Dadka intooda ugu badani ma ogaan karaan haddii ay la kulmeen suuxdin, gaar ahaan haddii aysan horay u helin. Waxay sidoo kale kugu adkaan kartaa inaad ogaatid haddii qabashadeeda ay ahayd qalal ah ama qabsasho guud, oo aad u malaynayso inaad baranayso labada erayba.
Suuxdinta qallafsan waa suuxdinno ka soo baxa natiijada hawlaha korontada ee aan caadiga ahayn ee gobol gaar ah oo maskaxda ku jira.
Maskaxdu waxay si caadi ah u shaqaysaa si ay u daryeesho shaqooyinka sida abuurista fikrado iyo dhaqdhaqaaqyo marka unugyada maskaxdu "isweydaarsadaan" ayagoo u diraya calaamadaha korantada. Marka calaamadaha korantadu ay si khalad ah u daboolaan, maskaxdu waxay soo saari kartaa dhaqdhaqaaq aan loo baahnayn, sida suuxdinta.
Calaamadaha iyo muujinta suuxdintu waxay leeyihiin sifooyin caan ah, kuwaas oo inta badan siiya fikrado ku saabsan sababta keentay qalalaasaha iyo caawinta si loo go'aamiyo in ay yihiin focal ama guud ahaan. Daaweynta suuxdinta soo noqnoqota badanaa waxaa lagu hagaa haddii ay yihiin qabsasho qallafsan ama suuxdinta guud.
Waa Maxay Qalabka Qalabka?
Suuxdintu waa qasab maaha (ma aha mid ujeedo) isbeddel xagga miyir-qabka ama dhaqdhaqaaqa oo sababay hawl aan caadi ahayn, hawlaha korontada ee maskaxda. Qalabka xajmiga ah (oo loo yaqaanno suuxdinta qayb ahaan) ayaa loo yaqaanaa odhaaho maxaa yeelay hawlgalka koronto wuxuu ku bilaabmaa aag yar oo maskaxda ah oo laga yaabo inuu ku faafo ama aanu ku faafin si looga qayb galiyo aag weyn oo maskaxda ah.
Mararka qaarkood, suuxdinta farsamadu waxay ku bilaabataa qayb yar oo maskaxda ah waxayna si deg deg ah ugu lug leedahay labada dhinac ee maskaxda-laakiin waxaa weli loo tixgeliyaa suuxdinta qallafsan haddii ay ka soo jeedaan hal gobol oo maskaxda ah.
Calaamadaha qalalaasuhu waxay ku jiri karaan dhaqdhaqaaq aan raali aheyn ama jilicsan oo ah qayb yar oo ka mid ah jirka, gabbasho jirka oo dhan, gariir , hoos u dhac, ama maqnaansho la'aan.
Qalal Qalabka Farsamada Qalabka Qalabka ah
Nooca kale ee qalalaasaha waxaa la yiraahdaa suuxdin guud, taas oo ah suuxdin oo ka billowday hawlo koronto oo aan caadi ahayn maskaxda. Sababtoo ah suuxdinta farsamada waxay u faafi kartaa si dhakhso ah, taas oo keenaysa calaamado xooggan , mararka qaarkood qalalaaso qallafsan iyo qalab guud oo muuqaal ah ayaa u muuqda mid aad u eg.
Farqiga ugu weyn ee u dhexeeya suuxdinta foosha iyo guud ahaaneed waxaa ka mid ah:
- Qalabka xajinta ayaa laga yaabaa inuu ku bilaabmaa calaamadaha sida muruqyada ama murqaha muruqyada dhinac dhinac ah ee wajiga, gacanta, ama lugta ka hor intaan calaamaduhu bilaabin inay ku lug yeeshaan isbeddellada miyir-qabka ama dhaqdhaqaaqyo badan oo aan baahsaneyn. Suuxdin guud oo la socdo calaamadaha guud, sida miyir beelid ama garaaca wadnaha oo dhan bilowga.
- Qalabka xajinta wuxuu abuuri karaa astaamaha asalka ee daciifnimada sida Toddoba Paralysis ka dib markii qalalaka uu dhammaado, halka suuxdinta guud guud ahaan aaney dhicin.
- Qofka qabta qalabka farsamada waxaa laga yaabaa in uu leeyahay qalab koronto oo aan fiicneyn oo halbeeg gaar ah oo ku saabsan baaritaanka elektroensfalogrammka (EEG), halka qofka qaba suuxdinta guud loo filayo in uu yeesho qaabab badan oo aan caadi ahayn.
- Qabsashada xajmiga ayaa laga yaabaa inay la xiriirto cillado aan caadi ahayn oo ku saabsan baaritaannada sawirada maskaxda oo u dhigma calaamadaha qabashada hore ama qaabka EEG. Suuxdin guud oo guud ahaan looma hayo xidhiidhka noocan ah ee u dhexeeya maskaxda sawir-qaadista iyo calaamadaha qabashada ama qaababka EEG.
Guud ahaan, haddii aad qabtid suuxdin farsamo oo ka bilaabma qayb ka mid ah maskaxda, waxaa suurtagal ah in la qabsado qallalka oo ka yimaada gobolka kale ee maskaxda. Waxa kale oo suurtagal ah in la helo qulqulo iyo qallafsanaanta guud.
Astaamaha
Calaamadaha qallalku waa kala duwan yihiin waxaana laga yaabaa in ay bilaabaan qafiifin fudud, gariirin, ama isku xakameyn qayb ka mid ah jirka. Waxoogaa daqiiqado ah ama daqiiqado ah, astaamaha ayaa kordhin kara ama waxaa laga yaabaa inay iskood uga baxaan maaddaama waxqabadka korantada ee maskaxda uu ku faafo ama xaliyo.
Qallalku wuxuu noqon karaa mid aad u daran si aad u degdeg ah oo muujinaya muuqaalka ugu horreeya ee muuqaalka qallafsanaanta dhabta ah inuu dhab ahaantii u muuqan karo, oo laga yaabo inaan u muuqan in uu yahay mid feejigan.
Calaamadaha ugu horreeya ee qabsashada xajinta waxay ku jiri karaan:
- Jirka, madaxa, gacanta, lugta ama jajab jirka, dhejis ama gabbaad
- Dhaqdhaqaaq aan caadi ahayn ama aan caadi ahayn
- Mumbling or drooling
- Wacyigelinta oo yaraaday
- Miyir la'aanta
Sababaha
Qabsashada xuduudaha waxaa ka imaanaya aag maskaxda ah oo u nugul hawlaha koronto ee aan caadiga ahayn. Dhibaatooyinka dhaqdhaqaaqa korantada waxaa laga yaabaa inay joogaan laga bilaabo dhalashada, iyo mararka qaarkood qalalaasaha qallafsan ayaa laga yaabaa inay bilaabaan dhaawac maskaxeed waqti kasta inta lagu jiro carruurnimada ama qaan-gaarnimada.
Sababaha caadiga ah ee suuxdinta foosha waxaa ka mid ah:
- Dhalashada (iminka laga bilaabo dhalashada)
- Dhuun xanuun
- Buro maskaxda
- Stroke
- Cudurka maskaxda
- Kaadi dhiig oo aan caadi ahayn maskaxda
Ciladeynta
Suuxdinta qallafsan ayaa lagu ogaadaa isku-dar ah sifooyinka, kuwaas oo ay ka mid yihiin:
- Taariikhda Caafimaadka: Haddii aad bilowday inaad qabato suuxdin kadib marka aad la kulanto dhibaato daran oo madaxa ah ama ka dib marka lagugu sheego buro maskaxda, waxaa jira fursad aad u xoog badan oo ah inay suuxdiyaan.
- Tilmaamaha Qalalaasaha: Dhakhtarkaaga ayaa laga yaabaa inaanu marqaati ka aheyn qabashadaada, iyo haddii aad xasuusato waayo-aragnimada sida dareemo aan caadi ahayn ama dhaqdhaqaaqa jirka qayb ahaan, tani waxay soo jeedinaysaa qabsasho farsamo. Sidoo kale, markhaatiyaashu waxay eegaan dhaqdhaqaaqyada qayb ka mid ah jirkaaga ka hor ama inta lagu jiro qalitaankaaga, tani waxay sidoo kale taageeri kartaa ogaanshaha suuxdinta foosha. Haddii aad la kulantid curyaanimo la'aanta muddo gaaban ka dib markaad qabato, taasi waxay sidoo kale macnaheedu noqon kartaa in ay ahayd qalab qallafsan.
- Baadhitaanka jireed: Baaritaanka jireed ayaa kaa caawin kara dhakhtarkaaga in la ogaado haddii aad qabatay xaalad caafimaad taas oo kugula wareegi lahayd qalalaaso, sida istaroog.
- Baaritaannada sawir-maskaxda: Mararka qaarkood baaritaanka sawir-maskaxeed ayaa muujin kara aag dhaawac maskaxda ah ama cudur u dhigma qallal-xajinta. Si kastaba ha noqotee, inta badan, suuxdinta foosha ma aha mid la xidhiidha isku xirnaanta baaritaannada sawirada maskaxda.
- EEG: Qallalka qallafsan waxaa laga yaabaa in lala xiriiriyo aag farsamo oo ah ficil koronto oo aan joogto ahayn EEG, gaar ahaan ka hor intaan, muddada, ama ka dib qalalaasaha.
Daaweynta
Waxaa jira dhawr fursadood oo daaweyn ah oo loogu talagalay suuxdinta foosha. Kuwaas waxaa ka mid ah:
- Daaweynta: Waxaa jira tiro daawooyin ah oo daawada loo qaato oo daawada loo isticmaalo oo waxtar u leh xakameynta suuxdinta.
- Qaliinka: Ka qaadista lesion haddii uu jiro laf dhab ah oo keena suuxdinta, sida buro.
- Qalliinka Cagaarshowga : Waxaa jira dhowr qalliin oo qalliin ah oo ka hortagi kara qabashada soo noqoshada dadka qaarkiis ee qabta suuxdin.
Saadaasha
Haddii aad qabtid suuxdin farsamo, way soo laaban karaan ama waxay kari karaan keli ahaantooda. Way adagtahay in la saadaaliyo darnaanta iyo inta jeer ee suuxdinta mustaqbalka. Haddii aad qabtid hal ama dhowr suuxdin, waa muhiim inaad hesho daryeel caafimaad. Kooxda caafimaadkaaga ayaa sameyn doona qiimeyn buuxda ah si loo eego haddii aad u baahan tahay inaad qaadato daawo ama qalliin lagu sameeyo ka-hortagga qallalka.
Guud ahaan, dadka badankooda ee qabqabashada qallafsan waxay ku wanaajinayaan naftooda ama khibrad u leh inay xakameyaan niyad sameynta daaweynta ama qaliinka.
Qeybinta
Sida laga soo xigtay qeexitaankii 2017 ee suuxdinta by Ururka Caalamiga ah ee Ka Soo Horjeeda Cudurka, waxaa jira dhawr qaybood oo ah suuxdinta foosha. Qeybahaasi waxay ku saleysan yihiin dhowr arrimood, oo ay ku jiraan kuwa soo socda.
- Ogaanshaha: Waxay noqon kartaa mid caadi ah ama hoos u dhacda.
- Dhaqdhaqaaqa jirka: Qallalku waa laga yaabaa ama lama xiriiri karo dhaqdhaqaaq aan raali ahayn. Calaamadaha lagu garto qallalka xajmiga waxaa lagu sifeeyay sida atonic, automatisms, clonic, epileptic spasms, ama hyperkinetic, myoclonic, ama hawlaha tonic. Calaamadaha aan muraayadaha ahayn ee la xidhiidha qallafsanaanta foosha ayaa lagu sifeeyay mid madaxbannaan, dabeecad dabeecad, garasho, dareen, ama cillad dareen ah.
Ereyga
Qalal-qabashadu waxay si aad ah u welwelayaan adiga iyo dadka aad jeceshahay. Haddii aad la kulanto suuxdin, waa muhiim inaad hesho daaweyn degdeg ah. Marxaladda ugu dhow, kooxda caafimaadkaaga ayaa ka shaqeyneysa si loo hubiyo in qalalaasahaagu aanu sii socon muddo dheer, laga yaabo inay bilaabaan dawo si loo joojiyo qabsashada.
Markaad xasilloonaato, takhaatiirtaadu waxay u shaqeyn doonaan si ay u baaraan sababta ama nooca qallalkaaga waxaana laga yaabaa inay kuu bilaabaan qorshe daaweyn muddada-dheer ah si looga hortago qalitaan dheeraad ah, haddii loo baahdo. Inkastoo qabashada suuxdintu ay tahay mid walaac badan, waxaa muhiim ah inaad ogaato in qabashooyinka farsamada guud ahaan la maamuli karo daawo ama qalliin.
> Ilo:
> Qeybta Cusub ee Qalalinta Cusub ee Ururka Caalamiga ah ee Ka Soo Horjeeda Cudurka Dabaysha 2017, Fisher RS, Curr Neurol Neurosci Rep. 2017 Jun; 17 (6): 48. doi: 10.1007 / s11910-017-0758-6.