Frontal, Parietal, Temporal, iyo Dhaawac Lobe Cudurka
Alzheimer ugu dambeyntii wuxuu saameeyaa dhammaan qeybaha maskaxda laakiin qof waliba wuu saameeyaa si ka duwan sida uu cudurku u socdo. Qeyb ahaan, tani waxay sabab u tahay dabeecadda iyo xaddiga dhaawaca ee keenay meelo kala duwan oo maskaxda ah.
Qayb kasta oo maskaxda ah waxaa loo yaqaana lafo. Halkan, waxaan eegnaa saameynta dhaawaca afarta naqshadood ee maskaxda: frontal, occipital, parietal, iyo temporal.
Dhibaatada Laaban ee Laaban ee Cudurka Alzheimers
Sida magacu soo jeediyo, lafaha hore ee maskaxdu waa dhinaca hore. Dhaawac xagga lafaha hore wuxuu yeelan karaa saameyno dhowr ah marka la eego nooca iyo darnaanta. Tusaale ahaan, waxyeelladu waxay keeni kartaa luminta dhiirigelinta, qofkuna uu noqdo daal, ciriiri daro iyo inuu dhibsado sariirta.
Sababtoo ah xarumaha hore ee muhiimka ah ee qorshaynta iyo qabanqaabinta ficilladeena waxyeelladu waxay keeni kartaa in dadku dib-u-bartaan xitaa hawlaha ugu fudud, ee aan run ahaantii ahayn ikhtiyaarka waallida. Cudurka Alzheimer , calaamad muujinaysa dhaawac xagga lafaha ah ayaa laga yaabaa in uu arko qof inuu sameeyo wax la mid ah marar badan sida maro maro, kabo saarista ama dibedda, ama si isdabajoog ah ama u taabto wax aan ujeeddo lahayn.
Noocyada horay loola jeedo waxay sidoo kale leeyihiin door ku saabsan habdhaqanka anshaxa iyo ka caawinta inaan ka hortagno inaan sheegno ama sameyno waxyaabo laga yaabo in loo arko inay yihiin hanjabaad, qosol ama guud ahaan habooneyn.
Burburku wuxuu keeni karaa dabeecado kala duwan sida dhaarasho, dhar xidhid, kaadida dadweynaha, cunida & cabbitaanka waxyaabaha aan cuntada ahayn, iyo wixii la mid ah.
Dhibicda Laab-Jabka ah ee Cudurka Alzheimers
Xasaasiyadda miisaanka ee maskaxda ayaa muhiim u ah xasuusta. Xusuusteena xasuusta dhacdooyinka waxaa loo yaqaan xasuusta laf dhabarta. Xasuusta xasuusta waxay naga caawinaysaa inaan xasuusto waxyaabaha sida meesha aan uga tagnay furayaasha baabuurta.
Noocaan xusuusta ah ee shaqeynaya, waxaan u baahanahay inaan awoodno inaan qaadano aqoon cusub oo aan ku hayno, habka loo yaqaanno codeeynta. Macluumaadka habboon ee lagu qeexay wuxuu ka dhigayaa marxaladda xiga ee xasuusta laf-dhabarka, oo loo yaqaano dib-u-soo-celin, waxoogaa sahlan (Aniga waxaan furay furaha baabuurta ee jikada).
Dhaawac ku yimaadda dhejisyada ku meelgaarka ah iyo qaybo ka mid ah xarigaha hore ee macnihiisu waxay la macno tahay in shayada qaarkood la aqoonsan karo inay jiraan wax yar ama awood la'aan ah inay qabtaan macluumaad cusub oo xusuusnaada dambe. Sababtoo ah waxaa jira noocyo kala duwan oo xasuusta ah mid kasta oo kale ayaa u saameynaya si ka duwan sida uu u khatarsan yahay dhaawaca. Xaaladahan oo kale qofka qaba dhibaatooyinka xasuusta hore waxaa laga caawin karaa inuu xasuusiyo macluumaadka tilmaamaha sida sawirada, ama xusuusinta qofka kale ee ku jiray dhacdo gaar ah, iyo wixii la mid ah.
Dadku mararka qaarkood waxay isweydiiyaan sababta xusuusta munaasabadaha dhibaatooyinka Alzheimers ay dhibaato ku tahay, hase yeeshee qofka uusan u muuqan inuu iloobayo ereyada, weli wuxuu dhisi karaa jumlado, wuxuuna xasuustaa xaqiiqooyin kale. Tani waa sababta oo ah nooc kale oo xasuus ah, oo loo yaqaan xasuusta semantic, ayaa loo isticmaalaa. Waa xusuusin dhab ah oo ay aad ugu saameysay cudurka Alzheimers. Tani waxay kaa caawin kartaa inaad sharaxdo sababta ay u noqon laheyd wax yar oo ay ku adkaato in aad dhageysato hooyada kuu sheegto sida loo dubo keegga laakiin neefta soo socota weydii meesha ay yihiin iyo cidda aad tahay.
Dhaawaca Lobe ee Dhibaatada Cudurka Alzheimers
Dhaqdhaqaaqyada maskaxda ee maskaxdu waxay inta badan ku lug leeyihiin macluumaadka farsamada ee indhaha. Awoodda lagu arko walxaha waxaa lagu gaari karaa indhaha, hase yeeshee awoodda loo leeyahay in la fahmo waxa aan aragno waa shaqada lafdhabarta. Mararka qaarkood waxyeelo ama dardar gelinta xuubka maskaxda ayaa sababi kara aragga muuqaalka. Sababaha weli loo go'aaminaayo, maskaxda maskaxda ayaa u muuqata mid aan ku jirin cudurka Alzheimers.
Haddii waxyeello udhaca xuubka maqaarka, waxaa laga yaabaa inay horseedi karto awood la'aan in la aqoonsado walxaha. Tani, oo ay weheliso hababka kala duwan ee qaybaha kale ee maskaxda, waxay sharxi karaan sababta dharka, musqusha, musqulaha, iwm aan loo arkin waxa ay yihiin - ama ujeedadooda la fahmay.
Dhaawaca Ciriiriga Laaban ee Cudurka Alzheimers
Dhaqdhaqaaqa lugaha ayaa kaalin muhiim ah ka qaata isku dhafka dareennada. Dadka badankooda, lafaha bidix ee dhinaca bidix ayaa loo maleynayaa inay yihiin kuwo hagaagsan sababtoo ah habka loo qaabeeyo macluumaadka noo ogolaanaya inaan akhrino oo aan qoro, xisaabinno, ka helno shay caadi ah, iyo soo saaro luqad. Waxyeello u geysataa lobe-ka xariifka ah waxay keeni kartaa qoraal adag iyo fahamka arithmetic oo aan awood u lahayn inuu u sheego bidixda midigta ama inuu faraha ku magacaabay.
Waxyeello u geysataa lafaha aan caadiga ahayn, badanaa dhinaca midig ee maskaxda, waxay dhalin doontaa dhibaatooyin kala duwan. Lobankan aan laf dhabarta ahayn wuxuu ka helaa macluumaadka maqaarka xaydhaanka ah iyo wuxuu naga caawiyaa inaan 'sawir' naga siino aduunka nagu wareegsan. Burburku wuxuu sababi karaa awood la'aan in la aqoonsado wajiyada, hareeraha ama sheyga (agnosis of visual). Sidaas darteed qofku wuu aqoonsan karaa codkaaga, laakiin maaha muuqaalkaaga (waxaad u egtahay gabadhayda, laakiin adigu maaha).
Sidoo kale, sababtoo ah lobe-ka waxa kale oo uu leeyahay kaalin ah in naga caawiyo in aan helno walxaha shaqadeena meel kasta, dhaawac kasta wuxuu u horseedi karaa dhibaatooyin dhaqdhaqaaq xirfad leh (dhismo macaxi ah) taasoo keenta in ay ku adkaato sawir ama soo qaadashada walxaha.
Khadka hoose
Astaamaha cudurka Alzheimers ayaa lagu sharxi karaa aagga maskaxda oo waxyeello gaartay. Markaad fahamto jimicsiga ama sayniska ka dambeeya sababta uu qofku jecel yahay u dhaqmo habab, uu iloobo waxyaabaha, ama uu ku adkaado inuu fuliyo hawlaha nolol maalmeedka, waxaa laga yaabaa inaad awood u yeelatid inaad la tacaaltid cudurkooda.