhaqmo ama loo xaliyo. Mararka qaarkood, dawakhaad waxay noqon kartaa calaamad muujinaysa wax halis ah ama xitaa nolosha khatarta ku ah. Marka la ogaado nooca dawakhaad qof uu la kulmo, dhakhaatiirtu waxay badanaa ogaan karaan sababta asaasiga ah ka hor inta aanay noqonin dhibaato badan.
Noocyada Dawada
Dawakhaadku waa erey loo isticmaali karo in lagu tilmaamo dhowr dareemo kala duwan, mid kasta oo ka mid ah taas oo ku xiran nidaamyada xubnaha ama jirooyinka kala duwan. Adigoo sharaxaya dareenadaas, waxaad dhigi kartaa dhakhtarkaaga macneheedu yahay inaad bixisid baadhitaan oo aad bilawdo baadhitaan.
Dawakhaad waxaa lagu sharxi karaa siyaabaha soo socda:
- "Presyncope" waa "dareemid madax-banaan." Tani waa dareenka aad la kulmi karto haddii aad si dhakhso ah u istaagto. Xaaladaha qaarkood, waxaad noqon kartaa mid ciriiri ah, dareentid clammy, ama xitaa ka gudbin (oo loo yaqaan ' syncope' ). Presyncope waxay ku dhacdaa natiijada xaddiga dhiigga ee maskaxda. Waxaa laga yaabaa in ay keento wax fudud sida aan cabin biyo ku filan ama sida daran ee wadnaha.
Disequilibrium waxay dareemeysaa "dheelitirnaan". Tani waa dareenka aan la awoodi karin in lagu hayo dheelitirka, inta badana dareenka dhinac ka mid ah dhinaca kale. Haddii ay si lama filaan ah u muuqato, waxaa laga yaabaa in ay keento wax aan loo baahneyn sida infakshanka dhegta ama sida daran ee cudurka neeroloji. Haddii calaamadaha ay si tartiib ah u kobcaan, waxaa laga yaabaa inay noqoto natiijada xanuunka dhaqdhaqaaqa sida " Parkinson's disease" ama "infekshan" (jirka oo dhan) oo saameeya nidaamka dareenka.
Vertigo waa marka wax walba uu "u wareego wareegyada." Waa isku mid dareen aad leedahay haddii aad si dhaqso ah u socotay oo si lama filaan ah u joojisey. Cudurka Vertigo wuxuu sababi karaa dhibaatada dhegta gudaha, taas oo keenta vertigo dillaaca ah. Marka ay tahay natiijada dhibaatada ka jirta maskaxda (taas oo xukuntay dheelitirka iyo is-waafajinta) waxa loo yaqaannaa vertigo bartamaha . Sababaha waxaa ka mid noqon kara sunta, dhibaatooyinka dheef-shiid kiimikaadka (sida kalyaha oo aan shaqayn), sclerosis badan , iyo istaroog. Aragga labanlaaban, xatabixin, kabuubis, daciifnimo, qulqulo wajiga ah, ama liqitaan adag ayaa sidoo kale la socon kara vertigo.
Dawakhaad aan gaar aheyn ayaa badanaa ku saabsan "dareemidda madadaalo." Xaaladdan, ereyga dawakhaad waxaa loo isticmaali karaa in lagu tilmaamo calaamadaha aanad farta galin karin, sida daal ama qallafsanaanta. Waxaa laga yaabaa in ay ku lug yeelato "jir" oo laga yaabo inaad yeelato ka dib markii aad bilowday dawo cusub. Xaaladaha qaarkood, dareemiddu waxay noqon kartaa mid maskaxeed ahaaneed.
Dawakhaad ah sida Calaamadda Cudurka Daran
Qiyaastii 8 malyan oo qof ayaa sanad walba booqdey dhakhtarradooda sababtoo ah dawakhaad aan la fahmin. Xaaladaha badankood, sababtu waxay noqon doontaa mid fudud waxayna u baahan tahay wax yar ama aan wax daawo ah lahayn. Waqtiyada kale, dawakhaadku waxay u adeegi karaan calaamadaha digniinta hore ee xaalad halis ah ama nolol-halis ah.
Xaaladaha ugu daran ee la xidhiidha madax-wareerid:
- Dareemida 'vertebrobasilar' waa erey loo isticmaalo hoos u dhaca dhiigga ee habka maskaxda. Marka tani dhacdo, waxaa dhici karta in qofku la kulmo calaamadaha vertigo bartamaha kaas oo si fiican uga baxsan loolejinta. Haddii dhiigu hoos u dhaco mudo gaaban, wuxuu keeni karaa weerar joogta ah ee iskudhexya (oo mararka qaar loogu yeero "mini-stroke"). Haddii xanibaaddu ay sii dheeraato, waxay keeni kartaa istarooga iyo dhaawac maskaxeed oo joogto ah.
- Infakshannada maskaxda waxay sidoo kale u horseedi kartaa vertigo. Mid ka mid ah sababaha ugu caansan waa fayruska fayruska fayraska, nooc ka mid ah caabuq keenaya infakshanka gudaha gudaha gudaha. Caabuqyo kale oo aad u daran waxaa ka mid ah Cryptococcus (cudur fangas ah oo marar badan lagu arkay dadka qaba HIV) ama bakteeriyada la kala qaado sida tiibishada ama Listeria . Viruses sida herpes zoster ayaa sidoo kale sababi kara dawakhaad iyada oo weerarta xuujinta wajigaaga kuugu dhow ee dhegtaada.
- Cudurka wadnaha waxaa badanaa la xiriiraa madax-wareerid sababtoo ah ilmo dhiig ku filan oo maskaxda ah. Horumarinta cudurrada wadnaha iyo xididdada wadnaha ayaa yareeya awoodda wadnaha si ay si fiican uga hortagaan dhiigga si ay uga hortagaan jiidashada culeyska. Tani waa sababta ugu dhakhsaha badan ay u keeni karto dadka qaarkood. Arrinthiasia (wadno-xanuun aan caadi ahayn) badanaa waxay sameeyn kartaa wax la mid ah.
- Burooyinka cagaarshoowga waa kuwo dhif ah, laakiin waxaa la yiraahdaa qarsoodi (hormones) oo kaa dhigi kara dawakhaad. Hal tusaale waxaa weeye insulinoma, buro oo qarsoodi ah isla hormoon ay isticmaalaan dadka qaba sonkorowga si ay u maamulaan sonkorta dhiigga. Haddii badanaa la sii daayo, sonkorta dhiiga ee qofku wuxuu noqon karaa mid aad u hooseeya si uu u sababo wareer, daciifnimo, iyo jahwareer. Nooc kale, oo loo yaqaan pheochromocytoma , ayaa qarsoodi ah hormoonnada oo kordhiya cadaadiska dhiigga waxayna sababi kartaa dawo aan lahayn nonspecific.
- Guillain-Barré waa cudur aan bini-aadmi ahayn kaas oo nidaamka difaaca jirku uu weeraro nidaamka dareenka maskaxda . Guillain-Barré waxaa laga yaabaa inuu ku dhaco infekshanka bacterial or viral infections. Calaamadaha sida caadiga ah waxay bilaabaan inay yihiin tabar-dari iyo cagaha lugaha iyo lugaha kuwaas oo si tartiib ah ugu faafaya jirka sare. Xasiloonidu waa caan u ah sidii cudurku u soo baxayo. Paralysis ayaa mararka qaarkood dhici kara.
- Wernicke's encephalopathy (WE) waxaa sababa yaraanta thiamine (vitamin B1). Dadka leh AA waxay dhibaato ka qabaan indhahooda iyo sidoo kale inay sii wadaan xajinta marka ay socdaan. Waxaa intaa dheer, waxay kobcin karaan dhibaatooyinka xasuusta oo laga yaabo inay noqdaan kuwo aan dib u dhicin haddii aysan helin fitamiin sida ugu dhakhsaha badan. Calaamadaha badankood waxay si dhakhso ah u hagaajin doonaan haddii ay dhacdo in qayru-xilliyeedka la daweynayo waqti hore
Ereyga
Markaad aragto dhakhtar ku saabsan calaamadaha dawakhaad, u qaado sida ugu macquulsan markaad sharaxdo waxa aad la kulantid. U hubso inaad u sheegto macluumaadka ku saabsan wax kasta iyo dhammaan daawooyinka aad qaadan karto, laguu qoray ama haddii kale, ama isbeddel kasta oo aad ka gaartay cuntadaada, qaabka nolosha, cabbitaanka khamriga, ama jadwalka shaqada. Si aad u fiican oo aad u aragto calaamadaha aad la kulantid, waxaa si sahlan loo ogaan karaa cudurka.
Ilaha:
> Ropper, A .; Samuels, M .; iyo Klein, J. Adams iyo Victor Principles of Neurology (10th Edition). New York: McGraw-Hill, 2014; ISBN-10: 007179474.
> Rubin, D. iyo Cheshire, W. Qiimeynta 'Dawakhaad' ee Xafiiska Xuurnimada. Seminar ku jira Naasnology . 2011; 31 (1): 029-041.