Saameynta Dhaawaca Xarunta Isgaadhsiinta ee Brain
Qanjirka maskaxdu waa sarreyn la mid ah oo saldhig u ah maskaxda kaas oo maskaxda ku xiraya xudunta lafdhabarta. Waxay u adeegtaa sida xarun isgaadhsiinta maskaxda iyo iskuduwaha meelaha dareenka korontada ku shaqeeya dhammaan qaybaha jirka.
Cudurka 'Multiple Sclerosis' (MS) waxaa calaamad u ah abuurista lesions (oo loo yaqaano dabaqyo) qaybo ka mid ah habka dhexe ee neerfaha.
Iyada oo ku xiran meesha meesha dabaqadu ku yaalaan, isdifaaca dareenka ayaa laga yaabaa in la joojiyo, taas oo keenta in calaamadaha calaamadaha maskaxeed ee aan la xidhiidhno MS.
Sida uu Maskaxdu u shaqeynayo
Ka fakar maskaxda maskaxda sida koontoroolka kontaroolka ee shabakad isgaarsiineed oo ballaaran. Maadaama fariimaha laga soo diro maskaxda, waxay ku gudbaan maskaxda maskaxda qaabka koronto-qabadka. Halkaan waxaa ah in dareen-celinta loo gudbiyo shakhsi shakhsiyeed oo loo yaqaano medulla oblongata, pons, iyo fareemka - mid kasta oo kormeeraya qawaaniinta madaxbannaanida gaarka ah (gardarrada) iyo jilicsanaanta (iskaa wax u qabso).
Marka laga bilaabo isku-dhafan, dareen-qabadka waxaa loo gudbiyaa xudunta laf-dhabarka iyada oo loo marayo shabakad unugyada dareemayaasha, oo loo yaqaano neurons. Mid kasta oo neuronku waa isku xiran yahay fiilooyinka loo yaqaan 'thread-like', oo loo yaqaan 'axons', kaas oo gudbiya farriinta gudbinta mashiinka gaarka ah ama habdhiska dareenka.
Qeybaha Maskaxda Maskaxda
Maskaxda maskaxda, yar yar, waxay u adeegtaa ujeeddo weyn.
Waxay mas'uul ka tahay sameynta dhammaan isgaadhsiinta laga bilaabo maskaxda (qaybta ugu weyn ee maskaxda) iyo cerebellum (badanaa loo yaqaan "mini-maskaxda") inta kale ee jirka. Waxay ka kooban tahay 10 ka mid ah 12 dareemayaal, oo loo yaqaanno dareeraha maskaxda, oo adeega madaxa, wajiga, iyo xubnaha gudaha. Intaa waxaa dheer, waxay xakameysaa nidaamyada aasaasiga ah ee jirka iyo dareenka ee aan u baahanahay inaan shaqeyno oo aan noolaano.
Nidaamka maskaxda ayaa la jebiyey saddex qaybood:
- Medulla oblongata, oo ku yaal qaybta hoose ee maskaxda maskaxda, waxay udub-dhexaad u tahay xaddiga garaaca wadnahaaga iyo cadaadiska dhiiggaaga. Waxa kale oo uu isku dubaridaa falal aan ikhtiyaar ahayn sida qufac, hindhiso iyo matag.
- Pons wuxuu ku yaalaa qaybta dhexe ee maskaxda maskaxda wuxuuna mas'uul ka yahay xakameynta neefsashada iyo hurdo qoto dheer. Waxay kaloo ku lug leedahay dareemo la xidhiidha maqalka, dhadhanka, iyo dheelitirka.
- Dhabarka, oo sidoo kale loo yaqaan "mesencephalon", wuxuu ku yaalaa dhamaadka sare ee maskaxda maskaxda wuxuuna mas'uul ka yahay gudbinta dareen-celinta dhexe ee muuqaalka, dhawaaqa, iyo dhaqdhaqaaqa jidhka. Waxay kaloo xakameysaa hawlaha nafaqada ah sida dheef-shiidka, heerka wadnaha, iyo heerka neefsashada.
Intaa waxaa dheer, in saddexdaas gobolba waa shabakad cufan ee wadooyinka dareenka, oo loo yaqaanno qaabdhismeed muuqda , kaas oo hagaajinaya heerka guud ee miyirkaaga.
Sidee MS Ay Saameyn Ugu Jiraan Maskaxda
Inkastoo sababta keentay calaamadaha sclerosis badanaa aaney cad ahayn, waxa la rumeysan yahay inuu yahay mid aan awoodin (oo ah unugyada difaaca jirka ee caadiga ah, unugyada caafimaadka qaba) ama cudur-maskaxeed oo dhexdhexaad ah (kaas oo ah caabuq ka yimaadda jawaab celin aan caadi ahayn oo sababa waxyeelada unugyada).
Xaalad kasta, MS waxaa loo tixgeliyaa cudur halis ah kaas oo xannibaya daboolka ilaalinta neur-mareenka, oo la yiraahdo kalluunka myelin.
Marka tani dhacdo, neur-mareenadu waxay bilaabaan inay waxyeello dareemaan inta xariiqda isgaadhsiinta ee u dhexeeysa unugyada. Dhibaatada hormariska ah ee ay keento demiyadu waxay keenaysaa in nabaro dareemo ah ay ku dhacaan qaab dabiici ah.
Astaamaha Dhaawaca Dhaawaca Maskaxda
Lakabyada waxay ku kobcin karaan meel kasta oo ka mid ah habka dhexe ee dareenka, laakiin marka ay sidaas sameeyaan maskaxda maskaxda, waxyaalla badan oo naafo ah ayaa laga yaabaa. Kuwaas waxaa ka mid ah:
- Hoosudhaca aragga, oo ay ku jiraan aragtida laba geesoodka ah ama dhaqdhaqaaqa isha gaaban
- Dhaqdhaqaaqa baabuurka, oo ay ku jiraan luminta maareynta maarrka ama daciifka jilicsanaanta
- Maqalka maqalka, oo ay ku jiraan dhegoolnimada, maqnaashaha, ama dulqaadka codka
- Naaquska hadalka, oo ay ku jiraan hadalka hadalka iyo hababka aan joogtada ahayn
- Lumida dareenka, oo ay ku jiraan dhadhanka, urta, ama dareenka maqaarka
- Lumarka miisaanka ama cirridka
- Lumida dhaqdhaqaaq wanaagsan, oo ay ku jiraan qorista ama xirfadaha qorista
- Jawaab niyadeed oo aan caadi ahayn, oo ay ku jiraan oohin aan habooneyn ama qosol
- Dhibaatooyinka liqitaanka, oo ay ku jiraan burqashada, qufaca, ama xoqan
Xaddiga ka-qaybgalka xakameynta waxaa badanaa lagu ogaan karaa sawir-baadhista qanjirada magnetka (MRI) . Inkastoo dib u noqoshada dhaawaca dareemadu ay adagtahay, cilmi-baarisku wuxuu bilaabay inuu muujiyo ballan-qaad uu ku kobcinayo dib-u-hagaajinta iyada oo loo marayo isticmaalka unugyada difaaca jirka, qaliinka unugyada unugyada, iyo walxaha dawooyinka daroogada ilaaliya.
> Isha:
> Lublin, F .; Reingold, S .; Cohen, J. et al. "Qeexidda koorsada kiliiniga ee sclerosis badan: Dib u habeynta 2013." Nuurolojiyada. 2014; 83 (3): 278-286.