Mininjaytiska lagu ogaado xaqiijinta infakshanka ama aqoonsashada caabuq ku dhaca dheecaanka cerebrospinal (dareeraha ku wareegsan maskaxda). Sababtoo ah mininjaytis waa infakshan ama barar ku dhaca maskaxda, kuwaas oo ah lakabyada ilaalinta ee daboolaya, ilaalinaya, iyo boogta maskaxda.
Calaamadaha waxaa lagu sameeyaa iyadoo la adeegsanayo lumbar puncture, taas oo ah baaritaan baaritaan oo lagu ogaanayo baaritaanka lagu ogaanayo dareeraha laf-dhabarka kaas oo ku lugleeya dheecaanka laf-dhabarka iyadoo la adeegsanayo irbad lagu rido dhabarka hoose.
Self-Check / Test-At-Home
Madax xanuunka loo weheliyo qoortu adagtahay waa astaamaha lagu yaqaan 'meningitis', oo waxaa jira dhowr calaamado oo muhiim ah oo aad ku ogaan karto haddii aad u maleyneyso in adiga ama ilmahaagu ay qabaan qoor-gooye, oo ay ku jiraan madax-xanuun, madax-xannuun ama qoorno xanuun, qandho, xanuun dhabarka , finan meel kasta oo jidhka ah, iyo calaamadaha hargabka.
Labo iyo Tijaabo
Baaritaano dhowr ah ayaa xaqiijin kara cudurka qoorgooyaha. Marka cudurka menanjiito uu keeno jeermis, baaritaanno ayaa laga yaabaa inuu awoodo inuu aqoonsado viruska ama bakteeriyada gaarka ah ee keena.
Imtixaanka dhaqaalaha ah
Dhakhtarkaagu waxaa laga yaabaa inuu indhahaaga ku eego indhacalmoscope, kaas oo xoojiya aragtida ishaada adiga oo aan si toos ah u taaban. Tijaabadan aan-soo-qaadintu wuxuu u oggolaanayaa dhakhtarkaaga inuu ogaado inaad leedahay barar ama daruuro indhahaaga ka dambeeya, labaduba waxay tilmaami karaan cudurka meningitis-ka ee u baahan daaweyn degdeg ah.
Imtixaanka Dhagta
Haddii aad qabtid qoorgooye (mininjaytis) oo keentay qadar badan oo ah barar ama maskaxda gudaheeda, dhakhtarkaagu wuxuu arki karaa calaamadaha barar isagoo eegaya gudaha dhegtaada.
Baaritaanka Dhiiga
Baaritaanka dhiigga wuxuu muujin karaa calaamadaha caabuqa sida unugyada dhiiga cad oo sareeya. Haddii mininjaytisku kugu adkaado sepsis (infekshanka dhiigga), baaritaanka dhiiggaagu wuxuu muujin karaa bakteeriyada sidoo kale. Cagaarshowga "Viral meningitis" ma aha mid caadi ahaan ku lug leh dhiigga oo aan la xiriirin sepsis.
Lumbar Puncture (LP)
Baaritaan oo ku lug leh ka saarista dheecaanka cerebrospinal (CSF) jirkaada, LP waa tijaabo ka soo horjeeda. Tani waa baaritaan nabadgelyo leh, dhakhtarku uu waayo aragnimo u leh. CSF waa dareeraha ku wareegsan maskaxdaada iyo xangulada laf-dhabarka waxayna bixisaa macluumaadka ugu badan ee cudurka. Waxay kuu sheegi doontaa haddii aad qabtid cudurka menanjiito iyo sida dhabta ah nooca. CSF waxaa lagu falanqeyn karaa borotiinada, unugyada dhiigga cad, dhiigga, iyo jiritaanka jeermisyada.
Haddii aad leedahay LP, waxaad ku seexan doontaa dhinacaaga iyadoo lugahaaga u laabanayaan jirkaada booska uurjiifka ama waxaad ku fariisan doontaa jirkaada sare ee qafiifka ah. Dhakhtarkaagu wuxuu nadiifin doonaa maqaarka maqaarka hoose ee dhabarkaaga wuxuuna ku gelin doonaa irbad godan si uu u oggolaado dheecaanku inuu ku soo galo. Dhakhtarkaaga ayaa laga yaabaa inuu cabbiro cadaadiska dareeraha marka uu CSF-ku bilaabmayo.
Saameynta ugu badan ee daaweynta LP waa madax xanuun, kaasoo caadi ahaan soconaya dhowr saacadood. Waxaad ujiri kartaa adigoo cabaya cabitaanno iyo inaad jiifto meel bannaan saacado yar.
Electrencephalogram (EEG)
EEG waa tijaabo koronto oo ogaan karta waxqabadka korantada ee maskaxda. Waxaa badanaa loo isticmaalaa in lagu qiimeeyo qalalaasaha iyo isbeddelka miyir-qabka.
Inkastoo aysan caadi ahaan ahayn mininjaytis si ay u keento firfircoonaanta koronto ee maskaxda, waxaad u baahan kartaa EEG haddii aad qabtid waxqabasho ama isbeddel miyir-qabka ah, oo ah calaamadaha mininjaytis daran oo u gudbay cudurka encephalitis (cudurka maskaxda).
Sawirka
Daraasadaha sawiradu waxay si gaar ah u caawin karaan qiimeynta meningitis. Calaamadaha mininjaytisku way adagtahay in laga gooyo calaamadaha cudurada kale ee maskaxda, sidaas awgeed sawiradu si dhakhso ah ayey u kala saari kartaa xaaladaha neerfaha.
Maskaxda CT ama MRI
Sawirada maskaxda ee cirbadaha ka soo horjeeda ayaa lagu ogaan karaa caabuqa meningitis. Inkastoo infakshanka cudurrada "meninges" had iyo jeer ma muuqdaan baadhitaanada maskaxda, daraasadahani waxay sidoo kale aqoonsan karaan xaaladaha kale ee neerfaha sida burooyinka maskaxda, madax-dhiigfuranka, dhiig-baxa maskaxda iyo maqaarka, iyo encephalitis oo laga yaabo in ay la socdaan calaamadaha isku midka ah ee ku dhaca meningitis-ka.
Lafdhabarta MRI
Sida maskaxda MRI ama CT-ga ee maskaxda, laf-dhabarka MRI ayaa laga yaabaa inuu awoodo inuu ogaado caabuqa maskaxda. Waxay sidoo kale aqoonsan kartaa dhibaatooyinka kale sida burooyinka, dhiigbaxa. ama maqnaashaha. Inkasta oo CT-du uu yahay mid waxtar leh, laf-dhabarka CT caadi ahaan ma aha tijaabada lagu taliyey in lagu sawiro lafdhabarta.
Xerada X-Ray
Raajo laabta ah ayaa tilmaamaya caabuq ku dhaca laabta ama sambabaha, taas oo noqon karta calaamad muujinaysa in bakteeriyada faafa ama fayrusku ay saameynayso meelaha kale ee jirka.
Tijaabooyin kala duwan
Sababtoo ah mininjaytisku waxay keeni kartaa xannuun iyo qandho, waxay ku xirmi kartaa calaamadaha infekshannada kale iyo xaaladaha neerfaha, gaar ahaan hore.
Hargab ama Caabuq faafa
Qoorgooyaha 'meningitis' waxay keenaan calaamado la mid ah kuwa infekshanka caadiga ah ee fayraska. Farqiga ugu weyni waxa weeye in calaamadaha menanjiito ay badanaa ku lug yeeshaan madaxa, qoorta iyo indhaha, halka infekshannada kale ay badanaa ku lug leeyihiin cunaha iyo sinaha, waxayna keenaan lallabbo, matag iyo shuban. Badanaa, si kastaba ha ahaatee, qoorgooyaha waxaa weheliya hargabka.
Madax xanuunka Migraine
Madax xanuunka migraine waxay keenaan madax xanuun iyo qoorta daran, lalabbo, iyo madax-xanuun, iyo xitaa soo saari kara calaamadaha neerfaha.
Haddii aadan horey u qabin madax xanuunka migraine, waa in aanad marnaba u qaadin in madaxa ama qoorta xanuunka uu yahay madax xanuunka dhanjafka. Haddii aad qabtid madax xanuunka madax-xanuunka, waa inaad raadsataa daaweyn haddii xanuunkaagu ka duwan yahay caadiyan ama ay weheliso qandho.
Caabuqa Nidaamka
Xanuun daran oo saameeya jirka oo dhan wuxuu keeni karaa calaamado la mid ah kuwa qoorgooyaha, oo ay ku jiraan madax xanuun iyo qandho. Farqiga ugu weyni waa in infekshanka nidaamku uusan caadi ahaan keenin xanuunka isbeddelaya jimicsigaaga, sida qoorgooyaha uu sameeyo.
Ensephalitis
Encephalitis waa caabuq ama infekshan maskaxda laftiisa. Waxaa loo tixgeliyaa halis iyo nolol halis ah marka loo eego qoorgooyaha waxaana loo baahan yahay daryeel heer sare ah si looga hortago dhaawac maskaxeed oo joogto ah.
Faraqa ugu weyn ee u dhaxeeya labada xaaladood waa darnaanta. Haddii aad leedahay calaamadaha cudurka qoorgooyaha, waa inaad si dhakhso ah u raadsataa takhtar iyo baaritaanka dhakhtarkaaga iyo baaritaanka qalliinka ayaa kala duwanaan kara labada xaaladood. Ma aha wax caadi ah, laakiin qoorgooyaha ayaa u gudbin kara cudurka encephalitis, gaar ahaan haddii aad leedahay difaac yaraanta.
Cadaadiska murqaha
Murqo adag oo la jiidanayo garbaha sare ama dhabarka sare waxay sababi kartaa xanuun daran oo xitaa ka sii daraya dhaqdhaqaaqa. Farqiga weyn ee ka dhexeeya murqaha muruqyada iyo meninjirta ayaa ah in xanuunka muruqa muruqu uu caadi ahaan ujoogo muruq gaar ah oo ay u badan tahay inuu ka sii daro isaga oo u wareegaya aagga xuduuda dhexe ee xanuunka, halka xanuunka meningitis uu sii kordhay inta badan dhaqdhaqaaqyada madaxa iyo qoorta.
Xanuun Abneerka
Maskaxda maskaxda waa aag caabuq ah maskaxda. Si ka duwan sida meningitis iyo infakshanada encephalitis, waxay keeni kartaa qaas ahaan halkii ay ka muuqan lahayd calaamadaha maskaxda ee guud oo aysan u badneyn inay qandhada keento. CTI ama MRI waxay aqoonsan kartaa maqnaashaha maskaxda, oo u baahan daaweyn.
Cadaadis Dhiig oo Dheer
Haddii aad leedahay cadaadis dhiig oo hooseeya sabab kasta ha noqotee, sida fuuqbaxa, dhiigbaxa, ama xaalad caafimaad, waxaad dareemi kartaa wareer, madax xanuun, iyo daal. Sida meningitis-ka, astaamahaaga ayaa ka sii dari kara isbedelka booska jirka.
Haddii aad qabtid cadaadis dhiig oo hooseeya, waa inaadan filanin inaad qandho ama qoortu adkaato, dhakhtarkaagu wuxuu ogaan karaa cadaadiska dhiigga ee hooseeya oo leh cadaadis dhiig oo fudud.
Qalalaasaha
Soodejintu badanaa waxay keenaan isbeddelo xagga miyir-qabka waxaana laga yaabaa inay la xiriiraan lenargare, madax-wareer, iyo madax-xanuun. Marka suuxdintu ay keento qandho, qandhooyinka ayaa guud ahaan aad u kooban oo ku jira muddada dheer waxayna xallinayaan iyaga u gaar ah. Marmarka qaarkood, qoorgooyaha, iyo inta badan cilladda encephalitis, waxay keeni kartaa qalal.
Stroke ama Dhiigbax ku dhaca Maskaxda, ama Buufiyeyaasha
Xaaladahaan waxay soo saaraan waxa lagu tilmaamo sida xanuuno maskaxda ah, oo soo saara astaamaha dareemayaasha. Guud ahaan, stroke, dhiigbaxa, iyo burooyinka maskaxdu waxay soo saaraan astaamo gaar ah oo maskaxda ah halkii ay ka muuqan lahaayeen calaamadaha caadiga ah, laakiin mararka qaarkood calaamadaha xaaladahaani waxay la kulmi karaan kuwa qoorgooyaha. Baaritaanka neerfaha iyo sawirka maskaxda ayaa go'aamiya calaamadahaaga marka calaamadaha ay isku dhejiyaan.
> Ilo:
> Aronson PL, McCulloh RJ, Tieder JS, iyo al. Codsashada shuruudaha Rochester si loo ogaado dhallaanka yar-yar ee qaba bakteeriya iyo meningitis. Pediatr Emerg Care. 2018 Feb 5: doi: 10.1097 / PEC.0000000000001421. [Epub ka hor daabac]
> de la Motte MB, Abbas R, et al. Xanuunada infakshanka nidaamsan ee bukaanjiifka ah ee loo yaqaan 'meningitis aseptic'. Clin Med (London). 2018 Mar; 18 (2): 132-137. doi: 10.7861 / clinmedicine.18-2-132.