Fahmidda sababta ay dadku u dhimi karaan waxay yareyn karaan kana hortagi karaan dhicitaanka
Dadka qaba cudurka Alzheimers iyo noocyada kale ee waallida waxay u muuqdaan kuwo halis sare ugu jira inay dhacaan. Waxay ka badan yihiin saddex jeer ka badan inta ay u badan tahay inay jabaan soodhow marka ay dhacaan, taasoo keenaysa qalliin iyo dhaqdhaqaaq la'aan. Heerka dhimashada ka dib laf-dhabarka loogu talagalay dadka qaba Alzheimers ayaa sidoo kale kordhay. Sidaas awgeed, ka hortagga ka-hortagga dadka waallida qaba waa muhiim.
Hal dariiqo oo lagu yareeyo dhacdooyinka dadka waallida qaba waa inay fahmaan sababta ay u dhacayaan. Haddii aan ogaano waxa keenaya kuwa aan jecelahay inay dhici karaan, waxaan isku dayi karnaa inaan rajeyno baahidaas oo aan hoos u dhacno.
Sababaha dhirta
Gaabisnimada Jirka, Isbeddelada Gait iyo Isku-dhafid la'aanta
Dadka qaarkiis ee marxaladaha hore ee Alzheimers ayaa ah kuwo aad u fiican oo u socdaalaya malaayiin maalin kasta, halka kuwa kale ay u muuqdaan inay dhibaatooyin ka soo bixi karaan ka hor intaan dhibaatooyinka xasuustu bilaaban. Cilmi-baarista qaarkood ayaa xitaa muujineysa in hoos u dhaca socodka (habka uu qofku u dhaqaajiyo lugahooda markay socdaan) ama miisaanku wuxuu noqon karaa muujiye hore oo muujinaya hoos u dhaca garashada. Marka Alzheimer uu u gudbo marxaladaha dhexe iyo marxaladaha danbe, wuxuu keenaa hoos u dhaca xoogga muruqyada, socodka iyo dheelitirka.
Jabka jimicsiga jirka
Ka sii daridda kor ku xusan, shakhsiyaadka qaarkood ma helaan dhaqdhaqaaqa jirka oo ku filan. Faa'iidooyinka jimicsiga jirka ee jahawareerka waa badan yihiin, waxaana ku jiri kara shaqo maalmeedka oo kordhay iyo garashada hagaajinta.
Maqnaanshaha Maqalka
Sida horumarka Alzheimers, in dadka la jecel yahay inay ka dhacaan waxay noqon karaan kuwo sii kordhaya, qayb ahaan sababtoo ah hoos u dhaca garashada ee la xidhiidha cudurka. Tusaale ahaan, xitaa haddii aad u sheegi karto ninkaaga in uusan ka soo bixin kursigiisa isaga oo aan gargaar helin, sababtoo ah xasuusta uu ku dhaco , wuxuu si joogta ah isku dayi karaa inuu si madax-bannaan u socdo marka uusan ammaan u ahayn sidaas. Waxa uu socdo markii uu rabay noloshiisa oo dhan, si uu u xasuusto hadda uusan aheyn mid xoogan ama joogtada ah oo ku filan in la sameeyo taasi waxay noqon kartaa isbeddel adag.
Xukunka liita
Mararka qaar, dhacdooyinka ayaa dhacaya sababtoo ah xirfadaha go'aan qaadashada liidata, sida isku dayga in ay keligood ku socdaan tallaabooyinka ama dibedda bartamaha jiilaalka barafka.
Dhibaatooyinka Maskaxda ah
Sababtoo ah Alzheimers ayaa saameyn karta awoodda visite-ka, qofku wuu khaldami karaa waxa uu arko oo uu ku yareeyo tallaabooyinka, dhul aan caddaalad ahayn, meelaha shimbiraha ah ee dabaqa, ama isbeddelka midabada dhulka. U hubso inaad aragto aragti si joogto ah, sababtoo ah indhaha indhahoodu hoos udhigi karaan geedi socodka gabowga. Tusaale ahaan, aragga liita wuxuu ka hortagi karaa inuu arko warqadda dhulka ku dhufatay taasoo keeni karta in uu qulqulo oo dhaco markuu ku sii socdo.
Isreebreebka
Marmarka qaarkood waxay dhacdaa sababtoo ah wax ka yar xaaladaha guriga ee ugu fiican, sida faraca badan oo isku daya inay isku dayaan inay ku wareegaan. Qaar ka mid ah dadka qaba cudurka 'dementia' ayaa leh dabeecad si ay u hantiyaan waxyaabo kor u qaadi kara khatarta ah inay u socoto.
Daal
Qaar ka mid ah ayaa dhici doona waqti cayiman oo maalinta ah, sida fiidkii ka hor sariirta marka qofkii aad jeceshahay uu daalan yahay maalinta.
Waxyeelada daaweynta ee daaweynta
Daawooyinka qaarkood waxay kordhin karaan khatarta dhacdooyinka. Tusaale ahaan, daawooyinka antipsychotic , tusaale ahaan, waxay mararka qaarkood yeelan karaan saameyn dhinaca hypotension , oo qofku uu si lama filaan ah u dareemo hoos u dhaca dhiig karka haddii ay si dhakhso ah u istaagaan.
Daawooyinka kale, sida dawooyinka hypnotics (daawooyinka fududeynaya hurdada) waxay sidoo kale keeni karaan lulmo-hurid ah oo kordhin kara fursadda dhicitaanka. Daawooyinka ka shaqeeya hoos u dhigidda cadaadiska dhiigga (oo loo yaqaanno antihypertensives) waxay sababi kartaa dawakhaad.
Kafaftirayaasha kale ee gaaban
Nasasho la'aan
Miyuu jirku u baahan yahay in la fidiyo oo leyliyo? Waxaa laga yaabaa inuu isku dayayo inuu kursigiisa ka soo baxo sababtoo ah waa in uu dhab ahaantii dhaqaaqo oo uusan fursad u helin inuu sidaas sameeyo si ammaan ah. Hubso in qofkii aad jeceshahay uu leeyahay jimicsi ku filan isla markaana bedelaya booskiisa. Haddii aadan ku filnayn inaad ku caawiso isaga si amaan ah, u fiirso inaad haysato daryeel caafimaad guri ama kaalmo kale oo guriga ah si aad u dhammaystirto.
Niyad jab ama xanuun
Miyuu ku jiraa xanuun ama miyuu ku raaxaystaa? U hubso inaad qiimeyso suurtogalnimada xanuunka , halkii aad u sheegi lahayd inaad dib u fadhiisato. Dadka qaarkood ee waallida qaba ma awoodaan inay si ku filan u muujiyaan xanuunka ama raaxo darro, laakiin waxaad awood u yeelan kartaa inaad aragto murugo ama aad aragto taahid ama naxdin. Haddii xanuunku uu yahay arrin, waxaa laga yaabaa inaad awood u yeelatid inad ku dhejisid meel ka duwan ama daawooyin qaar.
Gaajo ama Thirst
Mararka qaarkood, qofku wuxuu isku dayaa inuu kaco xitaa haddii uu yahay mid daciif ah sababtoo ah wuxuu gaajo ama harraadaa. Haddii tani ay tahay kicinta qofka aad jeceshahay, hubi inaad siiso cunto badan oo cunid si baahidaas loogu daboolo isaga.
Baahida loo Isticmaalayo Biyaha
Miyuu isku dayayaa inuu keligiis kor u qaado sababtoo ah wuxuu u baahan yahay inuu isticmaalo musqusha? Dad badan, dardar gelinta isticmaalka musqusha ma dhicin waqti dheer ka hor inta aan la goynin, sidaas darteed haddii qofkii aad jeceshahay uu sugi lahaa caawinaad, wuxuu fahmi karaa inuu kor u kaco.
Murugo
Miyuu wax raadinayaa wax uu sameeyo? Xanuunku waa dhibaato joogto ah dadka waallida qaba. Uma sii wadayaan inay shaqeeyaan ama leeyihiin liis dheer oo ah waxyaabo badan oo ay ku gaaraan waqti go'an. Haddii uu dhaco sababtoo ah wuxuu u wareegay oo caajisey, u fiirso fikradahaas waxqabad macno leh .
Kali
Marka la eego xididka la midka ah, dadka qaarkood waxay isku dayaan inay iskood u socdaan markay iyagu awoodi kari waayeen sababtoo ah waxay kaligood yihiin. Is-dhexgalka bulshada ayaa muhiim u ah dadka da 'kasta, iyo baahidaani ma dhumin markii qof uu leeyahay Alzheimer. Iska hubi in uu leeyahay fursad uu kula xiriiro dadka kale , xitaa haddii ay tahay dhawr daqiiqadood. Ma aha oo kaliya inaad yarayso fursadda dhicitaanka, waxaad sidoo kale kaa caawin kartaa hagaajinta niyadda iyo tayada guud ee nolosha .
Ereyga ka
Raadinta sababaha kala duwan ee fallaaduhu waxay kordhin karaan wacyiga waxayna rajeynayaan inay ka hortagaan inay dhacaan qaar ka mid ah dhacdooyinka. Haddii dhacdooyinku dhacaan, falanqaynta sababta asaasiga ah ayaa kaa caawin karta in la go'aamiyo waxa laga yaabo inay dhalisay dayrta oo ay iftiimiso sidii looga hortagi lahaa dayrta mustaqbalka. Nidaamyadan ficil-celinta ah ee looga hortago ka-hortagga waa arin muhiim u ah bixinta daryeelka tayada leh ee dadka qaangaarka ah ee waallida qaba.
Ilaha:
Da'da iyo da'da. Khatarta jabida iyo dhimashada dambe ee bukaanka cudurka Alzheimer ee Boqortooyada Ingiriiska, 1988-2007. http://ageing.oxfordjournals.org/content/40/1/49.abstract?sid=02dbc022-d8eb-4fb3-a547-3f781daf1540
Xarunta Fischer ee Xarunta Cilmi-baarista ee Alzheimers. Dadka qaba Alzheimer ee Halista Ugu Sarreeya ee Dhimashada iyo Dhaawaca. http://www.alzinfo.org/04/articles/people-alzheimers-high-risk-falls-injury