Horumarinta Microbes ee Labaad
Cudurrada infekshanka badanaa waxaa la ogaadaa ka dib markii dhaqannada shay-baarka laga soocay goobta infekshanka. Weligaa ha la yaabin sida dhakhtarku u ogaado waxa cayayaankaagu yahay? Inta badan maaha mid fudud in la ogaado. Shaqaalaha shaybaadhka ee shaybaarku waxay badanaa u baahan yihiin inay ka soo baxaan bugta, oo ka sheegaan dhiiggaaga ama candhuufta. Sambabadan ayaa markaa la tijaabin karaa iyadoo isku dayaysa in ay ku koraan dhaqamo badan oo kala duwan si ay u arkaan meesha ugu wanaagsan.
Sida dhirta, microbes waxay leeyihiin carrada ay jecel yihiin iyo xaaladaha sidoo kale. Ma koraan iyaga oo aan korin karin.
Sidaa darteed, waa maxay xaqiiqda dhaqanku, inkastoo, iyo sidee ay u caawineysaa baaritaanka cudurka?
Waa maxay dhaqanka
Dhaqanku waa dariiqa lagu kordhiyo mikrobe shaybaarka. Bakteeriyo badan, fungi, dulin, iyo fayras ayaa lagu kori karaa shaybaarka marka xaaladaha haboon loo isticmaalo. Sifooyinka cad ee dhaqanka sii kordhaya ayaa loo isticmaali karaa si loo aqoonsado microbe gaar ah. Isticmaalka "wakiil doorasho" ayaa loo isticmaali karaa si loo go'aamiyo muuqaalada mikrobe. Tusaale ahaan, korriinka Staph aureus ee dhaqanka ka kooban methicillin (wakiilka xulashada) wuxuu noqon karaa muujin ka mid ah daawada methicillin-resistant Staph aureus ( MRSA ).
Dhaqamadaas waxaa badanaa ku jira saxamada ama tuubooyinka kuwaas oo ay ku jiraan cuntooyin gaar ah oo u oggolaanaya pathogen gaar ah ama koox uurjiif ah si ay u koraan. Tani waxay u oggolaaneysaa shaybaarka in ay gartaan microbobka koraya.
Shaqaalaha shaybaarka waxay u baahan karaan inay ku koraan mikroobka ku yaal saxarado dhaqameed kala duwan (ama tuubooyin) si ay u gartaan sida saxda ah ee microbe ay tahay. Tani waxay noqon kartaa sida Sherlock Holmes xakamaynta detective.
Noocyada Cudurada la Ogaaday
Dhaqaatiirta la aqoonsan yahay waxaa badanaa loo isticmaalaa in lagu aqoonsado maadado faafa oo ka soocma kaadida ( jeermiska kaadimareenka ), saxarada (shubanka iyo cudurrada keena cuntada), xubnaha taranka ( STDs ), cunaha ( dhuunta fidsan), maqaarka ( jeermiska maqaarka ).
Shaybaarka laga soocay qaybaha kale ee jirka, sida dhiigga iyo xudunta lafdhabarta, ayaa sidoo kale laga yaabaa in lagu dhaqmo; Noocyada noocaas ah ee infekshanadu waxay noqonayaan mid aad u daran waxayna ubaahan yihiin isbitaal.
Noocyada Dhaqamada Caanaha loo isticmaalo?
Waxaa jira saddex nooc oo dhaqamo:
- Dhaqanka adag. Bakteeriyada iyo fungi waxay kori kartaa dusha adag oo ka sameysan isku dhafka nafaqooyinka, cusbada, iyo agar (wakiil gelling oo ka soo jeeda oogada). Tani badanaa waxay ku taalaa saxan xajmigaaga. Kuwo badani waa suxuun yaryar oo leh jel guduudan, qaar ka mid ah jelicsan ayaa ah huruud ama midabyo kale. Hal mikrobe oo la dhigo dusha adag ayaa kori kara gumeysiyada ama kooxo shakhsiyadeed oo ka kooban kumanaan unug. Gobollada ayaa ka kooban koono, oo dhammaan unugyada oo isku mid ah. Muuqaalkani waa waxa uu abuurayo dhaqamo adag oo aad u faa'iidaysta aqoonsiga microbial. Noocyo kala duwan oo ka mid ah deegaannada kala duwan ee noocyada kala duwan waxay yeelan doonaan sifooyin kala duwan iyo sifooyin (tusaale ahaan, midabka, cabbirka, qaabka iyo xaddiga kobaca), kaas oo ka caawiya microbiologists inay aqoonsadaan mikrobe.
- Dhaqanka Liquid. Dhaqan dareere ah ayaa lagu koray "warbaahin" ama "maraq" nafaqooyinka. Kobcin microbial ayaa lagu ogaanayaa sida ugu dhakhsaha badan ee maraqku u noqdo daruuro. Maraq roodhida sida caadiga ah macnaheedu waa tiro badan oo ah maadado microbes ah. Dhaqannada macquulsan ayaa badanaa ku jira noocyo badan oo microbial ah, sidaas darteed waxay u muuqdaan kuwo ka faa'iideysta dhaqannada adag si loogu ogaado bakteeriyada iyo fungi iyo sidoo kale mycobacteria. Dhaqamada soodhada ah, waa ka faa'iideystaan baaritaanka dulin, taas oo aan soo celin karin deegaannada caadiga ah ee dhaqamada adag.
- Dhaqanka unugyada. Qaar ka mid ah microbesyada, sida Chlamydia ama Rickettsia, iyo fayrusyada laguma korin karo dhaqamada adag ama dareeraha laakiin waxaa lagu kori karaa unugyada aadanaha ama xayawaanka xoolaha. Dhaqamada dadka unugyada ama xayawaanka xoolaha waxaa loo adeegsadaa "jeermis" dhaqanka unugyada leh mikrobe iyo daawashada saameynta unugyada. Tusaale ahaan, fayrasyo badani waxay leeyihiin waxyeelo ama "cytopathic" saameyn ku yeesha unugyada lagu daaweyn karo mikrobiologists. Maadaama hababka dhaqameedku ay u muuqdaan kuwo aad u takhasusay oo u baahan shaqooyin badan iyo mudo dheeri ah oo loogu talagalay baadhista, inkasta, dhaqanka unugyada ayaa badanaa loo isticmaalaa habab kale oo lagu ogaanayo. Waxay noqon kartaa mid si gaar ah u adag in la koro microbes qaar ka mid ah.
Waxyaabaha loo isticmaalo ee dhaqamada
Iyadoo ku xiran nooca gaarka ah ee dhaqanka, maaddooyinka ayaa kala duwanaan doona. Waxaa jira waxyaabo badan oo kala duwan oo loo isticmaalo, sababtoo ah kuwan ayaa loo isticmaali karaa in lagu qeexo meesha microbe ah oo aan kori karin, markaa waa in la ogaadaa waxa microbe ah. Had iyo jeer uma sheegin wax badan oo ku saabsan noolaha laftiisa, lakiin halkii waxay naga caawineysaa in aan sheegno magaca jirka. Microbe kasta wuxuu leeyahay dhadhankiisa gaarka ah ee jinsiyada iyo maaddooyinka dhaqanka. Guud ahaan, dhaqamada intooda badani waxay u baahnaan doonaan isku-dhafan soo socda:
- Ilaha amino-nitrogen (borootiin la dheefay)
- Waxyaabaha koritaanka ah (dhiigga, xawaashka ama subag)
- Ilaha tamarta (sonkorta, carbohydrates)
- Saliidaha loogu talagalay qaadista pH (fosfate, citrate)
- Macdanta (kalsiyum, magnesium ama birta)
- Walxaha xulashada (antibiotics ama kiimikooyinka)
- Muujiyeyaasha ama dhayarrada (lagu ogaanayo heerarka acidity)
- Wakiilka Gelling ee dhaqamada adag (agar)
Xigasho:
Mims CA, Playfair, JH, Roitt IM, Wakelin D, iyo Williams, R. Caafimaadka Microbiology. London: Book of Mosby-Year