Sideen ku ogaan karnaa xayawaanka cayayaankaaga?
Waxay noqon kartaa khibrad cabsi iyo walaac leh oo ay ku dhacaan cayayaanka, gaar ahaan haddii aad yeelato fal-celin xasaasiyad dhab ah.
Taas waxaa la yiraahdaa, waa wax caadi ah in dadka intooda badan aysan awood u laheyn inay si sax ah u aqoonsadaan cayayaanka iyaga oo dhaleeceeyay. Xaqiiqdii, xitaa haddii ay arkaan cayayaanka, qofka ayaa u muuqda inuusan awoodin inuu sheego farqiga u dhexeeya gogolka iyo huruudka.
Tani waa sababta ugu wayn ee xasaasiyaddu ay u sameeyaan baaritaanka maqaarka oo dhan oo ka mid ah xakamaynta cayayaanka marka cayayaanka cayayaanka dhaco oo keena xasaasiyad dhab ah.
Xitaa haddii aan laga helin xasaasiyadaha xasaasiyadda, si kastaba ha ahaatee, waxaa jira dhawr tilmaamo oo kaa caawin kara inaad ogaato nooca cayayaanka ee ku lug leh. Aan eegno ilaha ugu caansan ee erayga iyo sida ay u kala duwan yihiin, laakiin marka hore, maxaad ubaahan tahay inaad ogaato xitaa ka hor intaadan sheegin ilaha aad rabto?
Marka hore fiiri calaamadaha Anaphylaxis
Qofna ma jecla in uu ku dhaco shinni. Waxay noqon kartaa mid xanuun badan, dadka badankooduna waxay leeyihiin heerar casaan ah ama barar ah goobta goobta xanuunka.
Kuwa kale-kuwa xasaasiyad ku leh xilliga beedka waa mawduuca. Haddii aad ogaatid in aad dareentid neefsasho ama afkaaga ama luqadaada dareemayso barar, iska boodi shinni iyo garaac 911 (ama wax kasta oo ah lambarka gargaarka deg dega ah ee goobtaada). Haddii aad ogtahay in aad xasaasiyad ku leedahay bee, isticmaal EpiPen sidoo kale.
Waxa la rumaysan yahay in inta u dhexeysa 0.4 iyo 4.0 boqolkiiba dadka ay xasaasiyad ku leeyihiin cayayaanka. Calaamadaha nooca ugu daran ee fal-celinta xasaasiyadda, anaphylaxis waxaa ka mid ah:
- Neefsasho gaabis ah
- Xiiqda
- Calaamadaha maqaarka ka baxsan goobta goobta xanuunka sida guduudasho, cuncun, iyo finan
- Dareemid ama dareemid qoto dheer afka, cunaha, ama carrabka
- Dareemid madax-wareer ama dawakh
- Dareen macquul ah "dambi gaabis ah"
Fiiri talaabooyinkan ku saabsan sida loo maareynayo shinida shinni , iyadoon loo eegin nooca cayayaanka uu kugu dhacay.
Noocyada Cayayaanka Xanuunka ah
Xitaa haddii aanad si wanaagsan u eegin cayayaanka kugu dhejiyey, waxaa laga yaabaa inaad awood u yeelatid inaad ogaatid sababaha suurtagalka ah ee muuqaalka kalluunka, haddii cayayaanka uu ku dhow yahay dhulka ama ka sareeya hawada, iyo xataa habka cayayaanka u jiraa. Noocyada ugu caansan ee cayayaanka (Hymenoptera) waxaa ka mid ah:
- Apids - malabyo iyo bumblebees
- Vespids - suufka, xumbada, iyo huruudda
- Reeraha - dabiiciga ah
Honeybees
Honeybees (ama si fudud "bees") ayaa sida caadiga ah aan aheyn kuwa gardarrada ah oo kaliya marka ay rugta ay u hanjabto, ama haddii ay sii socdaan. Inta badan xarfaha waxay ku dhacaan carruurta ku nool agagaarka bannaanka ka ah cagaarshowga, gaar ahaan cawska ama dhirta.
Malabaha Afrikaan ah ("beeeyaha dilaaga ah") way ka sii daran yihiin oo waxay u muuqdaan inay weeraraan raxanada iyadoon loo dilin - nooca sharraxan wuxuu noqonayaa mid aad ugu badan koofurta galbeed ee Maraykanka.
Dhamaan malabku waxay u muuqdaan inay ka tagayaan farta gadaal ka dambeeya marka ay dhasho. Tani waxay dhacdaa sababtoo ah stinger waa baraf, taas oo keenta stinger (oo ay weheliso xubnaha gudaha ee shinni) maqaarka maqaarka.
Faa'iidada kowaad ee foorarsashada waa in shinni laga yaabo in uu ka soo baxo gadaashiisa oo kaliya hal mar.
Waxaa jiray dood ku saabsan habka ugu wanaagsan ee looga saaro sharraxa sharafta leh , inkasta oo cilmi-baaristu ay soo jeedineyso in "habka ugu fiican" ay tahay wax kasta oo ugu dhaqsiyaha badan. Waxaa loo isticmaalay in lagu fekero in ay ka fiicnayd in laga saaro xajinta iyada oo la jarayo dharka maqaarka si looga hortago jilicsanaanta in la helo jirka. Hadda waxaan ognahay in waxyaabaha ugu muhiimsan ee xaddiga wareegga dhiigga ee la isku duro ay tahay wakhtiga uu jirku ku haray maqaarka. Baakooyinka barafka ayaa lagu dabaqi karaa maqaarka ka dib marka la saaro farta la saaro si loo yareeyo faafidda mandheerta.
Bumblebees
Bumblebees xitaa way ka gaabsanyihiin marka loo eego malabyo, marar dhif ahna ma dhicin haddii aan laga careysiinin. Waxay u muuqdaan inay duulimaadyo aad u gaabiyaan oo qaylo leh. Badanaa, qof la kulma bumbbee ayaa leh wakhti badan oo ah in laga baxo kahor intaan cayayaankaasi awoodin inuu wax yeelo.
Miisaanka
Maydhisku waxay kuxirmayaan iyagoo hoy u ah hareeraha guryaha ee buulada oo u muuqda sida malab-shanl. Markii ay duulduubtay, lugahoodii danbe waxay u muuqdaan inay ku riixayaan duulimaadka. Mishiinnadu waxay u muuqdaan kuwo aan dagaal lahayn, inkasta oo ay dhigi doonaan marka ay dhibsanayaan. Ma aha inay ka tagaan dhibbanaha dhibbaneyaashooda, si ay u awoodaan inay maraan dhowr jeer. Mishiinnadu waxay u muuqdaan kuwo isbeddel badan oo midab leh, oo leh dabeecado bunni ah, jaalle ah, iyo guduud.
Yellowjackets
Yellowjackets ayaa ah kuwa ugu dagaalamaya cayayaanka. Waxay ku nool yihiin buurad loo dhisay dhulka ama dhismayaasha dhulka. Yellowjackets waa ciriiri, waxaana caadi ahaan laga helaa qashin-qubka, qashin-qubka, iyo picnics. Waxay badanaa ku dhuftaan dhibbaneyaashooda sababtoo ah qof cabaya soodhada soodhaha ah ama cabitaan kale oo sonkor ah halkaasoo cayayaanka uu ku dhacay. Maaddaama ay yihiin kuwa xanuunka fureeya, cirbadahooda waxay caadi ahaan keenaan infekshinka maqaarka .
Markuu ku dhejiyo huruuda, maahan inaad ka walwasho inaad ka saarto dharka, laakiin waa muhiim inaad nadiifiso aagga si fiican. Waxa kale oo aad rabi kartaa inaad isticmaasho nooc ka mid ah kiriimyada gargaarka degdegga ah, sida Bacitracin ama Neosporin. Haddii aad aragto sii kordhaya casaan, barar, dheecaan, ama qandho, hubso inaad wacdo dhakhtarkaaga.
Cirridka
Wareegyada huruudka ah iyo kuwa madow waxay ku nool yihiin geedo iyo geedo "warqad-cuuryaan" ah oo halkaa ka muuqda. Waxay weerari doonaan dhibbaneyaashooda marka ay carqaladeeyaan, gaar ahaan marka ay ku dhacdo qalqal galin, sida kuwa sharciga ka shaqeynaya.
Qalabka dabka
Qeybaha dab-demiska waxaa inta badan laga helaa qaybaha Koonfurta iyo Koonfur-bari ee Maraykanka. Waxay leeyihiin hudheelo ka sameysan wasakh ah oo ku fidi kara goobaha bacaadka ah ama dhererkoodu yahay 18 inji oo ah meelaha qoyan. Waxay u badan tahay in ay ku dhuuntaan haddii qof uu tallaabo ka qaado buulohooda. Qudhaannada dabka waxay marar badan ku dhufan karaan oo aad u dhaqso badan, maaddaama ay ka saari karaan dharkooda gaarka ah mar labaad mar kale.
Wax ka qabashada Sting
Xerooyinka ka yimaada mid kasta oo ka mid ah cayayaankaasi waxay noqon karaan kuwo xanuun badan, waxayna keenaan aagga hareeraha in ay noqdaan casaan iyo barar. Kuwa xasaasiyadda qaba waxaa ku dhici kara dhibaatooyin kale oo la xariira falcelinta xasaasiyadda. Haddii aad dareentid barar ballaadhan, adoo adkeynaya carrabkaaga, iyo gaar ahaan xiiqda ama dareenka ah sida cunahaagu uu xirmayo, raadso daryeel caafimaad oo degdeg ah (wac 911).
> Ilo:
> Kasper, Dennis L .., Anthony S. Fauci, iyo Stephen L. Hauser. Mabaadii'da Harrison ee Daawooyinka Gudaha. New York: Waxbarashada Mc Graw-Hill, 2015. Daabac.
> Lee, H., Halverson, S., iyo R. Mackey. Cayayaanka Allergy Daryeelka Asaasiga ah . 43 (3): 417-31.