Suuxdintu waa dhacdo ayadoo lagu garto dhaqdhaqaaq aan qasab ahayn, isbeddelo miyir ama labadaba. Waxay u badan tahay inay dhacaan marka qofku qabo xanuunka suuxdinta, oo badanaa loo yaqaan 'epilepsy'. Mararka qaarkood, dadka aan qabin suuxdinta waxay sidoo kale la kulmi karaan suuxdin lama filaan ah, badanaa waxaa sabab u ah xaalado caafimaad oo kala duwan oo maskaxda ku hoos qoran.
Sababaha Sumaysiga
Dhaawaca madaxa iyo dhaawaca maskaxda - Dhibaatada madaxa ee daran waxaa laga yaabaa inay soo saarto qalitaan degdeg ah xilliga dhaawacyada iyo sidoo kale ay keeni karaan dhaawacyo maskaxda ah oo keenaya suuxdinta muddada dheer socota. Sababta ah in dhaawacyada maskaxda ay sababaan qalalaasuhu waa in dhiigbaxa iyo nabarrada gudaha maskaxdu ay faragelin karaan dhaqdhaqaaqa koronto ee caadiga ah ee maskaxda, soo saarida maskaxda (maskaxda) hyperactivity ama dareen-celin aan caadi ahayn oo keena qalal.
Jirooyinka Caafimaadka - Xaalado caafimaad oo dhowr ah ayaa sidoo kale faragelin kara hawlaha maskaxda, taas oo keenaysa qalal. Xaaladahaan waxaa laga yaabaa inay keenaan qalal jilicsan oo dhaca inta uu xannuunsan yahay, laakiin waxay sidoo kale sababi karaan horumarinta xummad joogto ah oo joogto ah oo sii socota xitaa ka dib marka xanuunka la xaliyo.
Cudurada keena suuxdinta waxaa ka mid ah:
- Kansarka maskaxda - Kansarka maskaxda ka soo baxa maskaxda ama kansarka maskaxda ku faafay maskaxda meelo kale oo jidhka ah wuxuu keeni karaa barar iyo cadaadiska maskaxda, oo carqaladeynaya dhaqdhaqaaqa caadiga ah ee maskaxda, iyo keena qalal. Suuxdintu waxay noqon kartaa calaamada koowaad ee qofku leeyahay kansar ama meel u dhow maskaxda. Inta badan, marka kansarku la saaro, suuxdintu mar dambe ma sii socoto.
- Stroke - Strokes waxay ka dhigtaa meelo yaryar ama ballaadhan oo maskaxdu ku dhacdo (dhaawaca unugyada) kuwaas oo soo saari kara qalalalka iyada oo looga hortago meelaha maskaxda ah ee ka shaqeeya sida caadiga ah. Dhibaatooyinka ku yimaada qaybo ka mid ah maskaxda, sida laf-dhabarka, waxay u badan tahay inay keenaan qalalaasaha qalalaasaha marka loo eego stroke qaybaha kale ee maskaxda, sida maskaxda.
- Hemorrhage - Baxnaanada maskaxda (dhiig-baxa gudaha ama hareeraha maskaxda) waxay sababi kartaa cadhada unugyada maskaxda, taas oo keenta qalal. Guud ahaan, stroke hemorrhagic ayaa badanaa la xiriira suuxdinta marka loo eego ischemic (la'aanta dhiig socodka).
- Cudurka maskaxda / Cudurka maskaxda - Caabuqyada maskaxda iyo infakshanku waa mid halis ah, waxaana laga yaabaa inay soo saaraan qalab degdeg ah, iyo sidoo kale suuxdin joogto ah. Encephalitis waa infakshan ama infakshin unugyada maskaxda. Xanuun maskaxda ah waa maskaxda ku xiran infekshanka maskaxda. Kuwani waa noocyo aan caadi ahayn ee infekshanka.
- Mininjaytis - Dhibaato ah mininjiyeyaasha (lakabyada ilaalinta ee ku wareegsan maskaxda) waxay jebin karaan dhaqdhaqaaqa maskaxda, taas oo keeneysa qalal. Waqtiga intiisa badan, suuxdinta oo la xidhiidha meningitis ayaa xaliya markii cudurka qoorgooyaha loo daaweeyo.
- Dhibaatooyinka dheef-shiid kiimikaadka - Isugeyn dheeri ah oo dheellitirka jirka iyo beerka iyo kalyaha oo gaba-geboobi kara hawlaha maskaxda ee maskaxda, taas oo keeneysa inaysan ka badneyn nuujinta, taas oo muujinaysa suuxdinta. Suuxdimaha oo ka yimaada cilladaha elekrooliga iyo guuldarada ka timaada badanaa ma sii socdaan marka dhibaatada caafimaad la xalliyo.
- Qandho - Qandho aad u sarreeya waxay keeni kartaa qalalaaso, gaar ahaan carruurta yaryar iyo carruurta. Noocyada suuxdinta waxaa lagu magacaabaa qallal qallalan. Haddii ilmahaagu qabo qabasho fecil , waxaad u baahan tahay inaad si dhakhso ah u hesho daryeel caafimaad ilmahaaga.
Suuxdinta waxaa sidoo kale sababi kara arrimaha la xiriira isticmaalka maandooriyaha:
- Caadaysiga khamriga - Caadi ahaan, khamriga soo noqoshada, taas oo ah joojinta joojinta alkahoolka ka dib isticmaalka culus, waxay keeni kartaa qalal. Dareen-celintaasi waxay noqon kartaa khatar, iyo haddii adiga ama qof aad taqaano waayo-aragnimada khamriga ee ka-soo-baxa qalalaasaha, waa lagama maarmaan in la helo daryeel caafimaad isla markiiba.
- Isticmaalka daroogada sharci darada ah - Daawooyin badan oo madadaalo ah ayaa la xiriira suuxdinta. Jawaabtani waa mid aan la saadaalin Karin waxaana dhici karta xitaa haddii aad isticmaashay daroogo gaar ah iyada oo aan hore loo soo qabin suuxdinta. Haddii adiga ama qof aad taqaanid qibradaha qallafsan ee lala yeesho daroogo sharci darro ah, waa inaad si degdeg ah u raadsataa takhtar, oo hubso inaad u sheegto kooxda caafimaadka ee isticmaalka daroogada si aad u hesho daaweyn degdeg ah oo haboon.
- Ka noqoshada daroogada - Ka laabashada daroogooyinka madadaalada ah, taas oo ka dhigaysa inay joojiso joojinta daroogada ka dib isticmaalka culus, waxay sidoo kale keeni kartaa qalal. Tani waa, sida khamriga ka baxsan, dareen-celin khatar ah oo u baahan daryeel caafimaad oo degdeg ah.
Sababaha Cudurka Epilepsy
Cudurka epilepsy wuxuu sababaa waxyaabo badan oo ay ka mid yihiin dhaxalka dhaxalka, dhalan-la'aanta, iyo astaamaha qaab-dhismeedka, sida dhaawacyada maskaxda, maskaxda, calaamadaha maskaxda, infekshanada maskaxda iyo burooyinka sida kor ku xusan. Si kastaba ha noqotee, dad badan oo qaba suuxdin ayaa sabab u noqon karta, xitaa kadib qiimeyn caafimaad oo ballaaran.
Suuxdinta suuxdintu waxay ku dhex jirtaa qoyska, dadka suuxdinta lehna waxay inta badan kobciyaan qallalkooda ugu horreeya labaatankii sano ee ugu horreeyay noloshooda.
Cudurka suuxdinta leh, cunuga wuxuu ku dhashaa qiyaasta suuxdinta, oo laga yaabo inuu yahay ama aan la dhaxli karin. Suuxdinta sifooyinka suuxdinta ee ku dhasha waxay caadi ahaan bilaabaan nolosha hore.
Qiimaynta caafimaad ee bukaanada leh qalalaasuhu badanaa waxaa ka mid ah maskaxda MRI (sawir faahfaahsan maskaxda) taas oo muujin karta haddii ay jiraan meelo waxyeello ah oo keeni kara qallalka, iyo farsamooyinka elektroensfalogram (EEG), oo ah tijaabo wareeg ah oo maskaxeed wuxuu qiimeeyaa shaqada maskaxda wuxuuna muujin karaa joogitaanka dhaqdhaqaaq aan fiicnayn oo caadi ah oo ka mid ah xanuunka suuxdinta. Hase yeeshe, dadka qaarkiis ee suuxdinta leh, tijaabooyinkan waxay noqon karaan kuwo caadi ah.
Qalabka Dabaysha
Waxyaallaha suuxdintu waa dhacdooyin ama duruufo loo yaqaan in ay ku dhacaan suuxdinnimo waxayna si gaar ah ugu dhiban yihiin dadka qaba suuxdinta. Haddii aad qabto suuxdin, ogaansho iyo iska ilaalinta waxyaabahaas kiciya waxay muhiim u tahay in la yareeyo khatarta haysashada.
Waxyaabaha la qabadsiiyo waxay ku jiraan:
- Qaadashada khamriga - Dad badan oo qaba suuxdinta khibradda suuxdinta mar kasta oo ay isticmaalaan khamriga. Tani waxay dhici kartaa xitaa haddii suuxdinta si wanaagsan loo xakameeyo anticonvulsants. Khamrigu wuxuu u bedeli karaa maskaxda waxqabadka korontada si uu u kiciyo qalal, isla markaana wuxuu faragalin karaa dheef-shiid kiimikaad ah, oo ka hortagaya daawada si habboon u shaqaynaya.
- Hurdada oo aan haysan - Daalidda oo ka dhalata hurdo la'aanta ama hurdada oo aan ku filnayn ayaa sidoo kale ah xeeldheer loo yaqaan 'suuxin'. Xaqiiqdii, hurdo la'aan EEG waa mid ka mid ah tijaabooyinka loo isticmaalo in lagu qiimeeyo xanuunka qalalaasaha. Hurdo la'aanta EEG waa EEG in la helo ka dib markii muddo hurdo la'aan ah oo hurdada ah. Qofka qaba suuxdinta, suuxdintu waxay u badan tahay inay dhacdo inta lagu jiro gobolka hurdada laga jaro, taasina waxa ay ka dhigeysaa xaqiijinta EEG ee hawlgalka qabashada oo ay u badan tahay, taas oo ka caawisa baaritaanka iyo daaweynta. Si kastaba ha noqotee, hurdo la'aanta EEG-yada waxaa mar walba lagu sameeyaa kormeer caafimaad oo u dhow, si loo qaboojiyo si ammaan ah loo kantaroolo.
- Nalalka iftiimaya - Maqalka sawirrada qallafsan ayaa ah suuxdintu ay keentay nalalka si deg deg ah. Inkastoo noocyadan suuxdintu aanay ahayn mid caadi ah, had iyo goorna waa dhibaato dhibaato ah dadka qaba suuxdinta, suuxdooyinka keenaya waxay noqon karaan kuwo aad u daran.
- Cadaadiska, isbeddelka cimilada, urta qaar - Dadka badankood ee qabaa suuxdinta sidoo kale waxay dareemaan dareemayaal gaar ah, sida walaaca, soo-saarka urka qaarkood, iyo xataa isbeddelka cimilada. Caddaymaha ku saabsan arrimahan oo kale sabab u ah suuxdintu ma aha mid joogto ah, kiciyeyaashu way kala duwan yihiin qof kasta.
Habka ugu muhimsan ee loogu talagalay dadka qaba cudurka suuxdinta si ay u maareeyaan xanuunka waa inay bartaan inay aqoonsadaan oo ay aqoonsadaan kiciyeyaasha shakhsi ahaaneed, iyo inay ka fogaadaan intii suurtagal ah.
Kahortagga Suuxdinta
Soodejintu waxay keeni kartaa xaalado bulsho oo waxyeello leh, dhaawac jireed, shil baabuur, iyo khasaare khatar ah. Mar kasta oo ay suurtagal tahay, waxaa fiican inaad ka hortagto qalalka. Waxaa jira laba hab oo muhiim ah oo looga hortago ka hortagga. Marka hore waa daawo:
- Anticonvulsants waa habka ugu waxtarka badan ee qofka qaba suuxdinta si looga fogaado in uu qabsado suuxdinta. Waxaa jira daawooyin anticonvulsant ah oo si firfircoon u xakameynaya qalalka. Haddii aad qabtid suuxdin, dhakhtarkaagu wuxuu awoodi doonaa inuu go'aan ka gaadho daawada anticonvulsant ama isku-darka antibonvulsants ay ku haboon tahay xakameynta xanuunka qalalaasaha.
- Qaadashada daawooyinka ladagaallanka suuxdinta ee xaddidan ayaa sidoo kale qayb muhiim ah ka ah xakamaynta suuxdinta. Haddii aad qaadaneyso daawada anticonvulsants si aad uga hortagto qalitaan, waa inaad u qaadataa sida loogu talagalay, iyo qiyaastii isla waqti isku mid ah maalin kasta. Guud ahaan, saameynta dawada ka hortagga uur-qaadidda waxay socon kartaa inta u dhexeysa 8 ilaa 48 saacadood, iyadoo ku xiran dawada. Joogitaanka jadwal caadi ah ayaa ah habka ugu wanaagsan ee lagu hayo heerka xitaa heerarka anticonvulsant ee jirkaada.
- Haddii aad dareento waxyeellooyin ka yimaada qaadashada daawada anticonvulsants , ama haddii aadan ku qanacsanayn daawada anticonvulsant ee aad qaadatey, waxaa muhiim ah inaad dhakhtarkaaga u sheegtid sida ugu dhaqsiyaha badan. Anticonvulsants waxaa guud ahaan loo qoraa xakameynta suuxdinta, laakiin waxaa sidoo kale loo qoraa dhibaatooyin kale oo caafimaad. Waa inaadan joojin qaadashada daawada anticonvulsant adiga oo aan kala hadlin dhakhtarka. Si dhaqso leh u joojinta daawooyinkaaga anticonvulsant waxay kicin karaan qalalalka, dhakhtarkaagu wuxuu kugula talin karaa inaad si tartiib ah uga soo baxdid daawada anticonvulsant ama aad u bedesho mid kale si aanad u aragto suuxdin ay sababtay daaweyn ka baxsan.
Nidaamka labaad wuxuu yahay in laga fogaado kicinta. Haddii lagugu soo helay cudurka suuxdinta, waa muhiim inaad ilaaliso caadooyinka qaab nololeedkaaga oo ka fogaanaya waxyaallaha suuxdinta ee loo yaqaan. Tani waxay ka dhigan tahay hurdo kugu filan, ma aha inaad cabto aalkolo iyo inaad ka taxadartid nalalka iftiinka dhaliya ama wax kasta oo kale oo aad shakhsi ahaan u aragtay.
Ereyga
Cudurka epilepsy waa xaalad caafimaad oo saameeya qaab nololeedkaaga. Waxaa jira tiro sababo la og yahay oo keeni kara in suuxdinno xitaa dadka aan qabin suuxdin. Qaar badan oo ka mid ah kuwani ma fududa inaad saadaaliso ama ka hortagto, sida encephalitis ama dheeli tirka dheeli tiran, halka qaar ka mid ah, sida ka-noqoshada daroogada, laga hortago.
Haddii lagugu soo helay cudurka suuxdinta, waxaad si weyn u yareyn kartaa fursadaha inaad qabsato suuxdin adigoo si joogto ah u qaadanaya daawadaada daawada anticonvulsant sida laguugu soo qoray, inaad la xiriirto wixii aad ka welwelsan tahay wixii daaweyn ah ee daawada daawada anticonvulsant ee dhakhtarkaaga, iyo barashada suuxdinta si aad uga fogaato suuxdinta loo yaqaan calaamadaha lagu yaqaan. Waxaa sidoo kale muhiim ah in aad fiiro siisid haddii aad aragto waxyaallaha khaaska ah ee ka hor dhacaya qaladkaaga, si aad uga hortagto xaaladahan sidoo kale.
Inta badan dadka qaba suuxdinta ayaa awood u leh in ay qaataan xakameynta xabsiyada si fiican loo qaado iyada oo la qaato dawada ka hortagga suuxdinta sida laguu qoray iyo iyadoo la adeegsanayo habab hab nololeed oo looga hortago uur qaadidda.
> Isha:
> Qalalis iyo sigaar-cabbid la'aanta: salaac ama caadi ah? Kasteleijn-Nolst Trenité DG, Epilepsia. 2012 Sep; 53 Qalabka 4: 105-13. doi: 10.1111 / j.1528-1167.03.03620.x.